Định vị công nghiệp hỗ trợ trong tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu

TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ gắn với công nghệ cao đổi mới sáng tạo và liên kết vùng

Ông Đặng Tấn Đức, Viện trưởng Viện R&D, Tập đoàn Becamex cho biết, chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi sâu sắc dưới tác động của cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, biến động địa chính trị, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, các tiêu chuẩn phát triển bền vững và sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư công nghệ cao. Trong bối cảnh đó, cạnh tranh thu hút đầu tư không còn là giữa từng dự án, mà là giữa các hệ sinh thái phát triển.

Theo ông Đức, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi lần đầu tiên xác định phát triển năng lực chuỗi cung ứng nội địa là mục tiêu trung tâm của chính sách thu hút FDI. Theo đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu nhà cung ứng, yêu cầu doanh nghiệp FDI công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình nội địa hóa sẽ tạo cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Ngành công nghiệp hỗ trợ không còn chỉ là lĩnh vực sản xuất phụ trợ mà đã trở thành nền tảng để nâng cao năng lực tự chủ công nghiệp, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và nâng cao sức cạnh tranh. Một nền công nghiệp bền vững không thể chỉ dừng ở gia công, lắp ráp mà phải từng bước làm chủ linh kiện, nguyên vật liệu, công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và hệ sinh thái nhà cung ứng”, ông Đức nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy dư địa phát triển rất lớn của ngành công nghiệp hỗ trợ. Hiện nay, sản xuất trong nước vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn linh kiện và thiết bị nhập khẩu.

Song song với đó, Việt Nam tiếp tục duy trì sức hút đối với dòng vốn FDI. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6%. Riêng lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 8,06 tỷ USD, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng vốn FDI thực hiện. Theo các chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực cho thấy Việt Nam tiếp tục là điểm đến quan trọng trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp trong nước cần nhanh chóng nâng cao năng lực cung ứng, tăng tỷ lệ nội địa hóa và đáp ứng các tiêu chuẩn của các tập đoàn đa quốc gia.

Ông Trần Văn Hòa, Quyền Giám đốc Trung tâm Phát triển Công nghiệp - Công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh cho biết, Quyết định số 929/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 là nền tảng chính sách quan trọng cho giai đoạn phát triển mới. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa trung bình của các ngành công nghiệp chủ lực đạt 40-45%, năng lực cạnh tranh công nghiệp thuộc nhóm ba nước dẫn đầu ASEAN; đến năm 2035, đa số chuyên ngành công nghiệp hỗ trợ đạt trình độ công nghệ tiên tiến và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo bà Nguyễn Minh Tâm, Trưởng phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, sau khi mở rộng không gian phát triển, thành phố tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước. Mô hình tăng trưởng mới sẽ dựa trên năng suất, công nghệ cao, chuyển đổi số và liên kết vùng, trong đó công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò then chốt.

Thành phố xác định phát triển các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, xây dựng mạng lưới nhà cung ứng nội địa, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng thị trường và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế là những nhiệm vụ trọng tâm. Mục tiêu không chỉ là tăng tỷ lệ nội địa hóa, mà còn giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ linh kiện, phụ tùng, công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng, thay vì chỉ đảm nhận các khâu gia công.

Định hướng đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh coi công nghiệp hỗ trợ là khâu đột phá để củng cố vai trò đầu tàu công nghiệp của cả nước. Thành phố đang xây dựng nhiều cơ chế hỗ trợ mới như ưu tiên tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm; đồng thời gắn với dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm và Luật Đô thị đặc biệt, tạo nền tảng phát triển khu công nghiệp sinh thái, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Theo ông Lê Trường Duy, Giám đốc Trung tâm CMCN 4.0 (C4IR) tại TP. Hồ Chí Minh, định hướng phát triển công nghiệp của thành phố cũng ưu tiên các ngành công nghệ cao, công nghiệp mũi nhọn và công nghiệp hỗ trợ; đẩy mạnh ứng dụng AI, robot và tự động hóa để nâng cao năng suất, đồng thời chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng xanh, sạch, tiết kiệm năng lượng và tăng cường liên kết vùng. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước khẳng định vị thế trong giai đoạn phát triển mới.