Đà Nẵng khơi thông vận tải xuyên biên giới

Phát huy lợi thế cửa ngõ logistics

Với vị trí trung tâm miền Trung cùng hệ thống cảng biển, hàng không, đường bộ và đường sắt, Đà Nẵng có nhiều điều kiện để trở thành đầu mối logistics, kết nối hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan và Tây Nguyên ra biển, đến các thị trường quốc tế.

Theo ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), xu hướng hình thành các mạng lưới đa điểm nhằm tăng khả năng kết nối và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng đang mở ra cơ hội cho Đà Nẵng.

Đà Nẵng có thể phát huy lợi thế về mạng lưới giao thông để phát triển các chức năng trung chuyển, phân phối và cung cấp dịch vụ logistics giá trị gia tăng, thay vì chỉ là điểm đi hoặc điểm đến của hàng hóa. Song để lợi thế hạ tầng trở thành năng lực cạnh tranh thực sự, các chuyên gia cho rằng cần xây dựng một hệ sinh thái logistics đồng bộ. Trong đó, thủ tục, cơ chế quản lý và quy trình vận tải xuyên biên giới phải được tổ chức theo hướng đơn giản, minh bạch và có khả năng kết nối.

“Yêu cầu đặt ra là phải tìm được sự cân bằng giữa quản lý hiệu quả của Nhà nước và tạo thuận lợi thương mại thực chất cho doanh nghiệp. Qua đó, giảm thời gian, chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý và kiểm soát hàng hóa”, ông Nguyễn Duy Minh nói.

Ở cấp độ khu vực, Việt Nam tham gia nhiều cơ chế tạo thuận lợi cho vận tải xuyên biên giới như Hiệp định khung ASEAN về tạo thuận lợi cho hàng hóa quá cảnh (AFAFGIT), Hiệp định tiểu vùng Mekong mở rộng về vận tải xuyên biên giới (GMS-CBTA) cùng các thỏa thuận quá cảnh với Lào, Trung Quốc và Campuchia.

Hệ thống hải quan quá cảnh ASEAN (ACTS) cũng từng bước điện tử hóa thủ tục. Tuy nhiên, thực tế cho thấy điểm nghẽn không hẳn nằm ở thiếu cơ chế hợp tác mà ở khả năng kết nối và đồng bộ trong quá trình thực thi. Sự khác biệt về chứng từ, thủ tục kiểm soát và phương thức chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý khiến doanh nghiệp có thể phải thực hiện nhiều bước, kéo dài thời gian và làm tăng chi phí vận chuyển.

Cùng với đầu tư hạ tầng, Đà Nẵng cần đẩy mạnh số hóa, kết nối dữ liệu và cải cách thủ tục; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và các đối tác quốc tế

Nhận diện điểm nghẽn để khơi thông dòng hàng

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông Ngô Quang Mỹ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đà Nẵng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần iCircling cho rằng, các rào cản đối với vận tải xuyên biên giới tập trung ở thể chế, thủ tục, hạ tầng và tổ chức vận tải.

Theo ông Mỹ, những vướng mắc đáng chú ý gồm: sự thiếu đồng bộ về quy định giữa các quốc gia, thủ tục tại cửa khẩu còn chồng chéo, cơ chế một cửa chưa thực chất, dữ liệu chưa liên thông, hạ tầng không đồng đều, chi phí bảo lãnh cao, mất cân đối luồng hàng và những rủi ro về an ninh, chính trị.

Một vấn đề khác được ông Ngô Quang Mỹ đề cập là yêu cầu về hợp đồng trực tiếp với chủ hàng. Theo ông Mỹ, quy định này có thể gây khó cho doanh nghiệp logistics khi dịch vụ được thực hiện thông qua nhà thầu trung gian hoặc đại lý quốc tế, nhất là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics bên thứ ba (3PL).

Trong khi, ACTS đã tạo nền tảng điện tử hóa thủ tục quá cảnh trong ASEAN nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào khả năng liên thông dữ liệu và phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

Từ kinh nghiệm của Công ước TIR, các chuyên gia cho rằng, việc thống nhất cơ chế bảo đảm hải quan có thể góp phần hạn chế kiểm tra lặp lại, tăng tính dự báo cho doanh nghiệp trong quá trình vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới.

Cần kết nối đồng bộ từ hạ tầng đến dữ liệu

Đối với Đà Nẵng, yêu cầu đặt ra trước mắt là tổ chức các đầu mối hạ tầng theo hướng đồng bộ, trong đó gắn Cảng Liên Chiểu với Khu thương mại tự do và mạng lưới vận tải đa phương thức.

Cùng với đầu tư hạ tầng, thành phố cần đẩy mạnh số hóa, kết nối dữ liệu và cải cách thủ tục; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và các đối tác quốc tế. Theo các chuyên gia, khi các khâu vận tải, thủ tục, dữ liệu và dịch vụ được kết nối thông suốt, Đà Nẵng có thêm điều kiện phát huy vai trò trung chuyển, phân phối hàng hóa và cung cấp các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng.

Bà Lê Thị Kim Phương, Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng nhấn mạnh: “Để phát huy vai trò cửa ngõ logistics, thành phố phải kết nối thông suốt từ tuyến vận tải, thủ tục, dữ liệu đến các chủ thể tham gia chuỗi vận tải xuyên biên giới”.

Theo bà Phương, những vấn đề được trao đổi tại diễn đàn cần được chuyển thành các khuyến nghị cụ thể, trong đó xác định rõ nội dung thành phố có thể chủ động xử lý và những vấn đề cần kiến nghị Trung ương.

Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục thảo luận, hướng tới các giải pháp thiết thực nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực đang có nhiều thay đổi, việc khơi thông các tuyến vận tải xuyên biên giới vừa giúp hàng hóa lưu chuyển thuận lợi hơn, vừa mở rộng không gian phát triển cho Đà Nẵng. Khi lợi thế cửa ngõ được kết nối bằng hạ tầng đồng bộ, thủ tục thông thoáng và dữ liệu liên thông, thành phố có thêm cơ hội trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực.