Đồng hành cùng doanh nghiệp trong giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại

Luật sư, trọng tài viên Lý Vinh Hoàng là Giám đốc Công ty Luật KPK, Trưởng chi nhánh Đà Nẵng - Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế TGAC. Với kinh nghiệm ở cả hai vai trò luật sư và trọng tài viên, ông Hoàng cho rằng, chất lượng giải quyết tranh chấp không phụ thuộc vào phán quyết cuối cùng mà được định hình bởi sự chuẩn bị, lập luận và tinh thần trách nhiệm của các bên tham gia tố tụng.

Phòng ngừa tranh chấp từ khi ký hợp đồng

Trong bối cảnh giao dịch thương mại ngày càng đa dạng, tranh chấp có thể phát sinh từ việc thực hiện hợp đồng, thanh toán, đầu tư, xây dựng hoặc các giao dịch xuyên biên giới. Trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp được doanh nghiệp lựa chọn nhờ tính linh hoạt, chuyên môn và khả năng bảo mật theo quy định pháp luật.

Luật sư, trọng tài viên Lý Vinh Hoàng, Giám đốc Công ty Luật KPK, Trưởng chi nhánh Đà Nẵng - Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế TGAC (Ảnh: PV)

Tuy nhiên, theo luật sư Lý Vinh Hoàng, nhiều doanh nghiệp vẫn có thói quen chỉ tìm đến luật sư khi tranh chấp đã xảy ra. Trên thực tế, sự tham gia của luật sư nên bắt đầu ngay từ quá trình đàm phán và soạn thảo hợp đồng.

Một điều khoản trọng tài dù ngắn nhưng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định phương thức giải quyết tranh chấp, tổ chức trọng tài và quy tắc tố tụng được áp dụng. Nếu thỏa thuận không rõ ràng hoặc thiếu chặt chẽ, các bên có thể mất nhiều thời gian tranh luận về thẩm quyền trước khi giải quyết nội dung tranh chấp.

“Giá trị của luật sư không chỉ nằm ở việc xử lý tranh chấp, mà ở khả năng giúp khách hàng nhận diện và hạn chế rủi ro ngay từ đầu”, ông Lý Vinh Hoàng chia sẻ.

Vì vậy, luật sư cần tư vấn để doanh nghiệp lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp, xây dựng điều khoản trọng tài rõ ràng và có khả năng thực hiện trên thực tế. Đây là một phần trong quản trị rủi ro pháp lý, giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi giao kết và thực hiện hợp đồng.

Xây dựng hồ sơ chặt chẽ, tranh tụng dựa trên chứng cứ

Khi tranh chấp phát sinh, vai trò của luật sư chuyển sang phân tích bản chất vụ việc, đánh giá cơ sở pháp lý và xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi cho khách hàng. Công việc không đơn thuần là soạn đơn khởi kiện hay bản tự bảo vệ, mà phải xác định rõ yêu cầu nào có căn cứ, nghĩa vụ của mỗi bên đến đâu và chứng cứ nào có giá trị chứng minh.

Theo luật sư Lý Vinh Hoàng, tranh chấp thương mại thường liên quan đến nhiều tài liệu, giao dịch và lĩnh vực chuyên môn. Nếu không được phân loại, hệ thống hóa, hồ sơ có thể dài nhưng chưa làm rõ được vấn đề cốt lõi.

Các nhà đầu tư, doanh nghiệp luôn quan tấm đến vấn đề pháp lý, vì vậy luật sư cần tư vấn để doanh nghiệp lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp, xây dựng điều khoản trọng tài rõ ràng và có khả năng thực hiện trên thực tế (Ảnh: PV)

Luật sư cần kết nối các sự kiện, chứng cứ, yêu cầu và căn cứ pháp lý thành hệ thống logic, giúp Hội đồng trọng tài dễ dàng nhận diện những nội dung cần xem xét. Với các vụ việc phức tạp, việc tư vấn lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn phù hợp cũng góp phần nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp.

Tại phiên họp trọng tài, luật sư phải chủ động trình bày lập luận, phân tích chứng cứ, phản hồi quan điểm của bên đối lập và xử lý những vấn đề phát sinh. Khả năng tranh tụng không nằm ở việc trình bày dài, mà ở cách xác định đúng trọng tâm và chứng minh lập luận bằng căn cứ xác đáng.

“Tôi cho rằng luật sư tranh tụng tốt không phải là người nói nhiều nhất, mà là người biết vấn đề nào cần nói, nói đến đâu và chứng minh vấn đề đó bằng chứng cứ nào”, ông Hoàng nhấn mạnh.

Tại phiên họp trọng tài, luật sư phải chủ động trình bày lập luận, phân tích chứng cứ, phản hồi quan điểm của bên đối lập và xử lý những vấn đề phát sinh (Ảnh: PV)

Bên cạnh năng lực chuyên môn, luật sư còn phải tôn trọng tính độc lập của Hội đồng trọng tài, tuân thủ quy tắc tố tụng và bảo vệ thông tin kinh doanh của khách hàng. Theo ông Lý Vinh Hoàng, bảo vệ khách hàng không đồng nghĩa với việc tìm mọi cách để giành phần thắng. Hoạt động tranh tụng chuyên nghiệp phải dựa trên pháp luật, chứng cứ và sự trung thực.

Đưa phán quyết vào thực tế, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp

Sau khi phán quyết trọng tài được ban hành, luật sư vẫn tiếp tục đồng hành cùng khách hàng. Các công việc có thể bao gồm tư vấn thi hành tự nguyện, hỗ trợ thủ tục thi hành phán quyết theo quy định pháp luật hoặc đánh giá căn cứ pháp lý nếu có yêu cầu hủy phán quyết trọng tài trong nước. Với phán quyết trọng tài nước ngoài, luật sư có thể tư vấn thủ tục công nhận và cho thi hành tại Việt Nam theo quy định hiện hành và điều ước quốc tế có liên quan.

Theo luật sư Lý Vinh Hoàng, mục tiêu cuối cùng không chỉ đạt được một phán quyết có lợi, mà còn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng được thực hiện trên thực tế.

Theo luật sư Lý Vinh Hoàng, ới phán quyết trọng tài nước ngoài, luật sư có thể tư vấn thủ tục công nhận và cho thi hành tại Việt Nam theo quy định hiện hành và điều ước quốc tế có liên quan (Ảnh: PV)

Để trọng tài thương mại phát huy hiệu quả, ông Hoàng cho rằng, cần nâng cao nhận thức pháp lý của doanh nghiệp, tăng cường chất lượng tư vấn và thúc đẩy sự phối hợp giữa luật sư, trọng tài viên và các tổ chức trọng tài. Doanh nghiệp cần xem tư vấn pháp lý là một phần của quản trị rủi ro, thay vì chỉ tìm đến luật sư khi sự việc đã trở nên phức tạp.

“Trọng tài thương mại minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả không thể tách rời sự đóng góp về trí tuệ, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ luật sư”, ông Lý Vinh Hoàng chia sẻ.

Trong môi trường kinh doanh ngày càng cạnh tranh, sự đồng hành của luật sư không chỉ giúp doanh nghiệp xử lý tranh chấp mà còn góp phần củng cố nền tảng pháp lý, nâng cao khả năng quản trị rủi ro và tạo dựng niềm tin trong các quan hệ thương mại.