Hàng Việt sẽ tiến xa khi có hệ sinh thái đủ mạnh

Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Đây đang là một trong những điểm nghẽn đáng chú ý của doanh nghiệp Việt, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bài toán của hàng Việt vì thế đã thay đổi. Không còn đơn thuần là câu chuyện sản xuất được gì, xuất khẩu được bao nhiêu mà là làm thế nào để sản phẩm Việt được người tiêu dùng thế giới biết đến, lựa chọn và yêu thích.

Một sản phẩm muốn chinh phục thị trường quốc tế không thể chỉ dựa vào chất lượng và giá cả. Trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, thương hiệu chính là tài sản giúp sản phẩm tạo khác biệt, duy trì khách hàng và nâng giá trị. Nhưng với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa thì đây lại là điểm yếu.

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước - Bộ Công Thương cho biết, không ít doanh nghiệp có sản phẩm tốt, quy trình sản xuất ngày càng chuyên nghiệp, thậm chí đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế, nhưng nguồn lực dành cho xây dựng thương hiệu còn hạn chế. Doanh nghiệp có thể làm ra một sản phẩm đạt chuẩn, nhưng để người tiêu dùng Mỹ, Trung Quốc hay châu Âu biết đến sản phẩm đó lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Theo cách truyền thống, để một thương hiệu Việt tiếp cận người tiêu dùng ở các thị trường lớn, doanh nghiệp thường phải tìm nhà nhập khẩu, qua nhà phân phối, đàm phán với hệ thống bán lẻ, xây dựng mạng lưới marketing rồi mới đưa sản phẩm đến tay khách hàng.

Mỗi khâu là một khoản chi phí, một khoảng thời gian và một rủi ro. Với doanh nghiệp lớn, đây có thể là bài toán có thể giải quyết bằng nguồn lực tài chính và đội ngũ chuyên nghiệp. Nhưng với doanh nghiệp nhỏ, chuỗi trung gian này trở thành một rào cản đáng kể.

Ông Nguyễn Ngọc Dũng, Chủ Tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam chia sẻ, thương mại điện tử đang làm thay đổi một phần cấu trúc đó. Sự phát triển của các nền tảng số tạo ra một con đường ngắn hơn để doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng. Khoảng cách địa lý được thu hẹp, việc thử nghiệm sản phẩm tại một thị trường mới cũng trở nên linh hoạt hơn.

Thay vì phải đầu tư ngay một hệ thống phân phối lớn, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm lên nền tảng số, tiếp cận khách hàng, quan sát phản hồi và điều chỉnh sản phẩm. Dữ liệu từ hoạt động bán hàng trực tuyến cũng giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn nhu cầu, thị hiếu, mức giá và hành vi tiêu dùng. Đây chính là cơ hội đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nếu trước đây muốn thử sức ở một thị trường nước ngoài, doanh nghiệp phải bỏ ra khoản đầu tư không nhỏ ngay từ đầu, thì nay có thể bắt đầu bằng những bước nhỏ hơn. Một sản phẩm được khách hàng đón nhận có thể trở thành “điểm neo” để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng. Nhưng cũng cần nhìn nhận rằng, thương mại điện tử không phải chiếc vé tự động đưa hàng Việt ra thế giới.

Theo ông Phan Thông, Tổng thư ký Hiệp hội Chủ hàng Việt Nam, đưa sản phẩm lên sàn chỉ là bước khởi đầu. Để giữ chân khách hàng, doanh nghiệp vẫn phải giải bài toán chất lượng, tiêu chuẩn, đóng gói, logistics, thanh toán, dịch vụ sau bán hàng và quan trọng nhất là niềm tin.

Một sản phẩm có thể được nhìn thấy trong vài giây trên màn hình điện thoại, nhưng để khách hàng quyết định mua và quay lại lần thứ hai thì thương hiệu phải tạo được giá trị thực.

Từ dẫn chứng này có thể thấy, điểm yếu của hàng Việt không chỉ nằm ở từng doanh nghiệp mà còn nằm ở sự thiếu kết nối giữa các mắt xích hỗ trợ. Để hàng Việt đi xa, cần kết nối dữ liệu thị trường, tiêu chuẩn, logistics, nền tảng số và nhà mua hàng thành một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần biết thị trường nào đang có nhu cầu, người tiêu dùng cần gì, tiêu chuẩn kỹ thuật ra sao, chi phí logistics thế nào và đâu là những nhà mua hàng có khả năng đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối.

Nếu mỗi doanh nghiệp phải tự tìm kiếm, tự thử nghiệm và tự trả giá cho từng bước, chi phí gia nhập thị trường sẽ rất lớn. Ngược lại, khi những dữ liệu và nguồn lực này được kết nối, doanh nghiệp có thể rút ngắn đáng kể thời gian tiếp cận thị trường và giảm rủi ro.

Quan trọng hơn cả, khi hình thành được một hệ sinh thái hoàn chỉnh và đồng bộ, thương hiệu hàng Việt sẽ không còn phải “đi một mình” trên hành trình ra thế giới.

Trong nhiều năm, thành công của xuất khẩu thường được đo bằng sản lượng và kim ngạch. Nhưng khi cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, chỉ tăng lượng hàng xuất khẩu là chưa đủ. Giá trị lớn hơn nằm ở việc doanh nghiệp Việt có thể sở hữu thương hiệu và giữ lại phần giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng hay không.

Một sản phẩm mang thương hiệu của doanh nghiệp Việt, được người tiêu dùng quốc tế nhận diện và chủ động tìm mua, có giá trị hoàn toàn khác với sản phẩm chỉ được xuất khẩu dưới thương hiệu của một đối tác nước ngoài. Vì thế, thương mại điện tử cần được nhìn nhận không chỉ như một kênh bán hàng mà còn là hạ tầng xây dựng thương hiệu. Mỗi lượt tìm kiếm, mỗi đánh giá của khách hàng, mỗi đơn hàng và mỗi phản hồi đều có thể trở thành dữ liệu để doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm và củng cố vị thế. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp cũng phải thay đổi tư duy. Không thể chỉ hỏi “bán được bao nhiêu”, mà phải hỏi “khách hàng nhớ gì về thương hiệu của mình”.

Muốn hàng Việt đi xa, không thể chỉ nâng chất lượng sản phẩm, mà phải nâng cả hệ sinh thái đứng phía sau sản phẩm đó.