Thúc đẩy tín dụng xanh từ kinh nghiệm quốc tế đến thực tiễn Việt Nam

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh phát biểu khai mạc tọa đàm

Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy dòng vốn xanh

Phát biểu tại Tọa đàm “Giải pháp tín dụng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG - Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam”, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và cạn kiệt tài nguyên đang đặt ra những thách thức lớn đối với phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị rủi ro môi trường, xã hội không còn là sự lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Theo đó, chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên là xu thế không thể đảo ngược, giúp Việt Nam hướng tới tương lai phát triển bền vững, bao trùm và thịnh vượng hơn.

Những năm gần đây, Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm đến thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững thông qua việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và xây dựng các chính sách đồng bộ. Nhiều chiến lược, đề án và kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế tuần hoàn, khuyến khích kinh doanh bền vững và phát triển năng lượng đã được ban hành.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đưa ra nhiều cam kết mạnh mẽ tại các diễn đàn quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững. Trong tiến trình này, kinh tế tuần hoàn và việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên mà còn mở ra mô hình phát triển mới, góp phần nâng cao năng suất, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế và giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh, bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước và các nguồn vốn quốc tế, Chính phủ xác định tín dụng xanh là một trong những kênh huy động vốn quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu chuyển đổi của nền kinh tế. Theo đó, ngành Ngân hàng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy tín dụng xanh và phát triển ngân hàng xanh.

Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, NHNN đã xây dựng định hướng và mục tiêu rõ ràng cho các tổ chức tín dụng trong việc triển khai tín dụng xanh, ngân hàng xanh cũng như quản lý rủi ro môi trường và xã hội. Những nội dung này được lồng ghép trong các chiến lược, đề án phát triển ngành Ngân hàng, bảo đảm phù hợp với các mục tiêu quốc gia về tăng trưởng xanh và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Cùng với đó, NHNN đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn hoạt động tín dụng xanh; triển khai các cơ chế, chính sách tín dụng ưu đãi đối với nông nghiệp hữu cơ, sản xuất nông nghiệp theo mô hình kinh tế tuần hoàn; đồng thời tham gia triển khai các chương trình lớn như Đề án phát triển 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

NHNN hiện đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn ngân hàng để thực hiện các dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng các tiêu chuẩn ESG. Ngoài ra, NHNN cũng phối hợp với các tổ chức quốc tế xây dựng tài liệu hướng dẫn hệ thống quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, đồng thời nâng cao năng lực thực thi ESG cho các tổ chức tín dụng.

Toàn cảnh Tọa đàm

Tăng trưởng tín dụng xanh vẫn còn nhiều thách thức

Thời gian qua, các TCTD đã nâng cao nhận thức, ngày càng ưu tiên phân bổ nguồn vốn cho lĩnh vực xanh, mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời từng bước lồng ghép các yếu tố ESG vào chiến lược phát triển, hoạt động kinh doanh của tổ chức mình. Kết quả cho thấy đã có sự tăng trưởng mạnh cả về số lượng TCTD tham gia cấp tín dụng xanh và quy mô, tốc độ tăng trưởng dư nợ xanh thời gian qua. Đến nay, đã có 82 TCTD phát sinh dư nợ tín dụng xanh, dư nợ đạt 828 nghìn tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2025 đạt trên 20%/năm. Dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017, chiếm tỷ trọng 27,7% tổng dư nợ nền kinh tế. Những kết quả này cho thấy tín dụng xanh đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong hoạt động cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo NHNN, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là rất lớn. Việt Nam đang quyết liệt triển khai các định hướng chiến lược về phát triển nhanh và bền vững, trong đó hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030; thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo; hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; đồng thời tạo động lực bứt phá cho khu vực kinh tế tư nhân và bắt kịp xu thế tài chính xanh trên thế giới.

Để đáp ứng yêu cầu đó, hoạt động tín dụng xanh vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Trước hết, hiện nay vẫn thiếu các quy định và tiêu chí cụ thể để xác định dự án kinh tế tuần hoàn hoặc dự án áp dụng ESG. Hệ thống hướng dẫn liên quan đến chứng nhận xanh, báo cáo và công bố thông tin còn chưa đầy đủ, gây khó khăn cho cả tổ chức tín dụng và doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, yêu cầu về năng lực quản trị, nguồn nhân lực của ngành Ngân hàng ngày càng cao. Các tổ chức tín dụng cần đội ngũ chuyên môn đủ năng lực để nhận diện, thẩm định, quản lý và giám sát các khoản vay xanh; đồng thời hỗ trợ khách hàng đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội, quản trị cũng như các yêu cầu mới của quốc tế liên quan đến phát thải.

Một thách thức khác là cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và người dân trong việc giám sát quá trình sử dụng vốn vay, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả thực chất cho các mục tiêu phát triển bền vững.

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, việc tháo gỡ những khó khăn này không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành Ngân hàng mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của các cơ quan quản lý nhà nước cùng sự hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm từ các tổ chức quốc tế.

Vấn đề nữa không chỉ là làm thế nào để tăng quy mô dòng vốn xanh, mà còn là làm thế nào để nguồn vốn đó đến được đúng đối tượng và phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để khu vực kinh tế tư nhân mạnh dạn đầu tư vào các dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng các tiêu chuẩn ESG.