Cà phê với CEO Doanh nghiệp hội nhập Quản trị doanh nghiệp Nhân sự

Tái cơ cấu để nâng giá trị nông sản

Bài và ảnh Chí Thiện - 15:21 | 18/07/2018

Tây Nguyên được mệnh danh thủ phủ của nhiều loại nông sản có giá trị xuất khẩu cao như cà phê, hồ tiêu, cao su.... Các mặt hàng này có đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế đất nước...

	Xuất khẩu nông sản: Dồn lực để cán đích
	Có nguồn gốc, nông sản sẽ giá trị hơn

Hàng năm, giá trị nông sản xuất khẩu của khu vực Tây Nguyên mang về khối lượng kim ngạch xuất khẩu không hề nhỏ. Thế nhưng, đứng trước những thách thức mới của sự hội nhập kinh tế toàn cầu, Tây Nguyên vẫn thiếu những sản phẩm thực sự mang lại giá trị gia tăng cao.

Khâu chế biến nông sản vẫn còn rất yếu

Theo các chuyên gia, do hạn chế trong khâu chế biến sản phẩm nên các DN đang “bán cái mình có” chứ không phải “bán cái thị trường cần”, dẫn đến lợi ích bị sụt giảm, chưa tương xứng với tiềm năng vốn có của các địa phương. Nếu DN tham gia hợp tác trong các khâu, nhất là chế biến thì chắc chắn nông sản hàng hóa được nâng tầm và có giá trị kinh tế cao hơn gấp nhiều lần.

Các chuyên gia nhận định, để gia tăng giá trị hàng hóa nông sản của các tỉnh Tây Nguyên, không còn cách nào khác là phải kêu gọi DN đầu tư phát triển vào công nghệ chế biến sâu; tạo sản phẩm có thương hiệu. Hiện tại, cả khu vực Tây Nguyên đều có chung thực trạng, hàng hóa xuất khẩu trong vùng chủ yếu là nông sản nguyên liệu hoặc bán thành phẩm ở mức độ chế biến thấp. Đa phần là chỉ mới qua công đoạn sơ chế. Đơn cử, đối với mặt hàng hồ tiêu chỉ dừng lại ở việc sấy khô và phân loại.

Theo thống kê của Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, hiện ngành công nghiệp hồ tiêu Việt Nam có 20 nhà máy chế biến. Trong đó, có 5 nhà máy của DN FDI. Các nhà máy đều có công nghệ hiện đại, đảm bảo có thể xử lý, chế biến các loại hồ tiêu đạt chất lượng theo tiêu chuẩn toàn cầu.

Với đa số các thị trường, ngành tiêu Việt Nam có thể đáp ứng mọi yêu cầu về chất lượng của các khách hàng như xử lý tiêu sạch theo ETO, tiêu sạch FAQ 400/450/480/500/550/600g/l, tiêu sạch tiêu chuẩn ASTA (cho thị trường Mỹ), tiêu xử lý tiệt trùng, thanh trùng (HTST)…

Nhiều nhà máy được đầu tư thiết bị chế biến hiện đại trong ngành chế biến hồ tiêu thế giới, đạt các chứng chỉ cao nhất hiện nay đối với mặt hàng hạt tiêu thế giới, đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính như chứng chỉ BRC-Food, HACCAP, GMP, LEED; ISO 22000; ISO 9001: 2008; SAN (RA)…

Thế nhưng xét về mặt giá trị và đa dạng hóa sản phẩm, hồ tiêu Việt Nam còn thua kém nhiều nước. Hiện chế biến hồ tiêu chủ yếu là làm khô và sơ chế thành tiêu đen phục vụ xuất khẩu. Sản lượng tiêu chế biến (tiêu trắng, tiêu bột) chiếm tỷ lệ khá nhỏ trong tổng khối lượng xuất khẩu của ngành tiêu Việt Nam.

Hay như đối với ngành hàng cà phê, tại Đăk Lăk, có khoảng 100 DN tham gia công đoạn sản xuất và chế biến, gồm cà phê nhân, bột, hòa tan. Thế nhưng, sản phẩm chủ yếu của các DN này lại là cà phê nhân phục vụ xuất khẩu, có giá trị gia tăng nhỏ, chất lượng không đồng đều.

Trong khi, hoạt động chế biến cà phê bột, cà phê hòa tan, những sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao thì tỷ lệ DN tham gia vào công đoạn này ở mức rất thấp, chỉ chiếm khoảng 6% trong tổng số các DN tham gia sản xuất, kinh doanh ngành hàng này. Số DN có khả năng chế biến cà phê chất lượng cao xuất khẩu còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu khách hàng trên thị trường thế giới.

Thực trạng trên phản ảnh rõ nét những hạn chế về năng lực chế biến của vùng. Mặt khác, các nhà máy hoạt động gia công, chế biến chủ yếu lại nằm ngoài khu vực nên các tỉnh Tây Nguyên ít được hưởng lợi từ giá trị gia tăng trong khâu bảo quản, chế biến. Các cụm, khu công nghiệp chưa thu hút được DN; dịch vụ hậu cần, kho bãi, tài chính, thanh toán... phục vụ hoạt động của DN ở Tây Nguyên kém hơn các vùng khác nên khó thu hút các DN đầu tư vào chế biến ở đây.

Các chuyên gia cho rằng, hiện thị trường tiêu thụ của nông sản đang ngày càng khó khăn hơn. Để hòa nhập thị trường thế giới, thì phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, nhiều thách thức khi phải vượt qua với các rào cản về kỹ thuật, thương mại…

Vậy nên, việc sản xuất và tiêu thụ các mặt hàng nông sản đang đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của các bên liên quan. Trong đó, đặc biệt là vai trò của DN trong việc giữ vững uy tín thương hiệu, ổn định và mở rộng thị trường tiêu thụ. Cùng với đó, cần tổ chức lại hoạt động sản xuất, chế biến theo chuỗi giá trị hàng hóa. Để thích ứng với thị trường thế giới, đòi hỏi những mặt hàng nông sản chủ lực phải tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để làm được điều đó, theo các chuyên gia, các địa phương khu vực Tây Nguyên cần tập trung thu hút đầu tư, thu hút DN có năng lực thực sự tham gia xây dựng cơ sở chế biến mới, ứng dụng công nghệ và thiết bị mới vào sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm. Đối với các ngành hàng như cà phê, hồ tiêu và cao su…, cần chú trọng thay đổi cơ cấu mặt hàng theo hướng chế biến sâu, đảm bảo chất lượng tốt. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa người trồng và DN chế biến để tạo thành chuỗi sản xuất phát triển bền vững…

Theo kế hoạch tái cơ cấu ngành chế biến nông lâm sản đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, Đăk Lăk tập trung phát triển 9 ngành công nghiệp chế biến trọng điểm.

Cụ thể, ưu tiên phát triển những lĩnh vực chế biến gắn với 5 nông sản chủ lực gồm: cà phê, ca cao, bơ, tiêu và cao su. Các ngành này sẽ từng bước tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất, kim ngạch xuất khẩu hàng năm khoảng 10%/năm.

Theo đó, sẽ chú trọng thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn, công nghệ hiện đại và thân thiện với môi trường vào các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn. Đến năm 2030, Đăk Lăk tiếp tục tập trung phát triển 4 ngành chế biến nông, lâm sản trọng điểm khác gồm sắn, mía đường, thức ăn chăn nuôi và chế biến lâm sản nhằm tận dụng nguồn tài nguyên, phục vụ xuất khẩu…

Bài và ảnh Chí Thiện

Tags: nông sản tái cơ cấu

Tin khác

Tăng khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp thuộc diện ưu tiên hải quan

Chương trình doanh nghiệp ưu tiên (DNƯT) ngày càng khẳng định vị thế là bước cải cách mang tính đột phá, thay đổi căn bản phương thức quản lý hải quan từ truyền thống sang hiện đại. Nhờ đó, cộng đồng DNƯT tại Việt Nam lớn mạnh vượt bậc, đóng góp phần lớn vào tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước, trở thành những "mắt xích" vững chắc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thương mại điện tử - bệ phóng đưa doanh nghiệp nhỏ ra thế giới

Không cần quy mô lớn, doanh nghiệp Việt có thể tiếp cận người mua toàn cầu qua thương mại điện tử, mở rộng xuất khẩu và tham gia sâu chuỗi giá trị.

Biến dữ liệu thành năng lực cạnh tranh

Trong kỷ nguyên số, lợi thế của một nền kinh tế không còn chỉ được quyết định bởi tài nguyên, lao động giá rẻ hay quy mô thị trường. Một nguồn lực mới đang ngày càng giữ vai trò trung tâm đó là dữ liệu và khả năng biến dữ liệu thành giá trị.

Chuyển hướng sang thị trường CPTPP, doanh nghiệp cần gì?

Hiệp định CPTPP mở rộng cánh cửa giao thương cho hàng hóa Việt Nam vào những thị trường giàu tiềm năng như Canada, Mexico, Peru... Song, cơ hội chỉ thực sự trở thành lợi thế khi doanh nghiệp chủ động nắm bắt và nâng cao năng lực đáp ứng. Từ ưu đãi thuế quan đến đơn hàng thực tế, hành trình tận dụng CPTPP đòi hỏi doanh nghiệp phải đi sâu hơn vào chuỗi cung ứng, quy tắc xuất xứ và xây dựng mạng lưới đối tác bền vững.

Lợi nhuận ngành bán lẻ bứt tốc ngoạn mục trong quý III

Dù người tiêu dùng vẫn thận trọng trước áp lực lạm phát, sức mua trên thị trường đã ghi nhận đà phục hồi. Quý III/2026, lợi nhuận ngành bán lẻ dự báo tăng trưởng tích cực nhờ mảng công nghệ, dược phẩm và hàng thiết yếu.

Doanh nghiệp ngừng hoạt động, hồ sơ giải thể vẫn ‘treo’

Ngừng kinh doanh nhiều năm, một số doanh nghiệp vẫn chưa thể hoàn tất giải thể. Nghĩa vụ thuế, nợ và thủ tục pháp lý khiến hồ sơ còn “treo”.

Thúc đẩy doanh nghiệp trưởng thành để góp sức cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo được xây dựng theo hướng tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ doanh nghiệp phát triển cả về quy mô và chất lượng nhưng phải hài hòa với khả năng ngân sách. Từ tiêu chí xác định DNNVV đến ưu đãi thuế, mặt bằng và cơ chế voucher, Bộ trưởng làm rõ cách tiếp cận của cơ quan soạn thảo với mục tiêu thúc đẩy DNNVV trưởng thành, đóng góp cho tăng trưởng hai con số.

Cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp phải bảo đảm nguyên tắc thị trường

Đánh giá cao cơ quan soạn thảo dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn (Đoàn Thanh Hóa) đề nghị tiếp tục rà soát các cơ chế hỗ trợ để vừa bảo đảm nguyên tắc thị trường, tuân thủ các cam kết quốc tế, vừa nâng cao hiệu quả thực thi.

Ưu đãi phải đến đúng lúc doanh nghiệp cần

Đồng tình với việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách sáng nay (28/9), đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) cho rằng chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có thể thụ hưởng trong thực tế. Từ chính sách miễn thuế, lựa chọn phương pháp tính thuế đến hỗ trợ mặt bằng sản xuất, đại biểu đề nghị thiết kế đồng bộ, sát đặc thù của doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là trong giai đoạn khởi sự và từng bước mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Làm sao để thương hiệu Việt không ở lại phía sau?

Những gói cà phê ghi rõ xuất xứ, mang thương hiệu Việt Nam đã bắt đầu xuất hiện trên kệ một số cửa hàng Starbucks tại New York (Mỹ). Trong khi đó, có sản phẩm được sản xuất hoàn toàn tại Việt Nam nhưng đến tay người tiêu dùng lại mang thương hiệu nước ngoài. Hai hình ảnh này cho thấy bài toán của doanh nghiệp Việt không chỉ là đưa hàng vào Mỹ, mà còn là từng bước giữ lại tên tuổi, vị thế và giá trị trong chuỗi cung ứng.