Kỳ 3: Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền

Bà Nguyễn Thị Minh Thơ - Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, NHNN cho biết: Trong thời gian qua, công tác phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực, thể hiện nỗ lực của các cơ quan trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường giám sát và mở rộng hợp tác trong nước cũng như quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, các hình thức rửa tiền ngày càng tinh vi, phạm vi rủi ro mở rộng sang nhiều lĩnh vực, vai trò của các tổ chức báo cáo trong cả lĩnh vực tài chính và phi tài chính ngày càng trở nên quan trọng trong việc phát hiện và ngăn chặn các hành vi lợi dụng kinh doanh hợp pháp để rửa tiền cũng như tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng chống rửa tiền, Thống đốc NHNN vừa đã ban hành Thông tư số 27/2025/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, thay thế Thông tư số 09/2023/TT-NHNN, với nhiều điểm mới được thiết kế nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao tính khả thi cho các đối tượng báo cáo cũng như giúp Việt Nam tiếp cận với chuẩn mực quốc tế trong công tác này. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/11/2025, kèm giai đoạn chuyển tiếp đến hết ngày 31/12/2025 để các tổ chức chủ động hoàn thiện quy trình nội bộ, cập nhật hệ thống công nghệ và cơ chế kiểm soát tuân thủ. Thông tư số 27/2025/TT-NHNN cũng là một bước quan trọng trong thực hiện Hành động số 5 của Kế hoạch hành động quốc gia mà Việt Nam đã cam kết với Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF).

Bên cạnh đó, nhiều quy định liên quan đến phòng, chống rửa tiền tại Luật Công nghiệp, công nghệ số và Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam cũng được hoàn thiện. Theo các chuyên gia, đây là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an toàn và phát triển bền vững của hệ thống tài chính – kinh tế quốc gia.

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh: Trong bối cảnh địa chính trị và các thị trường tài chính quốc tế có nhiều biến động và nền kinh tế Việt Nam có độ mở ngày càng cao, yêu cầu đẩy mạnh nhận diện và xử lý các rủi ro về phòng, chống rửa tiền ngày càng trở nên cấp thiết.

Ông Tô Trần Hoà - Phó Trưởng ban Phát triển thị trường Chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã dẫn chứng nhiều dấu hiệu nhận diện hành vi rửa tiền trên thị trường tài sản mã hoá. Chẳng hạn như lợi dụng hệ thống xác thực lỏng lẻo của sàn giao dịch tài sản mã hoá (sử dụng giấy tờ giả/cho phép giao dịch ẩn danh); trộn tài sản mã hoá phi pháp với hợp pháp; hợp pháp hóa tài sản mã hoá phi pháp bằng việc chuyển giá trị sang tài sản mã hoá cá nhân (privacy coin) để hoán đổi với tài sản mã hoá hợp pháp; chuyển tài sản mã hoá giữa các blockchain và sử dụng các cầu giao dịch để phức tạp hóa luồng truy vết (Chain-hopping/Cross-chain Bridge). Ngoài ra, còn có việc tạo các dự án giả, dùng tài sản mã hoá phi pháp để mua, chuyển ra ví thứ 3 (ví sạch) để giao dịch; hủy/đánh sập dự án để che vết; thành lập/giao dịch thông qua các tổ chức không tuân thủ quy định về phòng chống rửa tiền; vay tài sản mã hoá hợp pháp và hoàn trả bằng tài sản mã hoá phi pháp thông qua chia nhỏ giao dịch…

Hiện nay, cơ sở pháp lý để phòng, chống các hình thức tội phạm nêu trên đã được đưa ra tại Luật Công nghiệp, công nghệ số và Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Trong đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP đã đưa ra nguyên tắc: Tổ chức, cá nhân tham gia thị trường tài sản mã hóa phải tuân thủ quy định pháp luật có liên quan về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, giao dịch điện tử, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu để bảo đảm an ninh, an toàn trên thị trường tài sản mã hóa và các pháp luật chuyên ngành khác có liên quan.

Bà Nguyễn Thị Minh Thơ - Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, NHNN cho biết: Trong thời gian qua, công tác phòng, chống rửa tiền tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực

Theo kết quả cập nhật đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền đối với lĩnh vực ngân hàng, nguy cơ rửa tiền ở mức cao, liên quan chủ yếu đến việc rửa tiền có nguồn gốc từ các loại tội phạm nguồn gồm: tội đánh bạc; tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tội tham nhũng. Lĩnh vực bất động sản cũng có nguy cơ rửa tiền ở mức cao, do số lượng giao dịch lớn và giá trị giao dịch cao và khả năng che dấu nguồn gốc tài sản. Ngoài ra, còn do tình trạng kê khai giá trị giao dịch không dùng thực tế, việc thanh toán tiền mặt và giao dịch tự phát, hệ thống thông tin khách hàng còn bất cập…

Trong một hội thảo vừa được tổ chức, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh:Trong bối cảnh địa chính trị và các thị trường tài chính quốc tế có nhiều biến động và nền kinh tế Việt Nam có độ mở ngày càng cao, yêu cầu đẩy mạnh nhận diện và xử lý các rủi ro về phòng, chống rửa tiền, ngày càng trở nên cấp thiết. Bên cạnh đó, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý sẽ góp phần tích cực cho việc thực hiện Kế hoạch hành động Quốc gia về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt mà Chính phủ đã cam kết với Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF).

Trước đó, tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc, Trưởng ban Chỉ đạo đã yêu cầu NHNN, với tư cách cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo, tăng cường phối hợp với các bộ ngành liên quan thực hiện ba nhóm hành động chiến lược, trong đó hoàn thiện khuôn khổ pháp lý là một trụ cột. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các cơ quan báo chí tăng cường thông tin, tuyên truyền về các rủi ro phòng, chống rửa tiền, và khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực này để các doanh nghiệp và người dân hiểu, nắm rõ và thực hiện đúng, đủ các nghĩa vụ trong nhận biết và phòng ngừa các rủi ro về phòng, chống rửa tiền.