Cà phê với CEO Doanh nghiệp hội nhập Quản trị doanh nghiệp Nhân sự

Phải luật hóa để thúc đẩy thoái vốn

Thạch Bình - 15:00 | 05/09/2016

Giá trị thu về từ cổ phần hóa DNNN tăng 75%, nhưng số lượng nhà đầu tư kỳ vọng tham gia cổ phần hóa công ty Nhà nước giảm mạnh.

	Không thay đổi cách làm, cổ phần hóa còn chậm
	Đã có thêm 37 DN được phê duyệt phương án CPH
	Đại biểu Trần Du Lịch: Nên trích từ nguồn CPH DNNN để xử lý nợ xấu

Trong 7 tháng đầu 2016 đã có 58 DNNN được cổ phần hóa (CPH) với tổng giá trị thu về cho Nhà nước đạt trên 5.200 tỷ đồng, tăng 75% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, trên thực tế không ít tập đoàn, tổng công ty Nhà nước đã được CPH, nhưng lượng vốn bán ra trên thị trường không nhiều. Hầu hết các giao dịch mua bán sáp nhập (M&A) lớn nhất ở Việt Nam vẫn chủ yếu diễn ra tại khu vực DN tư nhân.

Mới chỉ mua bán “lòng vòng”

Quan sát thực tế cho thấy, trong giai đoạn 2011 – 2015 vừa qua, với những cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động CPH các DNNN được quy định tại Nghị định 59/2011, Nghị định 189/2013 và Nghị định 116/2015, việc thoái vốn Nhà nước tại một số tập đoàn, tổng công ty đã được thúc đẩy khá mạnh.

Trong vòng 5 năm đã có 478 DN lên phương án, lộ trình CPH. Một số tập đoàn, tổng công ty có quy mô vốn lớn ở các lĩnh vực kinh doanh khá hiệu quả như: hàng không, dệt may, ngân hàng… cũng đã được tiến hành bán đấu giá cổ phần, thu hút được lượng khá lớn nhà đầu tư tham gia IPO (bao gồm cả nhà đầu tư trong và ngoài nước).

SCIC vẫn không muốn “buông” vốn tại các DNNN có nhiều lợi nhuận

Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ có thể thấy rằng trong giai đoạn vừa qua, ngoại trừ một số trường hợp cá biệt như VietnamAirlines bán thành công một phần vốn cho đối tác Nhật (ANA Holdings); Dược Hậu Giang bán được trên 24,4% cổ phần cho Tập đoàn Taisho (cũng của Nhật Bản); Café Biên Hòa bán được một phần vốn cho Masan… thì hầu hết các vụ IPO DNNN đều mới chỉ diễn ra “lòng vòng” trong nội bộ của các DNNN.

Chẳng hạn Viettel mua 70% cổ phần của Vinaconex; Tổng công ty Khoan và Dịch vụ dầu khí (PVD) mua lại 49% của chính công ty con của mình là PDI; Xi măng Hà Tiên 1 được sáp nhập với Hà Tiên 2 mà không có nhà đầu tư bên ngoài tham gia mua cổ phần. Thậm chí ở những DN có lợi nhuận “béo bở” như Vinamilk, Sabeco, FPT… Tổng công ty Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) còn không muốn buông phần vốn của mình khi vừa công bố chào bán đã vội đăng ký mua vào 500-600 ngàn cổ phiếu từ các DN này.

Ban hành luật hay tiếp tục nghị định?

Để thúc đẩy quá trình CPH DNNN, mới đây trong dự thảo Đề án kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2016 – 2020, Bộ KH&ĐT đã đề nghị ban hành Luật thúc đẩy CPH DNNN.

Bộ này cho rằng, nếu không có luật thúc đẩy CPH thì tiến độ thoái vốn của các DNNN vẫn sẽ diễn ra chậm chạp bởi hiện nay, mặc dù Chính phủ đã ban hành Nghị định 116/2015 sửa đổi một số điều khoản của Nghị định 59/2011 về chuyển DN 100% vốn Nhà nước thành CTCP nhưng về cơ bản vẫn chưa tạo được pháp lý thống nhất, hợp lý để các DNNN tiến hành thoái vốn.

Chẳng hạn, hiện nay theo những quy định tại Quyết định 14/2011 của Thủ tướng Chính phủ, thì các DN là thành viên quan trọng của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước chưa bắt buộc phải thoái vốn. Vì vậy thực chất việc CPH chỉ diễn ra ở các DNNN độc lập thuộc các bộ, ngành, địa phương và các công ty con, trực thuộc các tập đoàn. Vì vậy tỷ lệ vốn bán ra là rất nhỏ. Và sau khi CPH thực chất phần vốn Nhà nước vẫn chiếm 70-80%. Điều này khiến cho các nhà đầu tư không mặn mà với CPH.

Tuy nhiên, việc hình thành luật thúc đẩy CPH sẽ còn một chặng đường dài. Các chuyên gia phân tích nhận định rằng, nếu muốn hoàn thiện được luật này, trước hết cần phải có những sửa đổi mạnh mẽ về nhận thức vai trò của DNNN.

Theo đó, các chính sách ưu đãi cho DNNN cần được bãi bỏ như các chế độ cho vay, cấp tín dụng theo chỉ đạo. Chính phủ và các cơ quan quản lý Nhà nước cũng không được ban hành các quyết định “khoanh nợ, giãn nợ” cho DN, không nhận việc trả nợ, xử lý nợ thay cho DNNN. Nhà nước cũng không được trực tiếp sử dụng DNNN trở thành công cụ quản lý trong điều tiết nền kinh tế vĩ mô…

Trong ngắn hạn, khi chưa thể tính đến phương án tạo luật thúc đẩy CPH, Bộ Tài chính hiện lại đang dự thảo một Nghị định mới về việc CPH DNNN để thay thế Nghị định 59/2011.

Tuy nhiên, hầu hết những điểm mới của dự thảo Nghị định này mới chỉ nhắm đến việc rà soát, điều chỉnh cho phù hợp với một số văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành như: Luật DN 2014, Luật Đầu tư 2014, Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước... chứ chưa có những đột phá về xử lý tài chính khi CPH; xác định giá trị DNNN; bán cổ phần lần đầu và quản lý, sử dụng tiền thu từ CPH… vốn là những nút thắt lớn mà giai đoạn vừa qua hoạt động thoái vốn Nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty đã gặp phải.

Nhà đầu tư kỳ vọng tham gia cổ phần hóa giảm 17 %

Theo số liệu của WB, hiện tổng tài sản của DNNN ở Việt Nam là 5.408,4 triệu tỷ đồng, cao gấp hơn 1,2 lần GDP nhưng hiệu quả đầu tư như tỷ lệ lợi nhuận/vốn đầu tư luôn thấp hơn 2 lần so với khu vực tư nhân.

Trong các năm 2013 – 2015, tốc độ CPH tại Việt Nam có tăng lên, nhưng số DN có từ 50% vốn Nhà nước trở lên hầu như giảm không đáng kể. CPH DNNN không làm giảm sự can dự của Nhà nước vào nền kinh tế vì quan hệ thân hữu giữa DN với quan chức Nhà nước vẫn tiếp tục được duy trì ngay cả khi DN đã được CPH.

Một khảo sát được hãng Grant Thornton, thực hiện đầu năm 2016 cho thấy, hiện nay trên thị trường M&A tại Việt Nam, các nhà đầu tư có xu hướng chững lại với kỳ vọng mua vốn từ các DNNN. Trong số hơn 100 nhà đầu tư được khảo sát thì chỉ có 29% cho rằng, CPH DNNN là một nguồn cung giao dịch hấp dẫn. Tỷ lệ này giảm 17% so với lần khảo sát gần nhất trước đó được thực hiện vào cuối năm 2014.

Thạch Bình

Tags: cổ phần hóa dnnn

Tin khác

CPTPP và UKVFTA mở đường cho hàng Việt chinh phục thị trường Anh

Hai hiệp định thương mại tự do CPTPP và UKVFTA đang mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang Anh. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, quy tắc xuất xứ, yêu cầu môi trường và nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng.

Linh hoạt hoán đổi ngoại tệ để chủ động điều tiết thanh khoản

Hôm qua (9/11) là ngày giá trị của giao dịch hoán đổi ngoại tệ USD/VND kỳ hạn 6 tháng do NHNN triển khai, với quy mô tối đa 2 tỷ USD, tương đương gần 48.800 tỷ đồng. Xung quanh động thái mới trong điều hành chính sách tiền tệ này, phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Hoàng Hải Yến – Trưởng Khoa Ngân hàng, Trường Kinh doanh, Đại học Kinh tế TP.HCM nhằm làm rõ tác động của chính sách đối với hệ thống ngân hàng và những vấn đề đặt ra trong thời gian tới.

Chính sách mở đường, con người quyết định sức bật đổi mới sáng tạo

Chính sách đang mở thêm dư địa cho đổi mới sáng tạo. Nhưng để tạo chuyển biến thực chất, doanh nghiệp cần trao quyền, đầu tư nguồn lực và nuôi dưỡng tinh thần học hỏi.

Khi tiêu chuẩn xanh trở thành thước đo sức cạnh tranh công nghiệp

Chuyển đổi các khu, cụm công nghiệp sang mô hình sinh thái đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Hà Nội trong bối cảnh tăng trưởng xanh và phát triển bền vững ngày càng chi phối hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, đây không đơn thuần là câu chuyện bổ sung cây xanh, đầu tư hệ thống xử lý môi trường hay sử dụng điện mặt trời mà đòi hỏi một cuộc tái cấu trúc toàn diện, từ quy hoạch không gian, tổ chức sản xuất đến phương thức sử dụng tài nguyên và liên kết giữa các doanh nghiệp.

Kokuyo thâu tóm Thiên Long: Bước ngoặt sau 45 năm của thương hiệu văn phòng phẩm Việt

Thương vụ Kokuyo thâu tóm Thiên Long không chỉ là cuộc chuyển giao quyền sở hữu mà còn đặt ra bài toán kế nhiệm, bảo tồn thương hiệu và nâng sức cạnh tranh.

SeABank xếp thứ 16 trong Top 50 Doanh nghiệp lợi nhuận xuất sắc Việt Nam

Vừa qua Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) tiếp tục được vinh danh thứ 16 trong Top 50 Doanh nghiệp lợi nhuận xuất sắc Việt Nam năm 2026, tăng 8 bậc so với năm trước. Đây là năm thứ 7 liên tiếp Ngân hàng góp mặt trong Top 50 và lần thứ 9 được ghi danh trong bảng xếp hạng Top 500 Doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam (Profit500).

Chuyển đổi xanh, nâng chất lượng các khu công nghiệp

Từ đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng đến tái sử dụng chất thải, Quảng Ngãi đang từng bước thúc đẩy chuyển đổi xanh tại Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp. Đây là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Đánh thức sức mạnh logistics, tạo đòn bẩy cho tăng trưởng hai con số

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu liên tục mở rộng, logistics đang đứng trước yêu cầu phải chuyển mình từ một ngành dịch vụ hỗ trợ thành hạ tầng chiến lược của nền kinh tế. Không chỉ quyết định tốc độ lưu thông hàng hóa, chi phí vận tải hay khả năng giao hàng, logistics còn tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh quốc gia, khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và dư địa tăng trưởng của doanh nghiệp Việt Nam.

Chiến lược mới mở cơ hội đầu tư nào cho doanh nghiệp giấy?

Chiến lược phát triển ngành giấy đến năm 2030 khuyến khích đầu tư vào sản xuất bột giấy, giấy bao bì công nghiệp và thu gom giấy đã qua sử dụng. Với dự án bột giấy, doanh nghiệp phải tính nguồn gỗ ngay từ khi chọn công suất. Với giấy bao bì, nguồn giấy thu hồi ổn định là một trong những điều kiện để mở rộng sản xuất.

SME cần chiến lược rõ ràng trước khi cần nguồn lực lớn

Có những doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) càng lớn càng khó quản trị: Khi chưa có tiền thì nói thiếu nguồn lực, khi có tiền lại không biết nên đầu tư vào đâu. Nhiều chủ doanh nghiệp tin rằng chỉ cần thêm vốn, thêm người, thêm công nghệ hoặc mở thêm thị trường thì doanh nghiệp sẽ tăng trưởng. Nhưng thực tế, nguồn lực lớn không tự tạo ra một chiến lược tốt. Ngược lại, nếu chiến lược chưa rõ, càng có nhiều nguồn lực, doanh nghiệp càng dễ đi nhanh vào sai hướng.

Cà phê với CEO

Cuộc chuyển giao tài sản nghìn tỷ USD: Thế hệ trẻ đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Cuộc chuyển giao tài sản trị giá hàng chục nghìn tỷ USD trên toàn cầu không chỉ làm thay đổi chủ sở hữu những khối gia sản lớn mà còn định hình lại tư duy đầu tư của thế hệ kế cận.