Sứ mệnh của văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới

Từ văn hóa đến động lực phát triển

Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phát triển thịnh vượng, hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Cùng với những thời cơ lớn là không ít thách thức: biến động địa chính trị, áp lực tiêu chuẩn quốc tế, yêu cầu phát triển bền vững, minh bạch và có trách nhiệm xã hội. Trong bức tranh đó, văn hóa doanh nghiệp nổi lên như một trụ cột tinh thần, quyết định cách doanh nghiệp ứng xử với thị trường, với cộng đồng và với chính mình.

Nhận thức rõ vai trò ấy, Bộ Chính trị đã ban hành một loạt nghị quyết mang tính chiến lược, định hình tầm nhìn phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Có thể kể đến Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân… Đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Những nghị quyết này, dù tiếp cận từ các lĩnh vực khác nhau, đều có điểm chung: đặt con người, tri thức, đạo đức và trách nhiệm xã hội ở vị trí trung tâm của phát triển. Điều đó cho thấy, cùng với thể chế, công nghệ và nguồn lực, văn hóa - đặc biệt là văn hóa doanh nghiệp - chính là “hạ tầng mềm” không thể thiếu cho tăng trưởng bền vững.

Từ nền tảng tư tưởng ấy, vấn đề đặt ra không chỉ là thừa nhận vai trò của văn hóa doanh nghiệp, mà là làm thế nào để văn hóa ấy được chuẩn hóa, đo lường và vận hành hiệu quả trong thực tiễn quản trị.

Chuẩn hóa văn hóa kinh doanh

Trong nhiều năm, văn hóa doanh nghiệp từng được xem là khái niệm trừu tượng, khó nắm bắt và phụ thuộc nhiều vào ý chí của người đứng đầu. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn phát triển mới, cách tiếp cận này đã thay đổi căn bản, khi văn hóa được đặt trong khuôn khổ quản trị hiện đại, có tiêu chí, có chuẩn mực và có khả năng lan tỏa.

Theo ông Hồ Anh Tuấn, Trưởng Ban Tổ chức Cuộc vận động “Xây dựng Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam, văn hóa doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện đạo đức hay hình ảnh, mà là nền tảng quản trị giúp doanh nghiệp phát triển bền vững. Ông nhấn mạnh, quản trị bằng văn hóa giúp doanh nghiệp “làm đúng”, đồng thời hướng tới “làm tốt”, từ đó tạo dựng niềm tin xã hội và nâng cao uy tín thương hiệu.

Ở góc độ nghiên cứu, TS. Nguyễn Thu Huệ, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa Kinh doanh (Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nhân Việt Nam) cho rằng, việc xây dựng và triển khai Bộ Tiêu chí Văn hóa Kinh doanh Việt Nam 2025 đã góp phần chuyển hóa khái niệm văn hóa từ cảm tính sang hệ thống tiêu chí cụ thể. Bộ tiêu chí không chỉ là thước đo, mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp tự soi chiếu, điều chỉnh hành vi kinh doanh phù hợp với chuẩn mực phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Trong lĩnh vực du lịch - một ngành kinh tế tổng hợp gắn chặt với hình ảnh quốc gia, văn hóa doanh nghiệp càng có vai trò đặc biệt. Ông Trương Quốc Hùng, Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội cho rằng, Bộ Tiêu chí Văn hóa Kinh doanh Việt Nam 2025 chính là “la bàn” định hướng cho doanh nghiệp du lịch phát triển bền vững, đồng thời là “tấm hộ chiếu” giúp nâng tầm thương hiệu doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế.

Chia sẻ từ thực tiễn quản lý, bà Nguyễn Thị Vân, Tổng giám đốc Tổng Công ty Du lịch Hà Nội (Hanoitourist) nhấn mạnh, văn hóa doanh nghiệp chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt của thương hiệu, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và yêu cầu ngày càng cao của du khách. Một doanh nghiệp có chiến lược đúng nhưng thiếu nền tảng văn hóa vững chắc sẽ khó đi đường dài.

Từ nhận thức đến hành động, từ tiêu chí đến quản trị, văn hóa doanh nghiệp đang dần trở thành một cấu phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, câu hỏi tiếp theo đặt ra là: văn hóa doanh nghiệp sẽ đóng vai trò gì trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và hình thành bản lĩnh doanh nghiệp dân tộc?

Nền tảng cho doanh nghiệp vươn xa

Trong kỷ nguyên mới, cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa các sản phẩm hay công nghệ, mà còn giữa các hệ giá trị. Ở góc nhìn này, văn hóa doanh nghiệp chính là yếu tố quyết định cách doanh nghiệp cạnh tranh và hợp tác.

Theo ông Nguyễn Quang Cung, Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam, văn hóa hợp tác trong cạnh tranh là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp phát triển bền vững. Theo ông Cung, việc thượng tôn chữ tín, đề cao trách nhiệm và xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh không chỉ giúp doanh nghiệp đứng vững trên thị trường trong nước, mà còn tạo dựng uy tín khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ở bình diện rộng hơn, ông Phạm Quang Vinh, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao nhấn mạnh rằng, lực lượng doanh nghiệp, doanh nhân dân tộc cần tập trung vào những đột phá mang tính chiến lược, đặc biệt là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Những chuyển đổi này không thể thành công nếu thiếu nền tảng văn hóa đủ mạnh để thay đổi tư duy quản trị, hành vi kinh doanh và cách tiếp cận thị trường.

Từ góc nhìn lịch sử, GS.TS. Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng, cần đặt doanh nghiệp dân tộc trong dòng chảy lịch sử phát triển của đất nước. Việc triển khai Nghị quyết 68-NQ/ TW về phát triển kinh tế tư nhân, theo ông, không chỉ là câu chuyện chính sách, mà còn là quá trình bồi đắp bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong tiến trình hiện đại hóa đất nước.

Ở lĩnh vực bất động sản - một ngành có tác động lan tỏa lớn đến kinh tế - xã hội, TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, thành viên Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ nhìn nhận, văn hóa doanh nghiệp chính là yếu tố bảo đảm cho sự phát triển lành mạnh, minh bạch và bền vững của thị trường. Văn hóa tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội không chỉ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, mà còn góp phần ổn định nền kinh tế.

Cùng chung quan điểm, ông Lê Viết Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình lưu ý, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, văn hóa doanh nghiệp chính là “bản sắc” giúp doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế và tạo dựng niềm tin với đối tác toàn cầu.

Từ những góc nhìn đa chiều ấy có thể thấy, văn hóa doanh nghiệp không chỉ là tài sản nội tại của mỗi doanh nghiệp, mà còn là một phần quan trọng của “sức mạnh mềm” quốc gia. Khi doanh nghiệp dân tộc được xây dựng trên nền tảng văn hóa vững chắc, họ không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp của xã hội, khẳng định bản lĩnh và vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên mới.