Đưa thị trường phát triển lên tầm cao mới

	NHNN điều hành CSTT linh hoạt, chủ động theo đúng chỉ đạo của Chính phủ
	Huy động thành công thêm toàn bộ 4.000 tỷ đồng TPCP gọi thầu
	Trái phiếu Chính phủ dài hạn đang hút khách

Sáng 1/8, NHNN và Bộ Tài chính đã chính thức khai trương hoạt động thanh toán tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ (TPCP) qua NHNN. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh, việc triển khai thanh toán tiền giao dịch TPCP qua NHNN sẽ góp phần đưa thị trường chứng khoán phát triển lên một tầm cao mới…

Bước chuyển tất yếu

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, trong giai đoạn đầu hình thành và phát triển thị trường TPCP từ năm 2009 đến nay, mô hình thanh toán tiền giao dịch TPCP của Việt Nam được tổ chức theo phương thức bù trừ đa phương qua NHTM được đánh giá là khá phù hợp với quy mô thị trường vừa và nhỏ. Tuy nhiên, hiện nay thị trường TPCP đã phát triển lên một tầm cao mới, với quy mô niêm yết tương đương 18% GDP, giao dịch bình quân phiên gấp 21 lần năm 2009 và tổng giá trị thanh toán chiếm tới 76% tổng giá trị thanh toán của toàn thị trường. Chính vì vậy, đòi hỏi cần phải đổi mới mô hình thanh toán giao dịch TPCP nhằm hướng tới mục tiêu phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu của tiến trình hội nhập, đảm bảo an toàn hệ thống thanh toán giao dịch chứng khoán và an toàn hệ thống tài chính, nâng cao khả năng giám sát của NHNN đối với hệ thống thanh toán tiền tệ quốc gia, đảm bảo hiệu quả thực thi chính sách tiền tệ và hiệu quả điều hành chính sách tài khóa của Chính phủ.

Lãnh đạo Bộ Tài chính, NHNN Việt Nam ấn nút khai trương thanh toán tiền giao dịch TPCP qua NHNN

“Hiện nay, phần lớn các quốc gia trong khu vực và các quốc gia phát triển đang áp dụng thực hiện thanh toán tiền giao dịch TPCP theo phương thức thanh toán tổng tức thời theo thời gian thực (RTGS), trong đó mô hình quyết toán tiền phổ biến là qua Ngân hàng Trung ương vì với tiềm lực tài chính và các cơ chế cho vay bù đắp thiếu hụt thanh khoản cho các NHTM, chỉ có NHTW mới có thể giải quyết được các vấn đề rủi ro thanh toán tiềm ẩn”, ông Dũng nói.

Để thực hiện các mục tiêu trên, ngày 2/3/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị số 08/CT-TTg về việc thúc đẩy hoạt động và tăng cường quản lý thị trường chứng khoán, trong đó giao Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với NHNN xây dựng Đề án thanh toán tiền giao dịch TPCP qua NHNN. Đề án đã được Bộ Tài chính thông qua và phê duyệt theo Quyết định số 562/QĐ-BTC ngày 24/3/2016. Sau khi đề án được thông qua trên cơ sở đề xuất của các đơn vị, Bộ Tài chính đã thành lập Ban chỉ đạo và Tổ giúp việc triển khai đề án.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc thanh toán giao dịch TPCP qua NHNN theo phương thức RTGS có ý nghĩa quan trọng. Đây sẽ là bước đột phá trong đổi mới hệ thống thanh toán giao dịch TPCP theo thông lệ quốc tế; thúc đẩy tiến trình hội nhập quốc tế của thị trường; đảm bảo an toàn, thông suốt trong việc thanh toán các giao dịch TPCP nói riêng và toàn thị trường nói chung.

“Cùng với sự ra đời các sản phẩm/dịch vụ mới của thị trường như chứng khoán phái sinh, chứng quyền có đảm bảo, vay và cho vay TPCP để bán... việc triển khai thanh toán tiền giao dịch TPCP qua NHNN sẽ góp phần đưa thị trường chứng khoán phát triển lên một tầm cao mới”, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh.

NHNN ưu tiên mọi nguồn lực thực hiện

Phó Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Thị Hồng cho biết, thực hiện Chỉ thị 08 của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính xây dựng Đề án thanh toán tiền giao dịch TPCP qua NHNN. Trong quá trình triển khai, lãnh đạo NHNN đã có sự quan tâm đặc biệt đến tiến độ và chất lượng đề án, luôn phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và ưu tiên bố trí mọi nguồn lực triển khai đề án bởi đây là một đề án quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển của thị trường TPCP và thị trường tiền tệ (TTTT).

“Thị trường TPCP luôn đồng hành và gắn kết chặt chẽ với TTTT trong quá trình phát triển. Thị trường TPCP là nơi tạo ra hàng hóa cho TTTT, giúp NHNN điều hành CSTT một cách hiệu quả, từ đó ổn định lãi suất, giá trị đồng tiền, tỷ giá… TTTT phát triển cũng giúp thành viên thị trường quản lý hiệu quả thanh khoản của các khoản đầu tư dài hạn vào TPCP, giúp thành viên thị trường mạnh dạn đầu tư vào TPCP. Hệ thống thanh toán TPCP phát triển sẽ thúc đẩy sự phát triển của cả thị trường TPCP và TTTT để nâng cao vai trò của thị trường TPCP”, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh và cho biết, Ban lãnh đạo NHNN và Bộ Tài chính nhận thức rõ yêu cầu cần phải thay đổi cơ bản hệ thống thanh toán TPCP để đáp ứng tình hình phát triển mới.

Kết quả là đề án chuyển chức năng thanh toán tiền giao dịch TPCP từ NHTM Nhà nước về NHNN đã được phê duyệt tháng 3/2016. Đây là đề án mà NHNN sẽ đảm nhận chức năng thanh quyết toán cuối cùng tiền giao dịch TPCP, trái phiếu do Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương. “Với hàng nghìn thành viên, đơn vị thành viên trực tiếp và gián tiếp trên phạm vi toàn quốc, hệ thống thanh toán liên ngân hàng đảm nhiệm vai trò xương sống của hệ thống thanh toán quốc gia và hoàn toàn có đủ năng lực thực hiện thanh toán giao dịch TPCP hiện tại và trong tương lai”, Phó Thống đốc nêu rõ.

Đại diện lãnh đạo NHNN cũng cho rằng, việc NHNN đảm nhận thanh toán tiền giao dịch TPCP, trái phiếu do Chính phủ bảo lãnh là phù hợp với thông lệ Quốc tế và yêu cầu của tiến trình hội nhập, giúp giải quyết xung đột lợi ích, đảm bảo tính độc lập khách quan và tăng hiệu quả sử dụng vốn cho các NHTM, bảo đảm an toàn hệ thống thanh toán giao dịch chứng khoán nói riêng và hệ thống tài chính nói chung, giúp nâng cao khả năng giám sát của NHNN đối với hệ thống thanh toán quốc gia, đảm bảo hiệu quả thực thi CSTT, thúc đẩy phát triển của thị trường TPCP và hiệu quả điều hành chính sách tài khóa của Chính phủ.

Với những lợi ích rõ ràng của việc chuyển chức năng thanh toán tiền giao dịch TPCP về NHNN, một loạt công việc cụ thể đã được NHNN và Bộ Tài chính khẩn trương phối hợp triển khai để kịp thời đưa hệ thống thanh toán TPCP mới vào hoạt động. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 46/2017/TT-BTC ngày 12/5/2017 hướng dẫn hoạt động thanh toán giao dịch TPCP. Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD) và Sở Giao dịch NHNN cũng đã ban hành quy chế, quy trình hướng dẫn thanh toán TPCP và thanh toán tiền giao dịch TPCP qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng thuộc NHNN Việt Nam.

Về cơ sở hạ tầng kỹ thuật, 2 đường truyền tốc độ cao phục vụ riêng cho thanh toán TPCP đã được thiết lập giữa VSD và Sở Giao dịch NHNN, phần mềm thanh toán TPCP cũng đã được xây dựng và kiểm thử thành công. Đây là khối lượng công việc rất lớn cần sự nỗ lực phối hợp chặt chẽ của Ban chỉ đạo đề án và các cán bộ của Bộ Tài chính và NHNN.

Tuy nhiên, để hệ thống phục vụ tốt nhu cầu của thị trường, Phó Thống đốc đề nghị các đơn vị thành viên của thị trường TPCP cần có những phản hồi kịp thời đối với hệ thống, đồng thời Bộ Tài chính và NHNN cũng cần xây dựng cơ chế hỗ trợ cụ thể đối với các thành viên thị trường trong việc áp dụng các phương pháp thanh toán mới. Các cán bộ thiết kế, vận hành hệ thống cần nghiêm túc lắng nghe ý kiến của thành viên thị trường và khẩn trương xử lý các vướng mắc phát sinh, đảm bảo hệ thống mới vận hành an toàn và thông suốt.

Về phía các NHTM là ngân hàng thanh toán cũng phải luôn chú ý chủ động, đảm bảo thanh khoản, phục vụ tốt nhu cầu thanh toán của thị trường, tránh lệ thuộc vào sự hỗ trợ thanh khoản của NHNN.