Doanh nghiệp nông sản tăng tốc về đích xuất khẩu cuối năm

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), trong 8 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông sản đã đạt hơn 45 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Đây là kết quả tích cực, phản ánh nỗ lực của doanh nghiệp và ngành nông nghiệp trong bối cảnh thị trường quốc tế cạnh tranh gay gắt. Đáng chú ý, nhiều thị trường quan trọng như châu Âu, Nhật Bản, châu Phi đã có mức tăng trưởng nhập khẩu ấn tượng, lần lượt gần 39%, 20% và gấp đôi. Hoa Kỳ tiếp tục giữ vị trí số một với gần 21% thị phần, theo sau là Trung Quốc và Nhật Bản.

Sự linh hoạt trong chiến lược thị trường là yếu tố quan trọng để ngành nông nghiệp đảm bảo ổn định và bứt phá

Đối với thị trường Trung Quốc, vốn được xem là “cửa ngõ vàng” của nông sản Việt, các cơ quan trung ương và địa phương đang tích cực đẩy mạnh kết nối cung cầu. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường nổi tiếng khắt khe. Bà Lư Lệ Phương, Phó Giám đốc Tập đoàn Đầu tư Vịnh Bắc Bộ Quảng Tây cho biết: “Doanh nghiệp Trung Quốc rất quan tâm đến vùng sản xuất nông sản Việt Nam. Chúng tôi mong muốn quá trình giám sát, chế biến, đóng gói hàng hóa có thể theo dõi minh bạch.” Điều này cho thấy yêu cầu truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa quy trình sản xuất là điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt đi sâu vào thị trường tỷ dân.

Đặc biệt, sự xuất hiện của Tập đoàn Pagoda – hệ thống bán lẻ trái cây lớn nhất Trung Quốc với hơn 5.000 cửa hàng tại 180 thành phố – khẳng định tiềm năng to lớn của nông sản Việt. Pagoda đưa ra ưu tiên cho những sản phẩm “xanh”, có chứng nhận bền vững, quy mô sản xuất lớn và năng lực giao hàng ổn định. Đây là cơ hội nhưng cũng là thách thức, buộc doanh nghiệp Việt phải chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

Bên cạnh Trung Quốc, các thị trường cao cấp như Liên minh châu Âu (EU) cũng đang mở ra nhiều cơ hội. Ông Trần Văn Công, Tham tán nông nghiệp tại EU, cho biết: “Hiện nông sản Việt mới chỉ chiếm gần 2% tổng nhập khẩu của EU, trong khi khu vực này là thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới về rau quả, thủy sản, cà phê và đồ gỗ. Đây là dư địa cực kỳ lớn để chúng ta khai thác.”

Thực tế, EU chiếm tới 45% thị phần nhập khẩu rau quả, 34% thủy sản, 60% cà phê và 32% đồ gỗ toàn cầu. Đặc biệt, Việt Nam có nhiều mặt hàng thế mạnh trùng khớp với nhu cầu nhập khẩu của châu Âu. Thêm vào đó, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) tạo lợi thế lớn về thuế quan, giúp hàng hóa Việt Nam cạnh tranh tốt hơn so với các đối thủ từ Thái Lan, Indonesia hay Ấn Độ.

Một điểm thuận lợi khác là EU không bắt buộc áp dụng mã vùng trồng, mã số đóng gói cho phần lớn nông sản có nguồn gốc thực vật, ngoại trừ một số sản phẩm đặc thù như quả có múi, thanh long, đậu bắp và ớt. Điều này giúp doanh nghiệp Việt dễ dàng hơn trong khâu tiếp cận và giảm chi phí tuân thủ tiêu chuẩn. Tuy vậy, để chinh phục thị trường khó tính này, yêu cầu về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và chứng chỉ bền vững vẫn là những rào cản lớn. Do đó, doanh nghiệp Việt cần chủ động đầu tư công nghệ, tiêu chuẩn hóa sản xuất và xây dựng thương hiệu nông sản theo chuẩn quốc tế.

Ngoài EU, các thị trường mới nổi như châu Phi cũng đang có sự tăng trưởng vượt bậc. Xuất khẩu sang khu vực này đã tăng gấp đôi trong 8 tháng đầu năm, mở ra cơ hội để nông sản Việt đa dạng hóa thị trường, tránh phụ thuộc quá nhiều vào một số đối tác truyền thống. Sự linh hoạt trong chiến lược thị trường là yếu tố quan trọng để ngành nông nghiệp đảm bảo ổn định và bứt phá.

Trong hành trình mở rộng thị trường, Trung Đông, đặc biệt là Các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE), được coi là điểm đến đầy hứa hẹn. Ông Trương Xuân Trung, Bí thư thứ nhất, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE, cho biết trong 7 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu của Việt Nam sang UAE đạt gần 3,4 tỷ USD, trong đó nhóm nông sản tăng trưởng 17,31%, đạt hơn 232 triệu USD. Các mặt hàng chủ lực gồm hạt điều (95,9 triệu USD, tăng 34,6%), rau quả (69,4 triệu USD, tăng 55,3%), thủy sản (31 triệu USD, tăng 20,8%).

Theo ông Trung, UAE nhập khẩu lượng lớn nông sản hằng năm do ngành nông nghiệp chỉ chiếm 0,7% GDP. Đây là một trong 25 nền kinh tế có tính cạnh tranh cao nhất thế giới, đồng thời là trung tâm tái xuất khẩu lớn thứ ba toàn cầu. “UAE gần như không có rào cản thương mại, vì vậy cơ hội cho doanh nghiệp Việt là rất lớn, không chỉ trong nông sản mà còn ở thủy sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ và đồ nội thất,” ông nhấn mạnh.

Ngoài UAE, Việt Nam cũng đang khai thác nhiều thị trường khác như Myanmar, Malaysia, Singapore và Lào. Những mặt hàng mới được mở cửa như thịt lợn đông lạnh, trứng muối, mật ong… đang giúp cơ cấu xuất khẩu thêm đa dạng. Ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ NN&MT), cho biết Bộ đang tiếp tục đàm phán mở cửa thị trường cho nhiều loại trái cây như bưởi, xoài, chôm chôm, chanh leo và na. Đồng thời, nỗ lực quảng bá sản phẩm Halal tại Malaysia và Indonesia cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ.

Những động thái này không chỉ mở rộng “cánh cửa” thị trường cho nông sản Việt, mà còn nâng cao vị thế của doanh nghiệp trong thương mại toàn cầu. Khi cơ hội được tận dụng đúng thời điểm, nông sản Việt hoàn toàn có thể tăng tốc ngoạn mục trong những tháng cuối năm, hướng tới mục tiêu kim ngạch cả năm đạt hơn 7 tỷ USD cho riêng nhóm rau quả và giữ vững đà tăng trưởng bền vững cho toàn ngành.