Siêu dự án hạ tầng vẽ lại bản đồ logistics Việt Nam

Phối cảnh dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ

Đại phẫu hạ tầng, mở hành lang mới

Logistics từ lâu là điểm nghẽn lớn của nền kinh tế Việt Nam. Chi phí vận tải cao, phụ thuộc nhiều vào đường bộ, thiếu kết nối đồng bộ giữa cảng biển, đường sắt, đường thủy nội địa và trung tâm logistics đã làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Khi xuất nhập khẩu tăng nhanh và chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển, yêu cầu đặt ra không còn là mở thêm từng tuyến đường riêng lẻ, mà là hình thành mạng lưới logistics tích hợp.

Năm 2026, cục diện này chuyển động mạnh khi hàng loạt dự án cảng biển quy mô lớn được khởi động. TP. Hồ Chí Minh dự kiến khởi công Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và Cảng tổng hợp, container Cái Mép Hạ giai đoạn 1. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có tổng vốn đầu tư khoảng 128.872 tỷ đồng, tương đương gần 5 tỷ USD, công suất dự kiến 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Cảng tổng hợp, container Cái Mép Hạ có tổng vốn khoảng 50.820 tỷ đồng, công suất thiết kế 11 triệu TEU mỗi năm. Cụm cảng này sẽ tăng năng lực tiếp nhận tàu lớn và mở rộng vai trò trung chuyển quốc tế. Đây không chỉ là công trình bốc xếp container, mà còn là mắt xích trong chiến lược đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm logistics khu vực.

Tại Đà Nẵng, bến cảng container Liên Chiểu được khởi công với tổng mức đầu tư khoảng 45.268 tỷ đồng. Dự án có 8 bến container, tổng chiều dài cầu cảng 2.750 m, tiếp nhận tàu đến 18.000 TEU, công suất thiết kế 5,7 triệu TEU mỗi năm. Liên Chiểu được định hướng là cảng cửa ngõ quốc tế, điểm kết nối của hành lang kinh tế Đông - Tây ra Biển Đông, hướng tới mô hình cảng xanh, cảng thông minh.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh: “Bến cảng container Liên Chiểu không chỉ là công trình hạ tầng, mà còn là mắt xích chiến lược trong chuỗi logistics quốc gia, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong mạng lưới vận tải quốc tế”.

Bản đồ lưu thông hàng hóa có thể sẽ được vẽ lại theo logic mới, đúng lúc nhu cầu tăng cao rõ. Những tuyến vận tải phụ thuộc nhiều vào xe tải đường dài có thể được tái phân bổ sang vận tải biển, đường thủy nội địa, đường sắt và trung tâm gom hàng cận cảng. Nếu kết nối đồng bộ, hàng hóa từ các vùng sản xuất lớn có thể tiếp cận cảng nước sâu thuận lợi hơn, giảm thời gian vận chuyển, ùn tắc và chi phí logistics.

Chủ hàng xoay trục, M&A tăng tốc

Hạ tầng thay đổi sẽ kéo theo sự thay đổi trong quyết định của chủ hàng. Cuộc xoay trục này không chỉ diễn ra ở việc dịch chuyển địa điểm sản xuất, mà còn ở cách doanh nghiệp tổ chức chuỗi cung ứng. Thay vì đầu tư dàn trải vào hệ thống kho riêng, nhiều chủ hàng có xu hướng sử dụng hạ tầng dùng chung, kho thông minh, trung tâm phân phối hiện đại và dịch vụ logistics tích hợp. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí cố định, nâng hiệu suất khai thác xe, hạn chế chiều rỗng và tăng khả năng phản ứng trước biến động đơn hàng.

Tuy nhiên, sự dịch chuyển của chủ hàng cũng đặt áp lực lớn lên doanh nghiệp logistics nội địa. Phần lớn doanh nghiệp trong ngành có quy mô vừa và nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, năng lực công nghệ chưa đồng đều, trong khi yêu cầu của khách hàng ngày càng cao về tốc độ, dữ liệu, tự động hóa và tiêu chuẩn xanh. Khi siêu cảng vận hành, cạnh tranh sẽ không dừng ở đội xe hay diện tích kho bãi, mà chuyển sang năng lực cung cấp giải pháp tích hợp.

Bên cạnh đó, M&A nổi lên như một kênh tăng tốc quan trọng. Theo Jones Lang LaSalle, hoạt động M&A trong lĩnh vực logistics tại Việt Nam được dự báo sôi động hơn vào tháng 8 và tháng 9/2026. Logistics tiếp tục là động lực chính của bất động sản công nghiệp khi thương mại điện tử, phân phối hiện đại và xu hướng dịch chuyển kho vận ra khu vực vệ tinh làm tăng nhu cầu đối với tài sản logistics chất lượng cao.

JLL cho rằng: “Thị trường công nghiệp Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn phát triển nguồn cung chất lượng hơn, trong đó các dịch vụ quản lý vận hành chuyên nghiệp và hệ sinh thái hỗ trợ trở thành các yếu tố then chốt. Xu hướng này sẽ khiến phân khúc logistics tiếp tục là động lực quan trọng dẫn dắt hoạt động M&A tại các đô thị vệ tinh trong năm 2026”. Dòng vốn đầu tư khi ấy không chỉ tìm kiếm quỹ đất, mà còn tìm kiếm năng lực vận hành, công nghệ và khả năng khai thác dài hạn.

Đây là tin vui đối với doanh nghiệp logistics Việt Nam, M&A có thể trở thành “giấy thông hành” để tiếp cận vốn ngoại, công nghệ quản trị kho, hệ thống định tuyến, tự động hóa, dữ liệu lớn và mạng lưới khách hàng quốc tế. Nhưng nếu không nâng chuẩn quản trị, minh bạch tài chính và chất lượng dịch vụ, doanh nghiệp nội địa có thể mất lợi thế trên thị trường đang mở rộng.