Sôi động tín dụng tiêu dùng

Những chuyển dịch đáng chú ý

Theo NH Nhà nước Việt Nam (NHNN), tính đến cuối tháng 9/2015 cho vay tiêu dùng chiếm khoảng 8,2% tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống. So với thời điểm tháng 9/2013 chỉ ở mức dưới 5%, hoạt động cho vay tiêu dùng rõ ràng đã khởi sắc mạnh mẽ và đang rất sôi động.

Hai địa bàn cho vay tiêu dùng nhiều nhất hiện nay là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Số liệu thống kê đến cuối tháng 9/2015 cho thấy, dư nợ cho vay dịch vụ này của các TCTD trên địa bàn Thủ đô lên đến gần 83.000 tỷ đồng; TP. Hồ Chí Minh vào khoảng hơn 40.000 tỷ đồng.

Người vay tiêu dùng cần sử dụng vốn đúng mục đích và đảm bảo trả nợ đúng hạn

Chuyển dịch đáng kể là, thị trường cho vay tiêu dùng hiện có nhiều NH tham gia chứ không còn là mảnh đất của các công ty tài chính như những năm trước đây. Thời gian qua, thị trường tài chính cũng chứng kiến nhiều NH lập mới hoặc mua lại các công ty tài chính để đón đầu cơ hội từ mảng kinh doanh này.

Đáng chú ý trong hoạt động mua bán sáp nhập (M&A) vừa qua là Công ty tài chính Dệt may, Than khoáng sản, Cao su… được các NH mua lại trong cuộc thoái vốn Nhà nước của các tập đoàn kinh tế.

Theo ông Đỗ Tuấn Anh, Phó chủ tịch HĐQT Techcombank, tín dụng tiêu dùng là phân khúc rất hấp dẫn. Hệ thống cho vay của các NH trước đây chỉ tập trung vào những sản phẩm truyền thống. Nhưng những năm gần đây, nhu cầu vay tiêu dùng tăng lên rất cao, người tiêu dùng bắt đầu quen với mua hàng trả góp, đây chính là cơ hội tiềm năng cho những nhà cho vay. Vì vậy, các NH cũng như những định chế tài chính khác đã và đang nghiên cứu rất kỹ phân khúc thị trường này.

Hiện nay, Techcombank đang mở rộng mảng tài chính tiêu dùng bằng việc mới đây đã mua lại Công ty tài chính cổ phần Hóa chất Việt Nam (VCFC) và chuyển đổi thành công ty TNHH một thành viên do Techcombank sở hữu 100% vốn điều lệ. Động thái này rõ ràng đã tạo điều kiện cho Techcombank đa dạng hoá khách hàng và điều chỉnh cơ cấu sản phẩm tín dụng cân đối hơn…

Chính vì vậy, cuộc cạnh tranh cũng đã gay gắt hơn. Đón mùa cho vay tiêu dùng cuối năm nay, các NH, công ty tài chính thi nhau “tung” sản phẩm mới. Ở mảng cho vay tiêu dùng tín chấp, Công ty tài chính Home Credit đang cho vay trả góp hàng điện tử, điện máy với những kỳ hạn trên 12 tháng hoặc từ 6 triệu đồng trở lên sẽ có quà tặng; đối với vay trả góp xe máy kỳ hạn trên 15 tháng cũng có nhiều chính sách hấp dẫn tại điểm bán liên kết với Home Credit.

Trong khi đó với cho vay tiêu dùng có tài sản thế chấp, SeABank cho vay mua nhà, mua xe với lãi suất 1%/năm; Tienphong Bank áp dụng lãi suất tiêu dùng 7,7%/năm cố định trong 18 tháng; ABBank dành 2.500 tỷ đồng cho vay tiêu dùng đến hết năm 2015…

Bức tranh tín dụng tiêu dùng đang dần “sắc nét” hơn, cả ở phía cung và cầu. Nhưng dù đánh giá tài chính tiêu dùng là thị trường tiềm năng, ông Đỗ Tuấn Anh cho rằng đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Mặc dù các NH thời gian qua quan tâm hơn đến việc khai thác mảng tài chính tiêu dùng, tuy nhiên không có nghĩa NH nào cũng sẽ đẩy mạnh lĩnh vực này. Bởi nếu đẩy vốn quá nhiều vào cho vay tiêu dùng, NH phải chủ động quản lý được rủi ro. Quan trọng hơn nữa, người vay vốn cũng cần có kiến thức sử dụng vốn đúng mục đích và kiểm soát tốt khả năng trả nợ…

Hỗ trợ người trả nợ

Hoạt động cho vay tiêu dùng hiện nay được chia ra làm hai phần: cho vay tín chấp và có tài sản đảm bảo. Trong khi vay vốn có tài sản thế chấp sẽ được hưởng lãi suất thấp hơn, vay không có tài sản đảm bảo lãi suất cao hơn và được cho là tương xứng với rủi ro của hình thức cho vay này. Thế nhưng, một cán bộ cho vay tiêu dùng cho rằng, không thể nói cho vay tiêu dùng có tài sản thế chấp an toàn hơn tín chấp.

Chuyện con nợ chây ì, không chịu bán tài sản đảm bảo, ngay cả nếu có đấu giá thành công đi chăng nữa nhưng chủ sở hữu không chịu chuyển nhượng tài sản, khiến nợ xấu vẫn đeo đẳng bên cho vay hàng năm trời. Trong nhiều trường hợp, rủi ro về giá thị trường có thể quay ngược lại “tấn công” vào kế hoạch kinh doanh của bên cho vay. Nhất là trong bối cảnh việc xử lý tài sản đảm bảo nợ vay của các TCTD hiện còn nhiều vướng mắc trong các cơ chế chính sách…

Để hạn chế tối đa việc phát sinh nợ xấu, thay vì phải đi giải quyết nợ xấu trong tương lai, Công ty tài chính Home Credit - một định chế tài chính phi NH dẫn đầu thị trường cho vay tiêu dùng - gần đây đã có những cách làm khá chủ động. Theo đó, những người vay trả góp mua xe máy khi thực hiện trả nợ vốn gốc và lãi hàng tháng đúng hạn sẽ được tặng đến 3 tháng thanh toán cuối. Đối với khách hàng vay trả góp mua một số sản phẩm hàng hóa khác ở những điểm có liên kết với công ty này, thực hiện nghĩa vụ trả nợ tốt, cũng sẽ được tặng 1-2 kỳ thanh toán cả gốc và lãi.

Nhằm giúp cho quá trình thanh toán được thuận tiện, Home Credit đã hợp tác với nhiều đối tác cung cấp các giải pháp thanh toán phù hợp với mọi khách hàng, từ người đi làm giờ hành chính đến người hành nghề tự do; từ người rành về công nghệ cho đến người thích đơn giản, chỉ cần đến điểm giao dịch để đóng tiền. Khách hàng có thể thanh toán khoản góp hàng tháng cho Home Credit tại 5 kênh: 11.500 bưu cục, 4.000 điểm giao dịch của MoMo, 1.500 điểm giao dịch Payoo, gần 300 cửa hàng Viettel và hệ thống NH cả nước.

Nếu thanh toán tại điểm giao dịch của Payoo và MoMo, khách hàng chỉ cần thực hiện trước 9 giờ tối hàng ngày là giao dịch sẽ được ghi nhận thực hiện trong ngày. Các kênh thanh toán này thực hiện ngoài giờ hành chính và cả ngày nghỉ, thông qua điện thoại di động mà không cần phải tốn phí.

Người dân vay trả góp mua xe máy tại các điểm bán liên kết với Home Credit không giới hạn loại xe, với mức giá từ 12,8 - 80 triệu đồng có các kỳ hạn 18, 21, 24 tháng đều có cơ hội nhận 3 kỳ thanh toán vốn gốc và lãi khi trả nợ đúng hạn. Với những kỳ hạn này sau khi được tặng 3 kỳ thanh toán lãi vay thực trả chỉ còn khoảng 26%/năm theo dư nợ ban đầu.

Home Credit là công ty tài chính đi đầu trên thị trường đưa ra sản phẩm quà tặng thanh toán (thay vì chỉ giảm lãi suất khi ký hợp đồng) nhằm khuyến khích người dân tôn trọng các cam kết trong hợp đồng vay vốn. Những sản phẩm miễn lãi và trả nợ gốc 1, 2, 3 tháng cuối kỳ hạn nợ của Home Credit có thể coi là một hình thức đề phòng nợ quá hạn, tốt cho cả bên vay lẫn bên cho vay.