Cầu lớn nhưng lợi suất tới gần 6%: Bài toán mới của thị trường nợ dài hạn Anh

Trụ sở Bộ Tài chính Anh tại London. Ảnh: GOV.UK/Crown copyright.

Cầu lớn không đồng nghĩa vốn rẻ

Ngày 8/9, Cơ quan Quản lý Nợ Anh (DMO) tái mở bán 4,25 tỷ bảng, tương đương khoảng 5,75 tỷ USD, trái phiếu Chính phủ đáo hạn năm 2056, với lãi suất coupon 5,375% và mức lợi suất 5,8168%. Đây là mức lợi suất cao nhất trong một đợt phát hành trái phiếu Chính phủ Anh kể từ khi DMO bắt đầu hoạt động năm 1998.

Điều đáng chú ý là mức lợi suất kỷ lục đi cùng nhu cầu rất cao của nhà đầu tư. Các nhà đầu tư đã đặt lệnh mua với tổng giá trị lên tới 87,2 tỷ bảng, tức hơn 20 lần lượng trái phiếu được chào bán; khoảng 71% lượng phân bổ cuối cùng thuộc về nhà đầu tư trong nước. Xét riêng về khả năng huy động vốn, đây rõ ràng là một thương vụ thành công.

Nhưng chính sự kết hợp giữa cầu rất lớn và lợi suất gần 6% mới là tín hiệu đáng chú ý. Thị trường không “từ chối” cho Chính phủ Anh vay. Nhà đầu tư vẫn sẵn sàng “khóa vốn” trong các khoản đầu tư kéo dài, nhưng mức lợi suất họ yêu cầu để làm điều đó đã tăng đáng kể.

So với lần phát hành đầu tiên vào tháng 5/2025 của chính trái phiếu đáo hạn năm 2056 này, sự thay đổi khá rõ. Khi đó, lô 4 tỷ bảng trái phiếu được bán với lợi suất 5,4047%. Như vậy, đến tháng 9/2026, lợi suất phát hành đã tăng hơn 0,4 điểm phần trăm.

Đây không thực sự là một nghịch lý nếu nhìn vào cách thị trường trái phiếu vận hành. Sổ lệnh lớn cho thấy có nhiều nhà đầu tư muốn mua ở mức giá đủ hấp dẫn. Khi triển vọng lạm phát còn bất định, lượng trái phiếu cần phát hành lớn và rủi ro tài khóa được chú ý hơn, người mua có xu hướng đòi hỏi phần bù lợi suất cao hơn để nắm giữ tài sản trái phiếu có kỳ hạn dài.

Bởi vậy, thông điệp từ thương vụ ngày 8/9 không phải thị trường trái phiếu Chính phủ Anh đang thiếu người mua. Ngược lại, cầu vẫn rất lớn. Điều thay đổi là mức lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu để chấp nhận rủi ro dài hạn đã cao hơn.

Khi áp lực thị trường đi vào ngân sách

Vấn đề vì thế không nằm ở nguy cơ “không vay được”, mà ở chi phí phải trả để tiếp tục vay. Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (OBR) dự báo chi phí trả lãi cho nợ công sẽ lên tới 109 tỷ bảng trong năm nay, tương đương 8,4% tổng chi tiêu công. Khi phần ngân sách phải dành cho trả lãi lớn hơn, dư địa dành cho đầu tư, dịch vụ công hoặc ứng phó với những biến động kinh tế cũng bị thu hẹp bớt.

Áp lực này đã tác động tới cách Anh tổ chức chương trình vay nợ. Trong khoảng 246 tỷ bảng trái phiếu Chính phủ dự kiến phát hành trong năm tài khóa hiện tại, trái phiếu chính phủ thông thường kỳ hạn dài dự kiến chiếm chưa tới 10%. DMO đã giảm sự phụ thuộc vào nhóm kỳ hạn dài - vốn từng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng trái phiếu được phát hành - trong bối cảnh chi phí vay ở khu vực này tăng mạnh.

Lựa chọn đó giúp giảm bớt chi phí phải “khóa trả” ở mức cao trong hàng chục năm, nhưng cũng tạo ra một sự đánh đổi khác. Vay ở kỳ hạn ngắn hơn đồng nghĩa với phải tái cấp vốn thường xuyên hơn, khiến ngân sách nhạy cảm hơn với diễn biến lãi suất trong tương lai.

Áp lực tại Anh đồng thời là một phần của câu chuyện rộng hơn trên thị trường trái phiếu toàn cầu. Đầu tháng 9, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài tại nhiều nền kinh tế lớn đồng loạt tăng mạnh. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ; trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Đức và Pháp cùng kỳ hạn cũng lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Tại Nhật Bản, lợi suất kỳ hạn 10 năm đã chạm 3%, lần đầu tiên kể từ năm 1996, cho thấy sức ép tăng lợi suất đang lan rộng trên toàn bộ thị trường nợ dài hạn.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey ngày 4/9 cũng chỉ ra rằng, các nền kinh tế phát triển đang phải đối mặt với nhiều sức ép dài hạn cùng lúc, từ năng suất yếu, những hệ quả kéo dài của đại dịch Covid-19 đến già hóa dân số… Những yếu tố này góp phần đẩy nợ chính phủ và chi phí vay lên cao hơn.

Lạm phát tiếp tục làm bài toán phức tạp hơn. CPI của Anh tăng 2,9% trong tháng 7/2026 so với cùng kỳ năm trước, tăng từ 2,6% trong tháng 6. Đây hiện vẫn là số liệu lạm phát chính thức mới nhất; số liệu tháng 8 phải tới ngày 16/9 mới được công bố.

Khảo sát Reuters thực hiện từ ngày 4-8/9 cho thấy, cả 65 chuyên gia kinh tế được hỏi đều dự báo Ngân hàng Trung ương Anh sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức 3,75% tại cuộc họp ngày 17/9.

Nhìn xa hơn, gần 90% số nhà kinh tế được khảo sát, tương đương 57 trong tổng số 65 người, dự kiến lãi suất sẽ được giữ nguyên trong phần còn lại của năm, tỷ lệ gần như không thay đổi so với khảo sát được thực hiện ba tuần trước đó. Trong khi đó, có 8 nhà kinh tế dự báo lãi suất sẽ tăng lên 4,0% vào cuối năm.

Trước đó, tại cuộc họp tháng 7, có 3 trong số 9 thành viên Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) đã bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất, tăng từ hai thành viên ở cuộc họp trước. Giới phân tích nhìn chung cho rằng tỷ lệ bỏ phiếu này có khả năng tiếp tục được duy trì ở cuộc họp tháng 9.

Sổ lệnh đạt tới 87,2 tỷ bảng và mức lợi suất 5,8168% trong lô trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 30 năm vừa phát hành thành công là những con số thực chất cùng kể một câu chuyện: thị trường trái phiếu Anh vẫn có chiều sâu và vẫn sẵn vốn, nhưng nhà đầu tư đã định giá vốn dài hạn đắt hơn.

Nếu mặt bằng lợi suất tiếp tục tăng, áp lực sẽ không chỉ nằm ở biến động trên thị trường trái phiếu mà dần thể hiện trực tiếp trong ngân sách. Những khoản nợ mới được phát hành với chi phí cao hơn sẽ làm tăng tiền trả lãi trong tương lai. Khi đó, Chính phủ sẽ có ít dư địa hơn để lựa chọn giữa tăng chi tiêu, giảm thuế hay tiếp tục vay nợ. Đó mới là bài toán lớn mà đợt phát hành trái phiếu 30 năm vừa qua đang đặt ra cho thị trường nợ dài hạn của Anh.