Vốn cho Startup: Từ “điểm tựa” tài chính, đến quyết định chất lượng tăng trưởng

Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam phát triển nhanh trong những năm gần đây, song tỷ lệ startup thành công vẫn còn khiêm tốn. Trong nhiều rào cản mà doanh nghiệp khởi nghiệp phải đối mặt, vốn vẫn là một trong những khó khăn lớn, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Nguyên nhân chủ yếu do startup thiếu tài sản bảo đảm, chưa có lịch sử tín dụng, chưa tạo dòng tiền ổn định trong khi rủi ro kinh doanh cao.

Ông Hoàng Công Đoàn, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Sông Thao chia sẻ, khi startup muốn tìm kiếm vốn từ ngân hàng hay quỹ đầu tư, yếu tố quan trọng hàng đầu là sự trung thực và minh bạch. Thực tế cho thấy, không ít startup khi tiếp xúc với nhà đầu tư thường có xu hướng “nói cao hơn” so với năng lực và những gì mình đang sở hữu, từ quy mô thị trường, doanh thu cho đến khả năng tăng trưởng. Chính điều đó lại khiến doanh nghiệp mất đi cơ hội được đầu tư. Bởi nhà đầu tư nhìn vào không chỉ là con số. Với kinh nghiệm tiếp xúc và quản lý khoảng 4.000 startup, ông Hoàng Công Đoàn cho rằng, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào con số, mà đánh giá rất cao mức độ tin cậy của người sáng lập, những câu chuyện khởi nghiệp chân thực, phản ánh đúng thực trạng doanh nghiệp, kể cả khó khăn và hạn chế. Đây chính là nền tảng để xây dựng niềm tin dài hạn.

Chính từ thực tế đó, khung chính sách về tiếp cận vốn cho startup cũng đang được điều chỉnh theo hướng cởi mở hơn. Theo bà Hoàng Thị Kim Dung, Giám đốc Quốc gia Genesia Ventures, Nghị quyết 68 của Chính phủ đã mở ra một giai đoạn mới cho startup khi khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay dựa trên phương thức sản xuất - kinh doanh, dữ liệu, dòng tiền và chuỗi giá trị. Đáng chú ý, Nghị quyết này cũng cho phép nhà đầu tư xem xét các tài sản bảo đảm mới, bao gồm cả tài sản vô hình và tài sản hình thành trong tương lai. Những thay đổi này tạo ra sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy tín dụng, từ mô hình cho vay truyền thống dựa trên tài sản thế chấp sang đánh giá dựa trên dòng tiền và dữ liệu kinh doanh. Nhờ đó, cơ hội tiếp cận vốn của startup được mở rộng hơn.

Thực tế, một số ngân hàng đã chủ động triển khai các chương trình cụ thể nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp khởi nghiệp. Đại diện Techcombank cho biết, thời gian qua ngân hàng đã dành nhiều gói tín dụng với lãi suất ưu đãi từ 5,5-6%/năm cho nhu cầu vay vốn lưu động và đầu tư tài sản của doanh nghiệp mới thành lập. Cùng với đó là các hỗ trợ miễn phí chi phí thành lập doanh nghiệp trị giá tới 3 triệu đồng.

Không dừng lại ở hỗ trợ tín dụng, Techcombank còn cung cấp gói hỗ trợ trị giá đến 9 triệu đồng, bao gồm hóa đơn điện tử và chữ ký số giúp startup giảm đáng kể chi phí ban đầu, nhanh chóng thiết lập hệ thống vận hành và sớm ổn định hoạt động kinh doanh. Đặc biệt, trước những thay đổi về chính sách theo tinh thần Nghị quyết 68, Techcombank phối hợp cùng Cenvi và Fast triển khai chương trình “Thành lập 0 đồng - Sẵn sàng bứt phá cùng Techcombank” đến hết tháng 12/2025, mang đến các hỗ trợ toàn diện và thiết thực cho doanh nghiệp trẻ.

Ngoài Techcombank, nhiều ngân hàng khác cũng đang tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái khởi nghiệp. Ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc OCB cho biết, bên cạnh chiến lược bán lẻ, OCB đặc biệt quan tâm đến SMEs và startup. Riêng với startup, ngân hàng áp dụng chính sách tín dụng đặc thù, không chỉ dựa vào tài sản bảo đảm mà còn đánh giá mô hình kinh doanh, năng lực quản trị và dòng tiền, tài sản hình thành trong tương lai, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 68. Đáng chú ý, gói tín dụng OCB - Genesia Ventures dành riêng cho startup công nghệ đánh giá rủi ro dựa trên các chỉ số đặc thù như vòng đời khách hàng, dòng tiền định kỳ… thay vì tài sản thế chấp truyền thống. Đây được xem là bước đi đột phá trong hoạt động tín dụng cho startup tại Việt Nam.

Các chuyên gia nhận định, Nghị quyết 68 đã tạo ra “cầu nối” quan trọng, giúp startup Việt Nam tiếp cận dễ dàng hơn với nguồn vốn ngân hàng - điều gần như không thể trước đây. Khi ngân hàng mạnh dạn đổi mới sản phẩm và phương thức cho vay, còn startup chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, dòng vốn tín dụng sẽ thực sự trở thành động lực thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển bền vững, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.