Giao dịch thanh toán dịp Tết không còn là "điểm nóng"

Giao dịch thanh toán, chuyển khoản dịp Tết tăng khoảng 30%

Trong quá khứ, dịp Tết luôn là “điểm nóng” của rút tiền mặt. Nhu cầu có thời điểm tăng gấp 5–10 lần ngày thường, buộc các ngân hàng phải dồn nguồn lực cho vận chuyển, tiếp quỹ ATM, đặc biệt tại các khu công nghiệp và vùng tập trung đông lao động. Áp lực này không chỉ lớn về chi phí mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro vận hành.

Ông Nguyễn Hoàng Long, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas)

Tuy nhiên, các số liệu thống kê của Napas cho thấy xu hướng đã đảo chiều rõ rệt. Giai đoạn 2020 - 2025, lượng giao dịch rút tiền mặt tại ATM đã giảm hơn một nửa. Nếu như giai đoạn 2020 - 2021, tỷ lệ rút tiền mặt chỉ giảm khoảng 7 - 8%, thì đến giai đoạn 2022 - 2023 mức giảm đã lên 19% và riêng giai đoạn 2024 - 2025, rút tiền mặt giảm gần 30%. “Mức sụt giảm này diễn ra liên tục và ngày càng nhanh”, ông Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh.

Song song với đó, thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng bùng nổ. Theo thống kê của Napas, hiện nay mỗi ngày có trên 40 triệu giao dịch được xử lý qua hệ thống, với giá trị luân chuyển lên tới hơn 200 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 9 tỷ USD/ngày. “Trong dịp Tết, số lượng giao dịch tăng thêm khoảng 30% so với ngày thường - một mức tăng đáng kể nhưng không gây quá tải hệ thống. Điểm đáng chú ý là mức tăng này ổn định và có thể dự báo” ông Nguyễn Hoàng Long chia sẻ. Khi đã đáp ứng ổn định nhu cầu hàng ngày ở quy mô lớn như vậy, các đợt cao điểm như Tết không còn là “cú sốc”, mà trở thành một phần trong kịch bản vận hành đã được dự liệu trước.

Xử lý kịp thời mọi phát sinh, đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân

Việc thanh toán không dùng tiền mặt này càng tăng không chỉ dừng lại ở câu chuyện tiện lợi hay chi phí mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với an ninh tài chính – tiền tệ quốc gia. Theo ông Nguyễn Hoàng Long, chủ quyền tiền tệ không chỉ nằm ở đồng tiền vật lý, mà còn ở hạ tầng thanh toán số. Việc Việt Nam xây dựng được một hệ thống thanh toán quốc gia độc lập, kết nối toàn bộ các ngân hàng trong nước, vì vậy mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Sự phổ cập của thanh toán số cũng đang làm thay đổi thói quen xã hội, len sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống. Từ siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi cho tới chợ truyền thống, quán ăn nhỏ, quán nước vỉa hè, việc thanh toán qua QR ngày càng phổ biến. Ngay cả tại nhiều vùng nông thôn, miền núi, thanh toán không tiền mặt cũng dần trở thành thói quen trong các giao dịch hằng ngày. Nhờ đó, nhu cầu thanh toán dịp Tết được “dàn đều” trên nền tảng số, thay vì dồn nén vào các điểm rút tiền mặt như trước đây.

Toàn cảnh Toạ đàm

Về mặt kinh tế – xã hội, ông Nguyễn Hoàng Long cho biết, xu hướng thanh toán số giúp giảm đáng kể chi phí in ấn, vận chuyển, lưu trữ tiền mặt, đồng thời hạn chế rủi ro mất cắp và tăng tính minh bạch của dòng tiền. Về mặt quản lý, thanh toán số tạo nền tảng dữ liệu quan trọng cho việc điều hành chính sách tiền tệ và phát triển kinh tế số.

Trong những năm qua, Napas cùng các ngân hàng thương mại đã đầu tư mạnh mẽ vào nâng cấp hạ tầng thanh toán, từ hệ thống chuyển mạch, bù trừ đến core banking. Các nền tảng này được thiết kế theo hướng dự phòng và mở rộng linh hoạt, đủ khả năng xử lý các kịch bản lưu lượng tăng gấp đôi, gấp ba trong những thời điểm cao điểm như dịp Tết. Nhờ đó, dù giao dịch tăng mạnh, hệ thống vẫn vận hành ổn định, không còn tình trạng “nghẽn mạch” như khi phụ thuộc vào các kênh vật lý.

Bước vào mỗi mùa Tết, Napas và các ngân hàng vẫn duy trì cơ chế giám sát 24/7, hệ thống cảnh báo sớm và lực lượng trực vận hành để xử lý kịp thời mọi sự cố phát sinh. Tuy nhiên, khác với trước đây, sự căng thẳng đã giảm đáng kể. Ngành Ngân hàng ngày càng tự tin vào khả năng đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân và nền kinh tế. Từ việc xếp hàng rút tiền mặt mang về quê, đến quét mã QR cho từng giao dịch nhỏ, sự thay đổi này phản ánh một bước tiến dài của chuyển đổi số, góp phần tạo nên một mùa Tết hiện đại, an toàn và thuận tiện hơn cho toàn xã hội.