Khởi nghiệp online: Sân chơi lớn, thách thức nhiều hơn tưởng

Cơ hội rộng mở giữa cuộc đua mới của thương mại số

Theo các nghiên cứu thị trường, Việt Nam hiện có hàng chục triệu người thường xuyên mua sắm qua các nền tảng số. Mỗi người Việt dành trung bình khoảng ba giờ mỗi ngày cho Internet là mức “hiện diện số” đủ lớn để hình thành hành vi tiêu dùng mới. Khoảng một phần ba người dùng Internet đã tham gia mua sắm trực tuyến với mức chi tiêu vài trăm USD mỗi năm. Đây chính là lý do khiến thương mại điện tử trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho những người trẻ muốn thử sức kinh doanh mà không cần khoản vốn quá lớn ban đầu.

Không chỉ người tiêu dùng thay đổi, cấu trúc của thị trường online cũng phản ánh sức hút mạnh mẽ. Trong một khảo sát với 3.000 chủ website thương mại điện tử, ba ngành dẫn đầu về doanh thu gồm thời trang, phụ kiện, thiết bị công nghệ và lĩnh vực làm đẹp. Đáng chú ý, phần lớn người tham gia kinh doanh đều là chủ shop nhỏ lẻ; hơn 40% có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, nhưng vẫn có tới 31% đạt trên 1 tỷ đồng. Điều này cho thấy bản chất của kinh doanh trực tuyến: dễ bắt đầu, nhưng quy mô tăng trưởng phụ thuộc vào chiến lược và sự khác biệt của từng người.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng giám đốc NTT Việt Nam nhận định, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chưa từng có, mở ra cơ hội "lên đời" cho cả doanh nghiệp lớn và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Lượng khách hàng đến từ các kênh mạng xã hội tăng mạnh, trong khi doanh nghiệp bán hàng đa kênh tiếp tục mở rộng đầu tư để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Theo ông Tuấn, sau dịch Covid-19, hành vi tiêu dùng thay đổi rõ nét. Người mua trung bình dành đến tám giờ mỗi ngày trên điện thoại, qua đó biến quảng cáo, nội dung bán hàng và trải nghiệm mua sắm số trở thành kênh tiếp cận hiệu quả nhất. Hiện nay, không chỉ các tập đoàn lớn, ngay cả những hộ kinh doanh nhỏ cũng có thể tận dụng nền tảng số để mở rộng quy mô. Trước đây phải thuê mặt bằng, quản lý đơn hàng, tài chính, nay mọi thứ có thể vận hành trên nền tảng số với chi phí rất thấp, ông Tuấn nói.

Giai đoạn 2020 - 2025, quy mô thương mại điện tử tại miền Nam tăng tới 400%, tốc độ hiếm ngành nghề nào sánh kịp. Việc chuyển sang kinh doanh online, theo ông Tấn, giống như nâng một căn nhà từ một tầng lên ba tầng: quy mô lớn hơn, nhiều không gian hơn và khả năng phục vụ khách hàng hiệu quả hơn. Với giải pháp quản lý đa kênh, mọi hoạt động từ đơn hàng, tài chính đến chăm sóc khách hàng đều nằm gọn trong một màn hình.

Không chỉ có vậy, thương mại điện tử tạo ra tới 12 mùa Tết mỗi năm với các kỳ mega sale 1-1, 2-2, 3-3 đến 12-12, giúp doanh nghiệp liên tục cải thiện doanh số.

Trong các chương trình hỗ trợ tiểu thương gần đây, nhiều nội dung liên quan thuế, hóa đơn điện tử và chuyển đổi số được lồng ghép vào mini game thực tế. Người tham gia chỉ cần sử dụng điện thoại để trả lời câu hỏi về thủ tục thuế, thương mại điện tử, hay tình huống quản lý tài chính như gửi tiền vào tài khoản siêu lợi suất của ngân hàng. Không khí sôi động khiến những kiến thức khô khan trở nên gần gũi và dễ nhớ.

Từ góc độ chuyên gia, mô hình kinh doanh online sở hữu những ưu thế nổi bật là rủi ro hàng tồn thấp, không cần đầu tư mặt bằng, chỉ nhập hàng khi có đơn. Tuy nhiên, dễ bắt đầu không đồng nghĩa dễ thành công. Thị trường ngày càng cạnh tranh khốc liệt, và điểm quyết định không chỉ nằm ở sản phẩm mà ở sự khác biệt. Sản phẩm có thật sự hữu ích? Giải quyết được nhu cầu rõ ràng? Đó là câu hỏi mọi người bán phải trả lời trước khi nghĩ đến quảng cáo hay truyền thông.

Marketing số vì thế trở thành yếu tố sống còn. Người bán buộc phải biết cách định vị, tiếp cận và giữ chân khách hàng. Nhưng nhiều chuyên gia cũng cảnh báo rủi ro phụ thuộc vào nền tảng như Facebook hay Google: chỉ một thay đổi nhỏ về thuật toán có thể khiến lượng khách giảm mạnh. Bài học đặt ra là cần xây dựng nền tảng riêng là website, quy trình vận hành, hệ thống thanh toán để kiểm soát cuộc chơi.

Tại Việt Nam và thế giới, TikTok Shop là ví dụ điển hình cho tốc độ phát triển “phi mã” của thương mại điện tử mới. Theo EchoTik, riêng quý III, TikTok Shop bán 19 tỷ USD hàng hóa, gần bằng GMV 20,1 tỷ USD của eBay. Tại Mỹ, doanh số quý III tăng 125%, dự kiến vượt 15 tỷ USD cả năm dù mới ra mắt từ 2023. Tại Việt Nam, TikTok Shop đạt 93.300 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm, tăng 148% và chiếm 42% thị phần.

Mô hình shoppertainment là mua sắm thông qua giải trí, đang định hình thói quen tiêu dùng mới. TikTok Shop khác biệt khi biến nội dung thành kênh bán hàng. Người dùng vừa xem, vừa tương tác, vừa mua chỉ trong vài phút.

Dù con đường nào được chọn, kinh doanh online vẫn là cơ hội khởi nghiệp rõ rệt nhất hiện nay. Nhưng để đi xa, người trẻ không chỉ cần sự nhanh nhạy mà còn cần tư duy nền tảng, khả năng thích ứng và một chiến lược đủ khác biệt để vượt qua hàng nghìn đối thủ đang cùng bước vào cuộc đua.