Doanh nghiệp Việt bứt phá với tài sản số

Quang cảnh diễn đàn

Tài sản số - động lực tái định hình dòng vốn

Chiều ngày 10/12, Diễn đàn Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam 2025 (VCG Forum 2025) đã chính thức diễn ra tại Hà Nội với chủ đề "Khai phá tiềm năng tài sản số". Sự kiện do Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam (VACD) và Tạp chí điện tử Nhà Quản Trị - TheLEADER.vn đồng tổ chức.

Mở đầu diễn đàn, ông Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch VACD khẳng định: “Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ với mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Để hiện thực hóa khát vọng đó, chúng ta cần những động lực tăng trưởng mới, những thị trường mới và một trong số đó chính là tài sản số, tài sản mã hóa”.

Nhấn mạnh vào tín hiệu tích cực từ hành lang pháp lý, từ Nghị quyết 05 đến những chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo cấp cao về việc Việt Nam “không thể đứng ngoài xu thế thời đại”, ông Thuận cho rằng thời điểm vàng cho tài sản số đã chín muồi. Một khảo sát của VACD cho thấy tư duy của doanh nghiệp về lĩnh vực này đã “trưởng thành vượt bậc”.

Cụ thể, hơn một nửa doanh nghiệp được hỏi tin rằng “Tài chính - Kế toán” sẽ là lĩnh vực ứng dụng hiệu quả nhất, tiếp theo là “Quản lý tài sản và quyền sở hữu”. “Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt không còn nhìn tài sản số như một sản phẩm đầu cơ, mà xem đó là công cụ để minh bạch hóa dòng tiền và số hóa quyền sở hữu tài sản thực”, ông Thuận phân tích.

Tuy nhiên, bên cạnh nhóm doanh nghiệp tiên phong, vẫn còn một bộ phận không nhỏ đang chờ đợi khung pháp lý hoàn thiện, song song với những lo ngại về nhân lực và an ninh mạng. “Điều này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Doanh nghiệp không sợ công nghệ, không sợ cạnh tranh. Họ cần một sân chơi minh bạch, rõ ràng để có thể bước vào với niềm tin”, ông Thuận nhấn mạnh.

Đồng quan điểm về tính cấp thiết, ông Nguyễn Phú Dũng - Thành viên Hội đồng Đầu tư Quỹ Solaris Impact (Pacific Bridge Capital) cho rằng, Việt Nam đang chứng kiến quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ “Việt Nam vật lý” sang “Việt Nam số”. Trong đó, “Việt Nam số” được định hình bởi biên giới số và ngôn ngữ chính là dữ liệu.

Ông Dũng chỉ ra một nghịch lý lớn, tốc độ quay vòng vốn của Việt Nam chỉ bằng 1/3 so với Singapore. Tức là, cùng một đồng vốn, Singapore quay được ba vòng trong khi Việt Nam chỉ quay được một vòng. Nguyên nhân chính nằm ở việc vốn bị đọng nhiều trong các tài sản đảm bảo vật lý (chủ yếu là bất động sản), cùng với những rào cản pháp lý khiến vốn khó tiếp cận các dự án đổi mới sáng tạo.

Giải pháp cho nghịch lý này, theo ông Dũng, nằm ở việc xây dựng “niềm tin số” (Digital Trust) dựa trên nền tảng dữ liệu minh bạch, có thể kiểm chứng độc lập. “Niềm tin số không dựa trên mối quan hệ con người, mà dựa trên những bằng chứng nhỏ nhất từ dữ liệu”, ông nói. Khi đó, việc tiếp cận vốn sẽ dễ dàng hơn, các tổ chức tín dụng có thể cho vay dựa trên đánh giá khách hàng qua dữ liệu tin cậy, và tài sản đảm bảo vật lý không còn là yêu cầu bắt buộc.

Trọng tâm của việc xây dựng niềm tin số là yếu tố định danh trên môi trường số – thứ được ông Dũng coi là “bằng chứng số bất biến quan trọng nhất”. Thông qua công nghệ blockchain, định danh số sẽ đảm bảo tính toàn vẹn, tự động hóa và minh bạch của dữ liệu, từ đó trở thành xuất phát điểm cho mọi tài sản số.

Kiến tạo thị trường hoàn chỉnh

Để biến tiềm năng thành hiện thực, một thị trường tài sản số hoàn chỉnh cần được kiến tạo với sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể. Theo ông Nguyễn Phú Dũng có các cấu phần cơ bản sau: Hệ sinh thái phát hành tài sản số tại Việt Nam đang dần hoàn thiện theo tinh thần Nghị quyết 05, trong đó doanh nghiệp cổ phần và trách nhiệm hữu hạn đều có thể trở thành đơn vị phát hành. Quy trình này đòi hỏi sự tham gia của các tổ chức tư vấn phát hành - thường là công ty chứng khoán - có nhiệm vụ đánh giá cấu trúc sản phẩm, dẫn dắt doanh nghiệp tuân thủ chuẩn mực.

Thị trường tài sản số Việt Nam bước vào giai đoạn minh bạch hóa

Đặc biệt, khâu lưu ký giữ vai trò then chốt khi ngân hàng hoặc tổ chức được cấp phép phải bảo quản tài sản bảo đảm, tạo nền tảng cho giá trị và tính thanh khoản của tài sản số. “Nếu tài sản thực không được quản lý chặt chẽ, tài sản số sẽ mất toàn bộ giá trị”, ông Dũng nhấn mạnh.

Bên cạnh thị trường sơ cấp mang dòng vốn mới vào kinh tế thực, thị trường thứ cấp với các sàn giao dịch giúp gia tăng thanh khoản. Cuối cùng, nhà đầu tư và các quỹ giữ vai trò đưa vốn vào những danh mục tối ưu để tạo giá trị tăng trưởng bền vững.

Trong khi đó, TS. Trần Quý - Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế Số Việt Nam đưa ra một khái niệm then chốt: nền kinh tế On-chain. Ông Quý mô tả đây là “Internet của giá trị”, nơi mọi giao dịch, thanh toán được thực hiện trong môi trường vô hình, dữ liệu được lưu trữ trong các khối (block) liên kết thành chuỗi (chain).

“Trọng tâm không phải là chữ "số", mà là chữ "tài sản". Khi đã là tài sản thì nó phải mang đầy đủ tính chất pháp lý của tài sản. Phần ‘số’ chỉ là môi trường mà tài sản ấy được ánh xạ vào”, TS. Quý nhấn mạnh.

Bản chất của tài sản số là một bản sao số của tài sản thật, và việc quản lý nó trong môi trường “chạy tứ phía” đòi hỏi một cơ chế pháp lý và tư duy hoàn toàn mới.

Ông Quý cho biết, hệ sinh thái tài sản số xoay quanh hai chủ thể chính: tài sản số (VA) và nhà cung cấp dịch vụ tài sản số (VASP). Việc Nghị quyết 05 cho phép thí điểm 5 đơn vị VASP không phải là ít nếu so sánh với thị trường chứng khoán hiện chỉ có hai sàn.

“Vấn đề không phải ít hay nhiều, mà là quản lý thế nào”, TS. Quý phân tích.

Ông Quý đưa ra tiêu chí rõ ràng, Một VA chỉ trở thành tài sản số hợp pháp khi đáp ứng hai điều là có quyền tài sản được công nhận và nằm trong hệ sinh thái đầy đủ (thẩm định, lưu ký…). “Nếu ai đó chỉ cần nhấn Enter là sinh ra tài sản, hôm nay nói 1 USD, mai bảo 1,5 USD thì rõ ràng không thể được xem là tài sản hợp pháp, dù nó có giá trên thị trường tự do”, ông Quý khẳng định.

Từ đó, TS. Trần Quý hình dung thị trường gồm hai phần: Phần chìm - hệ quả của thời kỳ tài sản số được tạo ra tự do, không luật lệ (ước tính có khoảng 20% người Việt tham gia); và Phần nổi - khung pháp lý, quy định chính thống đang được xây dựng.

“Nghị quyết 05 thực chất nhằm tạo cầu nối giữa phần chìm và phần nổi, thông qua hai trụ cột: xây dựng niềm tin bằng pháp luật và giám sát và đảm bảo sự đồng bộ công nghệ để quản trị minh bạch, an toàn", ông Quý chia sẻ.