Quyết liệt xử lý dứt điểm IUU: Mệnh lệnh từ thực tiễn và ý chí quốc gia

100% mục tiêu hoàn thành, bước tiến đáng ghi nhận

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong “tháng cao điểm chống khai thác IUU”, tất cả 101/101 nhiệm vụ đều được hoàn thành. Đây là kết quả không dễ có, nếu không có sự đồng lòng của chính quyền, lực lượng chức năng và cộng đồng ngư dân.

Kiểm tra chặc chẽ các tàu cá ra vào cảng

Một trong những điểm sáng là 100% tàu cá trên cả nước, 79.180 tàu được đăng ký và cập nhật trên hệ thống Vnfishbase, tạo cơ sở dữ liệu thống nhất, minh bạch, phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý hiện đại. Hình ảnh những con tàu ngoài khơi giờ đây không chỉ đại diện cho mưu sinh, mà còn mang theo “dấu chân số hóa”, yếu tố cốt lõi trong hành trình gỡ thẻ vàng.

Công tác kiểm soát hoạt động tàu cá cũng được triển khai nghiêm ngặt: 2.901 lượt tàu rời cảng, 2.708 lượt tàu cập cảng được kiểm soát theo quy định, 1.845 tấn thủy sản được giám sát qua hệ thống eCDT.

Những con số ấy không chỉ là báo cáo, mà là bằng chứng của một hành trình thay đổi căn bản phương thức quản lý nghề cá.

Trong xử lý vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS), cả nước xử lý 21.995/21.995 tàu có dấu hiệu vi phạm từ năm 2024 đến nay, trong đó hơn 4.000 tàu bị xử phạt hành chính. Con số này cho thấy sự quyết liệt, không khoan nhượng trước các hành vi cố tình vi phạm.

Liên quan đến tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, lực lượng chức năng đã xử lý 54/71 tàu, đạt 76%. Còn lại 17 tàu đang tiếp tục được xác minh, làm rõ.

Riêng tại Đắk Lắk, một trong những địa phương “gốc rễ” của nguồn nhân lực nghề cá, khi nhiều ngư dân địa phương tham gia đánh bắt tại các tỉnh ven biển phía Nam và miền Trung. Vì vậy, tinh thần chống khai thác IUU tại Đắk Lắk được triển khai nghiêm túc, đồng bộ.

Tính đến ngày 5/12/2025, tỉnh có 2.556 tàu cá, trong đó 100% tàu có chiều dài từ 15m trở lên (687/687 tàu) đã lắp đặt VMS. Đây là tỷ lệ đáng khích lệ. Các cảng cá trên địa bàn giám sát hơn 13.443 tấn thủy sản; việc cấp giấy xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản được thực hiện đúng quy định, minh bạch và chặt chẽ.

Lượng lực chức năng và chính quyền địa phương của tỉnh Khánh Hòa kiểm tra thực tế tại các cảng cá trên địa bàn

Trong xử lý vi phạm, từ đầu năm, tỉnh đã xử phạt 36 trường hợp với tổng số tiền hơn 860 triệu đồng, trong đó 17 trường hợp liên quan mất kết nối VMS. Những con số ấy nói lên tinh thần “không nể nang, không vùng cấm”.

Đáng chú ý, Đắk Lắk ghi nhận 1 tàu/5 ngư dân bị Philippines bắt giữ vào tháng 5/2025. Việc phối hợp với Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan đang được tỉnh triển khai khẩn trương để giải quyết dứt điểm vụ việc theo kiến nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Phải hành động quyết liệt

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Đã đến lúc phải chấm dứt hoàn toàn tình trạng làm việc cầm chừng, chấm dứt tư duy đối phó. Phải hành động bằng tinh thần quyết liệt nhất, khẩn trương nhất.

Thủ tướng yêu cầu thực hiện mục tiêu kép: Chấm dứt hoàn toàn khai thác bất hợp pháp, để gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU theo khuyến cáo của Ủy ban châu Âu (EC); Cơ cấu lại ngành thủy sản theo hướng bền vững, hợp pháp, hiện đại, để bảo vệ sinh kế lâu dài cho hàng triệu ngư dân.

Các lực lượng thường xuyên kiểm tra giám sát tàu cá đánh bắt trên biển

Chính phủ yêu cầu các địa phương ven biển, đặc biệt các tỉnh trọng điểm như Kiên Giang, Cà Mau, Bình Định, Khánh Hòa, Đắk Lắk… huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Công tác tuyên truyền phải đến từng ngư dân, bằng ngôn ngữ dễ hiểu, dễ nhớ, để mỗi người tự ý thức rằng tuân thủ pháp luật là bảo vệ chính mình và bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng các đơn vị liên quan hoàn thiện báo cáo giải trình theo khuyến cáo của EC. Song song đó, Bộ được giao xây dựng đề án tổng thể phát triển ngành thủy sản bền vững; hướng dẫn các địa phương xử lý dứt điểm nhóm tàu “3 không”: không đăng ký, không đăng kiểm, không cấp phép.

Nhóm tàu này được ví như “điểm mù” trong quản lý, là nguy cơ dẫn đến vi phạm IUU. Vì vậy, xử lý dứt điểm là bước đi không thể chậm trễ.

Chống khai thác IUU không chỉ là một nhiệm vụ hành chính. Đó là cam kết với cộng đồng quốc tế, là trách nhiệm với môi trường biển, và trên hết là lương tâm với hàng triệu ngư dân đang sống dựa vào biển.

Kiên quyết chấm dứt khai thác IUU, để màu xanh của biển Việt Nam mãi trong lành

Nhìn vào những con số cụ thể, từ tỷ lệ VMS đạt 100%, đến hàng chục nghìn trường hợp xử lý vi phạm, hay hàng nghìn tấn thủy sản được giám sát minh bạch, có thể thấy hành trình này đang đi đúng hướng.

Nhưng để gỡ “thẻ vàng”, cần nhiều hơn thế: cần sự chuyển biến bền vững trong nhận thức, trong hành động, trong từng chuyến ra khơi. Phiên họp chiều 9/12/2025 vì thế không chỉ là một cuộc họp. Đó là lời nhắc nhở, là mệnh lệnh từ thực tiễn, là cam kết của cả quốc gia: Kiên quyết chấm dứt khai thác IUU, để màu xanh của biển Việt Nam mãi trong lành, để lá cờ Tổ quốc tung bay trên những con tàu hợp pháp, văn minh và bền vững.