Ngành chăn nuôi tăng tốc hướng tới mục tiêu xuất khẩu tỷ USD

Đằng sau bước tiến này là quá trình chuyển đổi sâu sắc từ mô hình chăn nuôi truyền thống sang hiện đại, dựa trên ứng dụng khoa học - kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Trước đây, ngành chăn nuôi chủ yếu phục vụ thị trường nội địa

Trong nhiều năm, chăn nuôi chủ yếu đóng vai trò đảm bảo nguồn cung thực phẩm trong nước, với đặc trưng là quy mô nhỏ lẻ, phân tán và phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm. Tuy nhiên, những năm gần đây, bức tranh đã thay đổi đáng kể khi các doanh nghiệp lớn tham gia mạnh mẽ, kéo theo sự hình thành của các chuỗi sản xuất khép kín.

Từ con giống, thức ăn chăn nuôi đến quy trình nuôi, giết mổ, chế biến đều được chuẩn hóa theo hướng công nghiệp. Việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dịch bệnh đã giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo điều kiện để hàng hóa chăn nuôi Việt Nam thâm nhập vào các thị trường khó tính.

Những sản phẩm như thịt gà chế biến, trứng, mật ong, tổ yến hay sữa đã có mặt tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông và một số nước châu Âu. Đây là bước tiến quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch từ “sản xuất để đủ ăn” sang “sản xuất để xuất khẩu”.

Theo ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả đạt được thời gian qua là nhờ ngành chăn nuôi đã có bước tiến dài trong ứng dụng khoa học - công nghệ. Từ một lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, ngành chăn nuôi hiện đã tiếp cận và làm chủ nhiều tiến bộ kỹ thuật trong chọn giống, dinh dưỡng, phòng chống dịch bệnh và quản lý đàn vật nuôi. Công nghệ chuồng trại hiện đại, hệ thống làm mát, xử lý chất thải và tự động hóa quy trình nuôi đang dần trở nên phổ biến tại các doanh nghiệp lớn.

Nhiều trang trại áp dụng khoa học, công nghệ đã mang lại hiệu quả cao

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, công nghệ còn được ứng dụng trong khâu chế biến sâu, giúp nâng cao giá trị sản phẩm. Thay vì xuất khẩu thô, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào sản phẩm chế biến sẵn, đóng gói tiện lợi, phù hợp với xu hướng tiêu dùng toàn cầu. Chính việc chuyển từ chăn nuôi truyền thống sang hiện đại, ứng dụng khoa học kỹ thuật đã tạo ra bước đột phá, giúp ngành nâng cao năng suất, chất lượng và tăng sức cạnh tranh.

Dù triển vọng tích cực, nhưng con đường để hướng tới mốc xuất khẩu 1 tỷ USD vẫn còn không ít thách thức. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là chi phí sản xuất. Hiện nay, ngành chăn nuôi vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt là thức ăn chăn nuôi, khiến giá thành sản phẩm khó cạnh tranh với các quốc gia có lợi thế về nguồn nguyên liệu.

Bên cạnh đó, khu vực chăn nuôi nông hộ vẫn chiếm tỷ trọng lớn, gây khó khăn trong kiểm soát dịch bệnh, chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Đây là rào cản lớn khi tham gia vào các thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao.

Ngoài ra, các yêu cầu mới về môi trường, phát thải carbon và phúc lợi động vật đang trở thành “hàng rào kỹ thuật” mới. Nếu không kịp thời thích ứng, doanh nghiệp Việt Nam có thể đánh mất cơ hội ngay trên những thị trường đã khai phá.

Để duy trì đà tăng trưởng và hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu tỷ USD, các chuyên gia cho rằng ngành chăn nuôi cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và coi đây là trụ cột phát triển.

Trong đó, cần tập trung vào cải tiến giống, nâng cao chất lượng thức ăn, ứng dụng công nghệ sinh học và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất. Đồng thời, phát triển chăn nuôi theo hướng xanh, tuần hoàn, giảm phát thải để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Ở góc độ chính sách, việc xây dựng các vùng chăn nuôi tập trung, kiểm soát dịch bệnh và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ cũng đóng vai trò then chốt.

Đặc biệt, ngành chăn nuôi cần gắn với mục tiêu đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh biến đổi khí hậu và biến động thị trường toàn cầu. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Song song với đó, việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp ngành tiếp cận công nghệ tiên tiến, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới sẽ tiếp tục là “đòn bẩy” quan trọng nếu được tận dụng hiệu quả.

Có thể thấy, tăng trưởng 45,5% không chỉ là thành quả ngắn hạn mà phản ánh xu hướng chuyển dịch mang tính cấu trúc của ngành chăn nuôi Việt Nam. Khi nền tảng công nghệ được củng cố, chuỗi giá trị được hoàn thiện và tiêu chuẩn được nâng cao, ngành hoàn toàn có thể bước vào “câu lạc bộ” xuất khẩu tỷ USD trong tương lai gần.

Quan trọng hơn, hành trình này không chỉ dừng lại ở con số kim ngạch. Đó còn là quá trình tái định vị ngành chăn nuôi trong nền kinh tế, từ một lĩnh vực truyền thống sang ngành sản xuất hiện đại, có khả năng cạnh tranh toàn cầu và đóng góp thiết thực cho phát triển nông nghiệp bền vững.