Ngành xây dựng đẩy mạnh phân cấp, thúc đẩy giải ngân đầu tư công

Ngành Xây dựng đang tăng tốc hoàn thiện thể chế, phát triển nhà ở xã hội, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công

Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phân cấp

Theo ông Nguyễn Trí Đức - Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, trong 9 tháng đầu năm 2025, Bộ đã tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm, đặc biệt là rà soát tổng thể và đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để cho chính quyền địa phương, phù hợp với mô hình chính quyền đô thị hai cấp. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong quản lý, đầu tư và phát triển đô thị trên cả nước.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng và phát triển hạ tầng, Bộ Xây dựng đã tham mưu Chính phủ ban hành nhiều nghị quyết, văn bản định hướng chiến lược cho các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hay Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Cùng với đó, công tác quản lý và phát triển đô thị tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Tính đến tháng 6/2025, cả nước đã có 900 đô thị, với tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 44,9%. Bộ Xây dựng đã tổ chức tổng kết Đề án phát triển đô thị thông minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018-2025, đồng thời đề xuất điều chỉnh Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới mô hình đô thị hiện đại, thân thiện môi trường, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/01/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đang được đẩy mạnh. Bộ Xây dựng định hướng giai đoạn 2025-2030 sẽ tập trung phát triển các đô thị thông minh, xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý đô thị phù hợp với thực tiễn phát triển của từng vùng, địa phương.

Trong lĩnh vực nhà ở và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Nhờ đó, từ đầu năm 2025 đến nay, kết quả đầu tư xây dựng nhà ở xã hội đã ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan: 43.681 căn hộ đã hoàn thành trên tổng số 100.275 căn, đạt 43,6% kế hoạch. Dự kiến đến cuối năm, con số này có thể đạt 83%, với hơn 39.000 căn hộ mới được hoàn thiện.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu toàn ngành khẩn trương xây dựng Kế hoạch tăng cường phát triển nhà ở xã hội, đồng thời đẩy mạnh triển khai Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030”. Cùng với đó, Bộ sẽ trình Chính phủ Nghị quyết về kiểm soát và kiềm chế giá bất động sản, nhằm hướng tới một thị trường ổn định, minh bạch và bền vững.

Ngoài ra, Bộ cũng đang hoàn thiện Đề án thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản, xây dựng Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, cùng việc sửa đổi Nghị định 100 về phát triển nhà ở xã hội và Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia. Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng để quản lý thị trường bất động sản hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Tăng tốc giải ngân

Theo kế hoạch năm 2025, Bộ Xây dựng được Thủ tướng Chính phủ giao tổng số vốn đầu tư công là 87.199 tỷ đồng. Tuy nhiên, tính đến hết tháng 8 cùng năm, tốc độ giải ngân của Bộ vẫn còn chậm, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung cả nước.

Cụ thể, số liệu của Bộ Tài chính ước tính Bộ Xây dựng đã giải ngân đạt hơn 37% kế hoạch. Trong khi đó, báo cáo từ các chủ đầu tư cho thấy Bộ đã giải ngân được hơn 32,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 37,7%. Mặc dù đạt gần 38% tổng vốn, tỷ lệ này vẫn thấp hơn mức giải ngân bình quân chung của cả nước là 46,3% (chênh lệch gần 9 điểm phần trăm). Điều này đặt ra yêu cầu Bộ Xây dựng cần phải có những giải pháp cấp bách trong các tháng cuối năm để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn, tránh ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực và mục tiêu phát triển kinh tế chung.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh đặc biệt lãnh đạo bộ đã trực tiếp chỉ đạo, chủ động kiểm tra, làm việc với các địa phương, nhưng đến nay tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 37,7%. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự chậm trễ trong tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư và ban quản lý dự án.

Để khắc phục tình trạng này, ông Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị phải coi giải ngân là nhiệm vụ trọng tâm, tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cá nhân, tổ chức. Các Ban quản lý dự án, chủ đầu tư phải chỉ đạo các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, quyết tâm hoàn thành các dự án trọng điểm quốc gia như các tuyến cao tốc Bắc - Nam, Biên Hòa - Vũng Tàu, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, đúng tiến độ khởi công, khánh thành vào ngày 19/12/2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Công tác thi công phải được thực hiện với tinh thần “đảm bảo chất lượng - an toàn - tiết kiệm - chống tiêu cực, lãng phí”, gắn với giám sát chặt chẽ về môi trường và phòng chống tham nhũng. Bộ trưởng cũng giao Cục Kinh tế và Quản lý đầu tư xây dựng tăng cường theo dõi, đôn đốc tiến độ các dự án, định kỳ báo cáo lãnh đạo Bộ và Thủ tướng Chính phủ để kịp thời tháo gỡ vướng mắc.

Đồng thời, Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao nhiệm vụ chủ trì, tham mưu các giải pháp hiệu quả về điều hành vốn, nhằm bảo đảm tỷ lệ giải ngân của Bộ Xây dựng không thấp hơn mức bình quân chung cả nước.