Chuẩn hóa thị trường tài sản mã hóa, thúc đẩy nền kinh tế số tại Việt Nam

Mới đây, Bộ Tài chính đã xây dựng Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Liệu đây có thể coi là bước khởi đầu cho việc đa dạng hóa kênh đầu tư đối với thị trường tài chính trong tương lai, thưa ông?

Đây là một bước đi đúng hướng và mang tính chiến lược, đặt nền móng cho việc tích hợp tài sản số vào hệ thống tài chính chính thống. Từ trước đến nay, bất kỳ ngành công nghiệp công nghệ nào, sự phát triển bền vững và ảnh hưởng tích cực chỉ có thể xảy ra khi được đặt trong một khung pháp lý rõ ràng, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến phát triển nền kinh tế số, lấy khoa học, công nghệ làm trọng tâm. Trong đó, Crypto - được gọi là tiền mã hóa hoặc tiền tệ kỹ thuật số được tạo ra và quản lý bằng công nghệ Blockchain, sử dụng công nghệ mã hóa để đảm bảo an toàn trong giao dịch cũng không nằm ngoài ngoại lệ này.

Việc đưa hoạt động vào khuôn khổ, tạo ra hành lang pháp lý cho tài sản mã hóa sẽ giải quyết được nhiều nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp. Cụ thể, khi quy định pháp lý về tiền mã hóa được thông qua và đi vào cuộc sống sẽ công nhận quyền sở hữu tài sản số của người dân, giúp người dùng yên tâm hơn trong việc nắm giữ và sử dụng loại tài sản này, được pháp luật bảo vệ.

Đồng thời, khi tiền kỹ thuật số được đăng ký dịch vụ hợp pháp, người sở hữu sẽ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và sử dụng tài sản số để góp phần cho sự phát triển đất nước. Mở ra kênh huy động nguồn lực mới cho Nhà nước, thu hút nguồn thu ngân sách mới từ các hoạt động kinh tế số.

Ngoài ra khi người dân, nhất là thế hệ trẻ được giáo dục, nâng cao nhận thức trong một khuôn khổ hợp pháp sẽ khuyến khích hệ thống giáo dục chính thống cập nhật nội dung về tài sản số, hoạt động trong môi trường an toàn và minh bạch hạn chế rủi ro và lừa đảo. Điều này đóng vai trò to lớn đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, đặc biệt với các công ty công nghệ trẻ.

Theo ông, Dự thảo về tiền mã hoá có những điểm thuận lợi hoặc chưa phù hợp như thế nào đối với sự phát triển của ngành công nghệ blockchain?

Có thể khẳng định, Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tạo tiền đề cho một số sàn giao dịch tài sản số được phép hoạt động. Đây là bước đầu quan trọng để hình thành một hệ sinh thái giao dịch minh bạch, hạn chế phụ thuộc vào các sàn quốc tế và giữ vốn hóa trong nước.

Trước đây, khi thị trường tiền kỹ thuật số chưa có một hành lang pháp lý rõ ràng, khiến nhiều người dùng và nhà đầu tư còn e ngại khi tham gia thị trường một cách chính thống. Việc xây dựng Dự thảo Nghị quyết sẽ giúp người dân có cơ hội tiếp cận thị trường một cách hợp pháp và an toàn hơn. Từ đó góp phần giảm thiểu rủi ro, lừa đảo và tăng niềm tin vào thị trường.

Tuy nhiên, Dự thảo vẫn còn một số điểm chưa phù hợp như chưa thể hiện rõ quan điểm bảo vệ người dùng, cũng như chưa quy định rõ ràng về quyền sở hữu tài sản số của cá nhân. Đây là yếu tố nền tảng để người dân yên tâm khi tham gia thị trường. Việc yêu cầu cá nhân sử dụng các sàn được cấp phép để lưu trữ tài sản sẽ hạn chế quyền tự quản lý tài sản của công dân.

Có thể nói, Dự thảo hiện đang áp dụng cách tiếp cận và phương thức quản lý tương tự như trong lĩnh vực chứng khoán về yêu cầu cấp phép, kiểm soát tổ chức trung gian, công bố thông tin… Song, cách tiếp cận này chưa phù hợp với cơ chế và bản chất phi tập trung của tài sản số. Liệu việc này có dẫn tới xu hướng “đồng hóa về cách quản lý” giữa tài sản số và chứng khoán, dù về bản chất pháp lý, hai loại này rất khác biệt là câu hỏi cần được đặt ra.

Mặt khác, trong Dự thảo quy định cấm các hoạt động liên quan tới tài sản số chưa được cấp phép, điều này vô hình trung thể hiện tư duy quản lý cũ trước đây “không quản được thì cấm”, trái ngược với tinh thần đổi mới mà lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã khẳng định “Doanh nghiệp có quyền làm những gì pháp luật không cấm”. Việc doanh nghiệp công nghệ, kỹ thuật số chỉ được thực hiện những gì ghi cụ thể trong Dự thảo Nghị định sẽ hạn chế không gian đổi mới sáng tạo và khiến các công ty công nghệ blockchain trong và ngoài nước khó khăn để phát triển ở Việt Nam. Thay vì liệt kê những gì được phép làm, chúng ta nên xây dựng một mô hình “sandbox” - cho phép thử nghiệm các mô hình mới trong khuôn khổ quản lý có kiểm soát, từ đó vừa đảm bảo an toàn vừa khuyến khích sáng tạo.

Trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy phát triển kinh tế số, theo ông với việc hướng mở cho thị trường tài sản mã hoá có giúp thúc đẩy dòng vốn quốc tế vào Việt Nam?

Thực tế, việc thu hút dòng vốn quốc tế phụ thuộc vào các yếu tố như cơ hội đầu tư - liên quan trực tiếp đến không gian sáng tạo và các mô hình giải pháp mới. Lợi ích đầu tư rõ ràng, đảm bảo tính “win-win” giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp trong nước. Quyền sở hữu dòng tiền bởi nhà đầu tư cần có sự đảm bảo pháp lý về quyền rút, chuyển và sử dụng vốn đầu tư. Về mức độ cởi mở của chính sách, trong khi các quốc gia như Singapore, UAE, Hong Kong đang tích cực mở rộng hành lang pháp lý để thu hút các dự án Web3 và nguồn vốn đầu tư quốc tế, thì Việt Nam sẽ cần một chiến lược tương xứng để cạnh tranh trong khu vực.

Nếu có thể cởi mở hơn cho không gian sáng tạo, thì sẽ nâng cao khả năng thu hút đầu tư và tính cạnh tranh của thị trường tài chính Việt Nam trong khu vực và quốc tế.

Là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong lĩnh vực blockchain của Việt Nam và đứng trong Top 4 trên thế giới về lĩnh vực này, Kyber Network và nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo mong muốn Chính phủ sẽ sớm có khung pháp lý rõ ràng, linh hoạt, phù hợp với bản chất công nghệ. Việc công nhận quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản số và có cơ chế bảo vệ người dùng, nhằm tạo niềm tin cho cả nhà đầu tư lẫn người dùng phổ thông, sẽ giúp Việt Nam sớm hòa nhập với hệ sinh thái quốc tế để thu hút vốn và nhân lực chất lượng cao.

Xin cảm ơn ông!