NHTW Nhật sẽ tăng tốc độ, không tăng biên độ tăng lãi suất

Áp lực phải thắt chặt mạnh tiền tệ

Cuộc họp chính sách tiền tệ tháng 9 của BOJ sẽ diễn ra vào tuần tới, cuộc họp mà cơ quan này đang được dự đoán rộng rãi là sẽ tăng lãi suất ngắn hạn thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% sau khi động thái giữ nguyên lãi suất hồi tháng 7.

BOJ đã bắt đầu chu kỳ thắt chặt tiền tệ hiện tại vào năm 2024 và kể từ đó đã nâng lãi suất điều hành theo các bước tăng 25 điểm cơ bản, với tần suất khoảng hai lần mỗi năm. Lần tăng lãi suất gần đây nhất của cơ quan này là vào ngày 16/6 và trước đó là vào tháng 12/2025.

Trước đây, các quan chức BOJ luôn nhấn mạnh sự cần thiết phải hành động thận trọng để tránh làm ảnh hưởng tới đà phục hồi của nền kinh tế cũng như họ muốn nhận thấy lạm phát tăng bền vững lên mục tiêu 2%.

Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, áp lực giá cả gia tăng mạnh mẽ do sự sụt giảm giá trị đồng yên đã hối thúc BOJ cần phải đẩy nhanh hơn tốc độ tăng lãi suất.

Đồng yên Nhật liên tục rớt giá kể từ khi chiến sự nổ ra tại Trung Đông và đã rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 40 năm là 164 JPY/USD vào cuối tháng 7, buộc Tokyo một lần nữa ra tay can thiệp, thậm chí là phối hợp chung với Mỹ vào ngày 31/7. Song cũng giống như đợt can thiệp trước đó hồi cuối tháng 4, tác dụng của lần can thiệp này cũng không kéo dài lâu.

Theo các nhà phân tích, việc can thiệp không phát huy hiệu quả như mong muốn một phần cũng do ‘thiếu sự phối hợp’ từ BOJ. Đó chính là lý do mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent liên tục hối thúc BOJ tăng lãi suất trong thời gian gần đây. Trong khi lạm phát đang có dấu hiệu tăng tốc càng củng cố thêm kỳ vọng BOJ sẽ tăng lãi suất vào ngày 18/9 tới.

Reuters dẫn lời các nguồn tin quen thuộc cho biết mới đây rằng, BOJ cũng đã sẵn sàng tăng lãi suất và sẽ đẩy nhanh hơn tốc độ tăng lãi suất lên mức khoảng một lần mỗi quý do xung đột tại Trung Đông, thị trường lao động trong nước thắt chặt và chi phí nhập khẩu tăng cao (hệ quả của đồng yên yếu) đang đẩy lạm phát lên cao.

Thậm chí những phát biểu của ông Hajime Takata - một thành viên hội đồng quản trị BOJ có quan điểm ‘diều hâu’ - đã dấy lên đồn đoán về một đợt tăng lãi suất với biên độ lớn hơn mức thông thường.

Áp lực càng lớn khi mà nhiều NHTƯ lớn khác, bao gồm cả Fed, cũng được dự báo sẽ tăng lãi suất trong tháng 9 này. Vì thế nếu BOJ không 'bắt kịp', áp lực sẽ lại đè nặng lên đồng yên.

Tăng tốc độ, không tăng biên độ

Tuy nhiên Thống đốc BOJ Kazuo Ueda tuần trước cho biết các điều kiện kinh tế và giá cả đang diễn biến cơ bản đúng như dự báo, cho thấy rủi ro lạm phát chưa gia tăng đến mức cần thiết phải thực hiện một đợt tăng lãi suất lớn hơn bình thường.

Bên cạnh đó, theo giới chuyên môn, BOJ cũng không muốn tăng tăng lãi suất 50 điểm cơ bản trong tháng này, do áp lực giá cả trong ngắn hạn vẫn được kiểm soát và họ lo ngại sẽ gây sốc cho công chúng vốn đã quen với chi phí vay gần như bằng không trong nhiều thập kỷ qua.

Còn nhớ lần cuối cùng BOJ tăng lãi suất 50 điểm cơ bản là vào năm 1989, thời điểm đỉnh cao của bong bóng tài sản tại Nhật Bản – bong bóng đã vỡ ngay sau đó và dẫn đến “Thập kỷ mất mát” của nền kinh tế.

Mặc dù áp lực giá cả hiện nay không còn gay gắt như những năm 1980, nhưng mối lo ngại lớn hơn đối với BOJ là làm sao để thị trường tin rằng họ không bị tụt hậu trong việc kiểm soát lạm phát. Vì thế BOJ lại càng tránh việc tăng lãi suất mạnh vào tháng 9 bởi một động thái như vậy có thể phản tác dụng khi vô tình làm dấy lên lo ngại rằng BOJ đã chậm trễ trong việc ứng phó với lạm phát.

“Việc tăng lãi suất 50 điểm cơ bản có thể bị coi là dấu hiệu cho thấy sự sốt ruột của BOJ, đồng thời hướng sự chú ý của thị trường vào rủi ro ngân hàng này đang hành động chậm hơn so với diễn biến thực tế của nền kinh tế”, Nobuyasu Atago, cựu quan chức BOJ và hiện là chuyên gia kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Rakuten Securities nhận định.

Việc đồng yên tăng lên mức cao nhất trong 7 tháng, quanh mốc 153 JPY/USD cũng đã phần nào giảm bớt áp lực buộc BOJ phải nâng mạnh lãi suất để vực dậy đồng tiền này.

Nhưng tốc độ tăng lãi suất có thể được đẩy lên mỗi quý 1 lần. Nhiều khả năng BOJ sẽ nâng lãi suất lên mức 1,25% trong tháng này và thực hiện thêm một đợt tăng 25 điểm cơ bản nữa vào tháng 12 hoặc tháng 1 năm sau, như một biện pháp phòng ngừa trước những rủi ro lạm phát đang gia tăng, Nobuyasu Atago nói.

“Xét đến việc BOJ có thể sẽ thực hiện thêm hai đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay, thì chẳng có lý do gì để tăng tới 50 điểm cơ bản ngay trong một lần”, Reuters dẫn lời một trong những nguồn tin cho biết.

“Các dữ liệu gần đây cho thấy lạm phát không tăng tốc mạnh đến mức đòi hỏi một đợt tăng lãi suất lớn hơn bình thường”, một nguồn tin khác nhận định; quan điểm này cũng được hai nguồn tin khác tán đồng. Các nguồn tin này phát biểu với Reuters với điều kiện giấu tên do họ không được phép công khai thông tin.

(Nguồn: Reuters)