Mở rộng cánh cửa vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Bà Lê Thị Yến, Giám đốc Công ty TNHHTư vấn thuế Hà Nội

Hỗ trợ DNNVV cần đúng đối tượng, trúng nhu cầu

Thực tế cho thấy hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và DNNVV hiện không chỉ thiếu vốn mà còn thiếu nhiều điều kiện nền tảng để phát triển bền vững, từ kiến thức quản trị, công cụ vận hành, dịch vụ kế toán - thuế, tư vấn pháp lý đến thông tin thị trường, dữ liệu kinh doanh và cơ chế hỗ trợ trong quá trình tuân thủ pháp luật.

Đáng chú ý, nhu cầu hỗ trợ của mỗi nhóm doanh nghiệp là khác nhau. Doanh nghiệp mới thành lập cần được hướng dẫn để ngay từ đầu xây dựng nền tảng quản trị và tuân thủ đúng quy định. Hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp cần được hỗ trợ về kế toán, hóa đơn điện tử, thuế, bảo hiểm và các quy định pháp lý để thích ứng với mô hình hoạt động mới. Trong khi đó, doanh nghiệp siêu nhỏ cần chuẩn hóa việc tuân thủ; doanh nghiệp nhỏ cần nâng cao năng lực quản trị; còn doanh nghiệp vừa cần thêm nguồn vốn, công nghệ và thị trường để mở rộng quy mô.

Vì vậy, thay vì áp dụng một chính sách chung cho tất cả, cần chuyển sang cách tiếp cận phân nhóm doanh nghiệp theo quy mô và từng giai đoạn phát triển. Trên cơ sở đó, các chương trình hỗ trợ có thể được thiết kế sát hơn với nhu cầu thực tế, từ khởi sự kinh doanh, chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa… đến nhóm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh hoặc tham gia chuỗi giá trị.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực hỗ trợ mà còn giúp cơ quan quản lý đánh giá chính xác “sức khỏe” của khu vực doanh nghiệp, nhận diện nhóm đang gặp khó khăn hoặc có tiềm năng tăng trưởng để ưu tiên nguồn lực phù hợp, thay vì hỗ trợ dàn trải.

Trong bối cảnh hiện nay, hỗ trợ doanh nghiệp không nên chỉ dừng ở miễn, giảm thuế, hỗ trợ lãi suất hay các ưu đãi hành chính, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp giống như một “cơ thể sống” của nền kinh tế, ở mỗi giai đoạn phát triển sẽ cần một “liều thuốc” khác nhau, giai đoạn khởi sự cần nền tảng quản trị, giai đoạn phát triển cần công nghệ, thị trường và nguồn nhân lực, khi gặp khó khăn lại cần cơ chế phục hồi và tái cấu trúc phù hợp. Vì vậy cần hỗ trợ đúng lúc, đúng nhu cầu cho những chủ thể đang ở giai đoạn khó khăn nhất để họ vượt qua rào cản ban đầu, kinh doanh đúng quy định, giảm rủi ro, minh bạch hơn, quản trị tốt hơn, tiếp cận vốn và thị trường tốt hơn.

Ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc đầu tư, Blue Horizon Financial

Minh bạch tài chính để mở rộng cơ hội tiếp cận vốn

Câu chuyện tiếp cận vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV, không nên chỉ nhìn từ việc ngân hàng có giảm lãi suất hay mở thêm các gói tín dụng hay không. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp phải trở thành một khách hàng đủ tốt để ngân hàng có thể đánh giá đúng mức độ rủi ro và từ đó đưa ra điều kiện cấp vốn phù hợp.

Một trong những vấn đề hiện nay là ngân hàng chưa có đủ dữ liệu đáng tin cậy để hiểu đầy đủ về doanh nghiệp. Báo cáo tài chính chưa chuẩn hóa, chưa kiểm toán hoặc tình trạng “hai sổ kế toán” vẫn tồn tại sẽ khiến tổ chức tín dụng khó đánh giá chính xác sức khỏe tài chính và khả năng trả nợ. Khi thông tin không đầy đủ, chi phí rủi ro sẽ cao hơn và cuối cùng có thể được phản ánh vào chi phí vốn. Vì vậy, doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn thuận lợi hơn trước hết cần xóa bỏ những “điểm mù” về dữ liệu, minh bạch hơn về dòng tiền, quản trị và kế hoạch kinh doanh. Nói đơn giản, muốn ngân hàng cấp vốn thì doanh nghiệp phải giúp ngân hàng “thấu hiểu” mình bằng những sổ sách và dữ liệu đủ tin cậy.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn đến năng lực tạo dòng tiền thay vì chỉ tập trung tích lũy tài sản. Chuyển đổi số cũng nên hướng tới việc giảm chi phí, nâng năng suất và tối ưu chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dừng lại ở mua phần mềm hay số hóa một số quy trình. Khi doanh nghiệp chứng minh được dòng tiền ổn định, khả năng sinh lời được cải thiện và hoạt động kinh doanh có hiệu quả, ngân hàng sẽ có thêm cơ sở để đánh giá khoản vay.

Tôi cho rằng tín dụng ngân hàng vẫn sẽ là nguồn vốn rất quan trọng đối với doanh nghiệp trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên chỉ chuẩn bị cho khoản vay tiếp theo mà cần từng bước chuẩn bị cho những nguồn vốn dài hạn hơn. Việc áp dụng các chuẩn mực báo cáo quốc tế như IFRS, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng hệ thống quản trị theo tiêu chuẩn ESG hay chủ động thực hiện xếp hạng tín nhiệm có thể giúp doanh nghiệp mở rộng khả năng tiếp cận vốn cổ phần, trái phiếu và dòng vốn quốc tế.

Xu hướng tài chính xanh cũng đang mở thêm những kênh huy động mới. Doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG sẽ có thêm cơ hội tiếp cận quỹ đầu tư xanh, tín dụng xanh hoặc trái phiếu xanh. Vì vậy, minh bạch tài chính, nâng cao năng lực tạo dòng tiền và chuẩn hóa quản trị không chỉ phục vụ việc vay ngân hàng ở thời điểm hiện tại, mà còn là bước chuẩn bị để doanh nghiệp mở rộng các kênh huy động vốn trong tương lai.

Bà Đặng Huỳnh Ức My, Phó Chủ tịch VINASME, Chủ tịch HĐQT AgriS

Khơi thông nguồn vốn cần đi cùng phát triển nền tảng dữ liệu

Các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp của ngành Ngân hàng, trong đó có việc triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi là tín hiệu tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu vốn ngày càng lớn. Tuy nhiên, để việc khơi thông nguồn vốn tạo ra hiệu quả bền vững, quá trình này cần đi cùng với phát triển nền tảng dữ liệu. Khi dòng vốn được kết nối với dữ liệu, không chỉ doanh nghiệp thuận lợi hơn trong tiếp cận tín dụng mà còn hình thành sự gắn kết giữa Chính phủ, ngân hàng và doanh nghiệp, tạo nền tảng để các chính sách hỗ trợ phát huy hiệu quả lâu dài.

Ngành Ngân hàng cũng như toàn bộ nền kinh tế đang có những chuyển động mạnh mẽ để hướng tới đạt mục tiêu phát triển. Đây là quá trình cần thêm thời gian để các bên cùng thích ứng, từng bước hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả triển khai chính sách.

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, AgriS hiện nhận được sự đồng hành tích cực của nhiều ngân hàng và định chế tài chính. Từ kinh nghiệm thực tiễn, doanh nghiệp cũng đang chia sẻ những kinh nghiệm tiếp cận nguồn vốn với các DNNVV trong hệ sinh thái.

Ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DNNVV Việt Nam

Quy trình và điều kiện vay vốn cần được công khai, minh bạch

Điểm nghẽn trong quan hệ tín dụng hiện nay không nằm ở việc ngân hàng không muốn cho doanh nghiệp vay vốn, mà ở khoảng cách giữa yêu cầu quản trị rủi ro của ngân hàng với năng lực đáp ứng của nhiều DNNVV. Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm, các tổ chức tín dụng có thể mở rộng cơ sở đánh giá khách hàng trên nền tảng dữ liệu, coi trọng hơn dòng tiền, khách hàng, lịch sử giao dịch, lịch sử trả nợ, việc thực hiện nghĩa vụ thuế và uy tín của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này không đồng nghĩa với việc hạ chuẩn tín dụng mà là bổ sung thêm cơ sở để đánh giá đầy đủ hơn năng lực của doanh nghiệp.

Đối với gói tín dụng quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng cho vay DNNVV và các động lực tăng trưởng kinh tế được các ngân hàng đẩy mạnh triển khai là tín hiệu tích cực bởi được thực hiện đúng thời điểm, thể hiện quyết tâm của hệ thống ngân hàng và xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của thị trường. Tuy nhiên, để chương trình phát huy hiệu quả, quy trình và điều kiện vay vốn cần được công khai, minh bạch; thời gian xử lý hồ sơ phải rõ ràng, cụ thể để doanh nghiệp dễ tiếp cận và theo dõi. Đồng thời, các chương trình tín dụng cũng cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng nhóm khách hàng. Với doanh nghiệp sản xuất, lãi suất và thời hạn vay trung, dài hạn là yếu tố quan trọng; trong khi doanh nghiệp thương mại có vòng quay vốn ngắn lại quan tâm nhiều hơn đến tốc độ giải ngân và sự thuận tiện của thủ tục.

Ông Nguyễn Kim Hùng, Chủ tịch Công ty TNHH Tập đoàn Kim Nam

Cần mở rộng các hình thức cho vay

Việc triển khai gói tín dụng quy mô lớn hàng trăm tỷ đồng với mức lãi suất thấp hơn thông thường từ 1-2% trước hết mang ý nghĩa tích cực về mặt chính sách, thể hiện sự đồng hành của Chính phủ và ngành Ngân hàng với cộng đồng doanh nghiệp. Đối với DNNVV, tác động của việc giảm lãi suất không chỉ dừng ở con số 1-2%/năm. Chẳng hạn, với khoản vay có lãi suất 10%/năm, mức giảm 2%/năm đồng nghĩa chi phí tài chính giảm khoảng 20%, qua đó tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, để chương trình lan tỏa mạnh hơn, bên cạnh ưu đãi về lãi suất cần mở rộng các hình thức cho vay theo chuỗi cung ứng, cho vay dựa trên quyền phải thu hình thành trong tương lai. Đây sẽ là hướng tiếp cận phù hợp với nhiều DNNVV còn hạn chế về tài sản bảo đảm. Việc nhiều ngân hàng, nhất là Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank chủ động triển khai gói tín dụng cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa tới toàn hệ thống, khuyến khích các NHTM khác cùng tham gia, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Minh Hiếu – Quỳnh Trang – Hồng Sơn