Yen đổi chiều, carry trade dựa trên đồng yen lung lay?

Kỳ vọng BoJ tiếp tục thắt chặt chính sách đang góp phần làm thay đổi vị thế của nhà đầu tư đối với đồng yen. Ảnh: Syced/Wikimedia Commons.

Không còn chỉ là một nhịp hồi của tỷ giá

Trong tuần kết thúc ngày 4/9, đồng yen tăng khoảng 2% so với USD, mức mạnh nhất kể từ đợt can thiệp phối hợp Mỹ - Nhật cuối tháng 7. Đồng yên giao dịch quanh mức 156,19 yen/USD trong phiên thứ Sáu.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm riêng ở mức tăng giá. Dữ liệu của Citigroup cho thấy, vị thế đối với yen đã chuyển từ xu hướng thiên về giảm giá sang thiên về tăng giá kể từ đầu tháng 8. Dữ liệu dòng tiền liên ngân hàng cũng cho thấy trong tuần qua, các quỹ sử dụng đòn bẩy, ngân hàng và các nhà đầu tư tổ chức dài hạn đều là bên mua ròng yen.

Cùng với kỳ vọng chính sách thắt chặt, cấu trúc vị thế của nhà đầu tư cũng bắt đầu dịch chuyển. Thị trường hiện định giá khoảng 97% khả năng ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% tại cuộc họp tháng 9, tăng mạnh từ mức 52% một tháng trước, theo dữ liệu từ Tokyo Tanshi. Cuộc họp chính sách tiếp theo của BoJ diễn ra trong hai ngày 17-18/9.

Kỳ vọng này được củng cố bởi những tín hiệu cứng rắn từ BoJ. Thành viên Hội đồng BoJ Hajime Takata, người từng phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất hồi tháng 7, gần đây thậm chí đề cập khả năng cần bước đi mạnh hơn hoặc tăng lãi suất với tần suất nhiều hơn trong thời gian tới.

Ở phía bên kia, câu chuyện Fed cũng trở nên phức tạp hơn sau báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 8. Kinh tế Mỹ tạo thêm 162.000 việc làm trong tháng 8, vượt xa dự báo, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giữ ở 4,1%. Sau số liệu này, thị trường nâng xác suất Fed tăng 25 điểm cơ bản tại cuộc họp ngày 15-16/9 lên quanh 60%. Điều đó cho thấy động lực của yen không còn đơn giản là câu chuyện Fed bớt thiên về thắt chặt hay chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật thu hẹp.

Carry trade bắt đầu gặp một bài toán khác

Một trong những lý do yen yếu dai dẳng nhiều năm là vai trò của đồng tiền này trong carry trade (vay đồng tiền lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn). Khi lãi suất, lợi suất tại Nhật Bản cực thấp, nhà đầu tư có thể vay yen giá rẻ để mua tài sản có lợi suất cao hơn ở nơi khác. Giao dịch này tạo thêm nguồn cung đồng yen và khiến vị thế bán yen trở thành xu hướng phổ biến.

Nhưng khi BoJ nâng lãi suất và yen tăng giá, phép tính thay đổi. Chi phí vay cao hơn làm chênh lệch lợi suất thu hẹp; nếu yen tăng đủ nhanh, khoản lỗ tỷ giá có thể xóa sạch lợi nhuận đầu tư. Khi đó, nhà đầu tư buộc phải mua lại yen để đóng vị thế, qua đó có thể đẩy đồng tiền tăng thêm.

Stephen Jen, CEO kiêm đồng Giám đốc đầu tư Eurizon SLJ Asset Management, cho rằng rủi ro một đợt đóng nhanh các carry trade dựa trên đồng yen đang tăng lên. “Khi một đồng tiền bị định giá thấp đến mức cực đoan và vị thế thị trường đã bị kéo giãn quá mức, những biến động như thế này sẽ xuất hiện ngày càng thường xuyên trước một biến động lớn”, Jen nhận định.

JPMorgan ước tính từ khi Thủ tướng Sanae Takaichi nhậm chức tháng 10 năm ngoái, các vị thế bán khống yen tích lũy có thể lên tới khoảng 17.000 tỷ yen, tương đương 109 tỷ USD. Theo các nhà phân tích Junya Tanase và Ikue Saito của JPMorgan, nếu toàn bộ vị thế này được đóng lại hoàn toàn, tỷ giá USD/JPY có thể giảm về vùng 142-146.

Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng vọt lên các mức cao lịch sử đang thúc đẩy nhà đầu tư tổ chức trong nước đưa tiền trở lại Nhật Bản.

Thị trường toàn cầu đã chao đảo vào tháng 7 khi Nhật Bản đề cập khả năng Quỹ Đầu tư Hưu trí Chính phủ Nhật Bản (GPIF) - quy mô 1,8 nghìn tỷ USD – có thể chuyển hướng đầu tư trở lại các tài sản trong nước. Dữ liệu chính thức cho thấy nhà đầu tư Nhật đang bán trái phiếu nước ngoài với tốc độ nhanh nhất trong 4 năm.

Nếu xu hướng này diễn ra trên diện rộng và kéo dài, việc bán tài sản nước ngoài và chuyển tiền về Nhật thường kéo theo nhu cầu mua yen, tạo thêm một nguồn cầu mang tính cơ cấu.

Xu hướng mới hay chỉ là một đợt “ép” đóng vị thế bán?

Chưa đủ cơ sở để hoàn toàn tin tưởng rằng yen đã bước vào một chu kỳ tăng dài hạn.

Fed vẫn là một biến số lớn. Báo cáo việc làm tháng 8 mạnh hơn dự báo cho thấy kinh tế Mỹ đủ sức chịu đựng chính sách tiền tệ chặt hơn, trong khi thị trường đang chờ các dữ liệu về CPI và PPI tuần tới để đánh giá về khả năng Fed tăng lãi suất tháng 9. Nếu lạm phát Mỹ tiếp tục nóng và Fed tăng lãi suất, chênh lệch lợi suất có thể tiếp tục hỗ trợ USD và làm chậm đà phục hồi của đồng yen.

Nhưng có một sự thay đổi khó bỏ qua: nhà đầu tư không còn dễ dàng coi mọi đợt tăng của yen là cơ hội để gia tăng vị thế bán ra. Khi vị thế thị trường chuyển từ thiên về giảm giá sang thiên về tăng giá, BoJ tiến gần một bước tăng lãi suất mới và dòng vốn hồi hương được đặt lên bàn cân, rủi ro đối với carry trade lớn hơn nhiều so với vài tháng trước.

Câu hỏi quan trọng lúc này là liệu chiến lược vay yen để mua tài sản nước ngoài, vốn tồn tại nhiều năm, có đang bắt đầu phải thu hẹp hay không? Nếu câu trả lời là có, tác động có thể không dừng ở USD/JPY.

Việc đóng các vị thế vay yen để mua tài sản khác có thể buộc nhà đầu tư giảm đòn bẩy trên nhiều thị trường. Đó là lý do diễn biến của yen trong những tuần tới đáng được theo dõi rộng hơn câu chuyện của một cặp tỷ giá.