Tăng trưởng hai con số năm 2027, động lực và dư địa

Dư địa từ đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu

Năm 2027 được xác định là năm tăng tốc, bứt phá, tạo nền tảng quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Theo Báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đòi hỏi duy trì những động lực truyền thống, đồng thời phải nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, thúc đẩy năng suất và đổi mới mô hình phát triển.

Nhìn từ phía cầu, đầu tư (đặc biệt là đầu tư công) vẫn là một trong những nguồn lực có khả năng tạo tác động lớn nhất đối với tăng trưởng. Bên cạnh đóng góp trực tiếp thông qua các dự án cụ thể, đầu tư công vào hạ tầng giao thông, năng lượng và logistics còn giúp mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí sản xuất và tạo điều kiện thu hút thêm vốn từ khu vực tư nhân, vốn FDI. Tuy nhiên, quan trọng hơn quy mô vốn là hiệu quả sử dụng vốn. Một dự án chậm hoàn thành, không được đưa vào khai thác đúng kế hoạch hoặc thiếu kết nối vẫn khó phát huy đầy đủ tác động lan tỏa.

Bên cạnh đầu tư, tiêu dùng trong nước và xuất khẩu tiếp tục được kỳ vọng tạo lực kéo cho sản xuất. Với thị trường nội địa lớn, dư địa tăng trưởng vừa đến từ mở rộng tổng mức bán lẻ, vừa từ phát triển các dịch vụ có giá trị gia tăng cao, du lịch, thương mại điện tử và những mô hình tiêu dùng mới. Đối với xuất khẩu, việc tận dụng các FTA, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế vẫn là những hướng đi quan trọng. Dẫu vậy, khả năng tạo giá trị gia tăng trong nước mới là yếu tố quyết định chất lượng đóng góp của xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô vốn và sản lượng, mà phải đồng thời nâng cao năng suất, hiệu quả đầu tư và giá trị gia tăng. Điều này đòi hỏi phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường liên kết thực chất giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI. Đặc biệt, dư địa tăng trưởng còn nằm ở các địa phương, nhất là những trung tâm công nghiệp, dịch vụ và cực tăng trưởng lớn. Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10/2026 đã cụ thể hóa định hướng tăng trưởng GDP năm 2027 bằng các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời xác định mục tiêu GRDP của từng tỉnh, thành phố. Đây là cơ sở để các địa phương chủ động xây dựng kịch bản tăng trưởng phù hợp với thế mạnh và khả năng huy động nguồn lực.

Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: Nhật Bắc

Nâng cao sức bật của doanh nghiệp

Nếu đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu tạo ra những động lực tăng trưởng trực tiếp thì thể chế, môi trường kinh doanh và khả năng huy động vốn chính là những điều kiện quyết định để các động lực ấy phát huy hiệu quả. Trong Báo cáo trình Quốc hội ngày 17/10 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Trọng tâm là phối hợp hiệu quả chính sách tài khóa, tiền tệ, đa dạng hóa nguồn vốn, phát triển thị trường vốn trung và dài hạn; đồng thời phân bổ đầu tư theo kết quả đầu ra, nâng cao hiệu quả đầu tư công và tập trung tín dụng cho những lĩnh vực sản xuất, kinh doanh ưu tiên.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là hoàn thiện thể chế và tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thực thi. Việc tiếp tục xử lý các quy định còn chồng chéo, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, đầu tư và hoạt động sản xuất kinh doanh không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp mà còn tạo điều kiện giải phóng những nguồn lực đang bị đình trệ.

Đặc biệt, khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc tạo thêm năng lực sản xuất, việc làm và đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai và các nguồn lực phục vụ mở rộng sản xuất. Đề cập vấn đề này, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, cần cải thiện thực chất môi trường đầu tư kinh doanh, củng cố niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư. Đồng thời, chính sách hỗ trợ cần được thiết kế phù hợp hơn với từng nhóm doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh; nâng cao năng lực thực thi tại địa phương và bảo đảm tính ổn định, minh bạch của cơ chế chính sách.

Bên cạnh việc tháo gỡ khó khăn, phát triển doanh nghiệp còn phải gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đây cũng là định hướng được Chính phủ nhấn mạnh trong kế hoạch năm 2027, với trọng tâm phát triển công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh và thu hút FDI có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ.

Đáng chú ý, bối cảnh bên ngoài còn nhiều bất định và nhu cầu vốn lớn hiện nay cũng đặt ra yêu cầu thận trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô. Theo các chuyên gia, áp lực lạm phát có thể thu hẹp dư địa giảm lãi suất, trong khi khả năng huy động vốn từ thị trường vốn còn hạn chế. Vì vậy, việc hỗ trợ tăng trưởng cần có trọng tâm, ưu tiên những lĩnh vực thực sự tạo ra hiệu quả, đồng thời phát triển các kênh huy động vốn an toàn, bền vững, tránh tạo thêm sức ép lên hệ thống ngân hàng. Điều này cho thấy bài toán tăng trưởng hai con số không thể tách rời yêu cầu ổn định vĩ mô. Khơi thông nguồn lực là cần thiết, nhưng nguồn vốn phải được hướng tới những dự án và hoạt động sản xuất có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.

Động lực tăng trưởng mới và yêu cầu chuyển biến thực chất

Cùng với khai thác hiệu quả các động lực truyền thống, yêu cầu quan trọng của năm 2027 là tạo bước chuyển rõ nét trong mô hình tăng trưởng, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đây không chỉ là định hướng dài hạn mà còn là giải pháp nâng cao năng suất, gia tăng giá trị sản phẩm và củng cố sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo kế hoạch của Chính phủ, trọng tâm thời gian tới là phát triển các công nghệ chiến lược, đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp; đồng thời phát triển hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và các nền tảng dùng chung. Song hành với đó là nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Điểm đáng chú ý là các động lực mới cần được chuyển hóa thành những kết quả có thể đo lường trong từng ngành, lĩnh vực. Ứng dụng công nghệ phải giúp doanh nghiệp tăng năng suất, tiết giảm chi phí, cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường. Tương tự, đầu tư cho hạ tầng chiến lược vừa để hoàn thiện mạng lưới giao thông, năng lượng, vừa hướng đến giảm chi phí logistics, tăng khả năng kết nối vùng và hình thành những không gian phát triển mới.

Dù vậy, việc hiện thực hóa những mục tiêu trên vẫn đối mặt với không ít thách thức. Biến động kinh tế thế giới, cạnh tranh thương mại, áp lực giá cả và nhu cầu vốn lớn có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì tăng trưởng cao. Vì vậy, cùng với thúc đẩy đầu tư và đổi mới sáng tạo, nền kinh tế cần tiếp tục nâng cao năng lực tự chủ, sức chống chịu và khả năng thích ứng trước những cú sốc bên ngoài.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị các điều kiện thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2027.

“Mục tiêu năm 2027 phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đòi hỏi từng ngành, địa phương chuẩn bị phương án có căn cứ về nguồn lực và khả năng thực hiện. Kế hoạch phải chỉ ra tăng trưởng đến từ đâu, năng lực sản xuất nào được bổ sung, vướng mắc nào phải tháo gỡ và cơ quan nào chịu trách nhiệm. Tăng trưởng phải dựa ngày càng nhiều vào năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Phải chuẩn bị từ cuối năm nay, phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ để giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu.