Trái phiếu Kho bạc Mỹ trước rủi ro nợ công và lạm phát

Lợi suất tăng cao kỷ lục…

Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm (Bund) đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2011. Trong khi lợi suất trái phiếu Pháp ở mức cao nhất kể từ năm 2008. Tương tự chi phí vay vốn kỳ hạn 30 năm của Anh tiến gần đến mức đỉnh ghi nhận vào tháng 5 – vốn là mức cao nhất kể từ năm 1998.

Tại châu Á, lợi suất trái phiếu cũng tăng nhanh tại Nhật Bản, với việc lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 30 năm đang ở mức trên 4%. Theo các nhà phân tích, nỗi lo lạm phát cùng kỳ vọng NHTW Nhật có thể tăng lãi suất ngay trong tháng 9 đã đẩy chi phí vay vốn kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất trong 3 thập kỷ qua.

Tuy nhiên điều các nhà đầu tư lo ngại nhất chính là tình trạng bán tháo trên thị trường trái phiếu Mỹ - thị trường trái phiếu chính phủ có quy mô lớn nhất và quan trọng nhất về mặt hệ thống trên thế giới.

Theo đó, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 30 năm của Mỹ đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2007 vào đầu ngày thứ Ba (18/8). Trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm, hiện ở mức khoảng 4,71%, đang giao dịch tại các mức từng thu hút sự chú ý của giới chức Mỹ trong quá khứ, với mốc 5% hiện đang là tâm điểm chú ý.

Số liệu thống kê cho thấy, lượng nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ của các nhà đầu tư nước ngoài đã sụt giảm trong tháng 6, dẫn đầu là sự sụt giảm từ phía Nhật Bản - chủ sở hữu nước ngoài lớn nhất của loại trái phiếu này - cùng với Vương quốc Anh và Trung Quốc.

Theo các nhà phân tích, đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ là vấn đề đáng quan ngại vì những hệ quả của nó lan rộng khắp nền kinh tế.

Do nợ công đóng vai trò là chuẩn mực xác định chi phí vay vốn cho các doanh nghiệp và các khoản vay khác, bao gồm cả các khoản vay thế chấp mua nhà của hộ gia đình. Nên mức lợi suất cao này có thể gây áp lực lên các hộ gia đình, doanh nghiệp, thị trường tài chính và ngân sách.

Trong một báo cáo nghiên cứu, chuyên gia phân tích Gennadiy Goldberg của TD nhận định, lợi suất trái phiếu dài hạn đang chịu tác động tiêu cực từ “hàng loạt yếu tố nhỏ nhưng dồn dập” (được ví von như ‘cái chết bởi hàng ngàn vết cắt’). Ông viết rằng “niềm tin thấp của nhà đầu tư có thể khiến lợi suất tiếp tục chịu áp lực trong thời gian tới”.

Nợ công cao và lạm phát

Theo các chuyên gia, thị trường trái phiếu đang bước vào kỷ nguyên mà triển vọng lạm phát và lãi suất trở nên bấp bênh hơn; cùng với rủi ro tăng cao, bao gồm cả bất ổn địa chính trị và thương mại toàn cầu xuất phát từ chính sách thuế quan của Mỹ.

Bên cạnh đó, mức nợ tại các nước phát triển đang chạm ngưỡng ngày càng khó duy trì bền vững, với tổng nợ của Mỹ tiến sát mốc 40 nghìn tỷ USD cũng là lý do khiến các nhà đầu tư trái phiếu lo ngại.

Theo Jonas Goltermann - Chuyên gia kinh tế trưởng về thị trường tại Capital Economics, đợt tăng mạnh gần đây của lợi suất trái phiếu “cho thấy các nhà đầu tư đang dần mất kiên nhẫn trước tình trạng chi tiêu công thiếu kiểm soát”.

Tuy nhiên ông cho rằng, điều này "hoàn toàn không có gì đáng ngạc nhiên: triển vọng tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn đang gặp vấn đề, trong khi các chính trị gia lại tỏ ra thiếu mặn mà trong việc giải quyết vấn đề này”.

Chưa hết, các nhà phân tích cho rằng đà bán tháo trái phiếu càng trầm trọng hơn bởi sự cạnh tranh nguồn vốn từ các công ty vận hành hạ tầng AI quy mô lớn (hyperscalers) – những gã khổng lồ công nghệ đang xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ – cùng những lo ngại tại Mỹ về tính minh bạch trong thông tin, kéo theo đó là những nghi ngờ về ‘uy tín’ của Fed trong việc kiềm chế lạm phát dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh.

Đối với một số người, mức lợi suất cao hơn phản ánh nỗi lo của nhà đầu tư về rủi ro của các loại chứng khoán này – do khối lượng nợ ngày càng lớn và sự bất định trong hoạch định chính sách – hơn là những lo ngại thuần túy về lạm phát.

Tuy nhiên đối với một số nhà đầu tư trái phiếu, việc lợi suất tăng đang khiến thị trường trở nên hấp dẫn, điều có thể giúp nâng đỡ giá trái phiếu từ mức hiện tại. “Chúng tôi đang nắm giữ vị thế dài hạn (đối với trái phiếu). Tôi không cho rằng đợt bán tháo trái phiếu hiện nay sẽ kéo dài”, ông Christopher Dembik - cố vấn đầu tư cấp cao tại Pictet nhận định.

Sẽ không để tăng quá cao?

Fed chi nhánh New York ước tính “phí bù kỳ hạn” (term premium) – khoản lợi nhuận bổ sung mà nhà đầu tư yêu cầu khi cho chính phủ vay trong 10 năm – ở mức khoảng 80 điểm cơ bản, gần mức cao nhất trong 12 năm qua. Điều đó đang được giới chuyên môn chú ý.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng chính quyền sẽ không để lợi suất trái phiếu tăng quá cao.

“Điều này sẽ rất quan trọng, không chỉ đối với thị trường trái phiếu mà còn với các tài sản tài chính khác, bởi vì bất kỳ sự bứt phá nào lên mức cao hơn cũng có khả năng làm suy giảm niềm tin thị trường”, Guy Miller - Chiến lược gia trưởng về thị trường của Zurich Insurance Group nhận định. “Xét đến tầm quan trọng của mức giá này, nhiều khả năng Bộ Tài chính Mỹ sẽ nỗ lực bảo vệ nó”.

Hơn nữa, các nhà phân tích cho rằng, quyết định khác thường của Bộ Tài chính Mỹ - bán đồng euro thay vì đồng đôla trong đợt can thiệp chung gần đây với Nhật Bản nhằm vực dậy đồng yên đang suy yếu - cho thấy họ không muốn tình trạng căng thẳng trên thị trường trái phiếu trở nên trầm trọng hơn do các NHTW nước ngoài bán trái phiếu chính phủ Mỹ để lấy vốn thực hiện các hoạt động hỗ trợ tiền tệ.