Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.870 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Ba biến số quan trọng và thế lưỡng nan

Tri Nhân
Tri Nhân  - 
Sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay đang là vấn đề cấp bách đặt ra
aa
Ba biến số quan trọng và thế lưỡng nan Nợ công: Vẫn đảm bảo chi trả đầy đủ, đúng hạn
Ba biến số quan trọng và thế lưỡng nan Xây dựng thể chế quản lý nợ công đủ mạnh

Hồi tuần trước, Bộ Tài chính đã công bố chính thức Bản tin Nợ công số 4, sau tới hơn một năm rưỡi so với thời điểm cơ quan này công bố Bản tin số 3 (cuối tháng 11/2014). Điều chỉnh nhẹ ở các chỉ tiêu chốt năm 2013 so với bản tin trước, cập nhật thêm con số ước cho năm 2014 là những điểm mới. Và dù niên độ tính toán không có sự cập nhật cho tới gần đây, ngay trong bối cảnh nợ công đang là vấn đề được đặc biệt quan tâm hiện nay, nhưng hiển hiện trong Bản tin vừa phát đi vẫn là nhiều vấn đề đáng quan ngại.

Ba biến số quan trọng và thế lưỡng nan
Chậm tiến độ, không giải ngân được vốn làm giảm hiệu quả nợ vay

Cho dù chỉ tiêu nợ công so với GDP suốt từ năm 2010 đến 2014 dao động nhiều, từ 56,3% năm 2010 xuống 50,8% năm 2012 để rồi lại đi lên 58% năm 2014, nhưng hai chuỗi số liệu đáng chú ý nhất trong Bản tin số 4 mới công bố chính là dư nợ Chính phủ và trả nợ trong kỳ.

Với dư nợ Chính phủ, đến năm 2014 con số này đã lên tới gần 86 tỷ USD, tăng xấp xỉ 83% so với năm 2010. Hay nói cách khác là mỗi năm trong giai đoạn này nợ Chính phủ tăng trung bình gần 21%. Nhưng trả nợ trong kỳ còn tăng đột biến hơn nữa. Đến năm 2014, con số này lên tới gần 12,3 tỷ USD, tăng hơn 161% so với năm 2010, hay tăng bình quân khoảng 40,3%/năm.

Đương nhiên, số liệu cập nhật hơn có thể sẽ còn rất khác. Chẳng hạn như một tham khảo sau đây, theo báo cáo nghiên cứu về nợ công của Trung tâm Nghiên cứu BIDV, đến cuối năm 2015 dư nợ công lên đến 2.608 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 115 tỷ USD - PV), gấp 1,9 lần so với cuối năm 2011.

Với dân số Việt Nam khoảng 93 triệu người, ước tính số nợ phải gánh tương đương khoảng 28 triệu đồng/người. Riêng về số tương đối, cuối năm 2015, nợ công/GDP ở mức 62,2%, biến động khá mạnh so với tỷ lệ tương ứng cuối năm 2014 mới là 58% và đang áp sát ngưỡng kiểm soát 65% của Quốc hội.

Dù cho rằng nợ công không quá quan trọng về tỷ lệ so với GDP, bởi tỷ lệ này nhỏ cũng chưa chắc đã an toàn, và ngược lại cao không hẳn đã quá rủi ro, nhưng PGS-TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cảnh báo có 3 biến số cần lưu ý đối với nợ công của Việt Nam hiện nay. Đó là: tốc độ tăng nợ đang cao lên rất nhanh, đặc biệt là vay trong nước; lãi suất tăng lên; thời hạn vay ngắn đi. Theo ông Thiên, chính các biến số nói trên mới chính là rủi ro của nợ công Việt Nam hiện nay.

Tham khảo tại Bản tin nợ công số 4, dư nợ nước ngoài của Chính phủ trong so sánh năm 2014 với 2010 có tốc độ tăng trên 36% thì con số tương ứng của dư nợ trong nước tăng tới hơn 52%. Từ chỗ nợ nước ngoài cao hơn nợ trong nước vào năm 2010, thì đến cuối năm 2014 nợ trong nước đã cao hơn hẳn. Nhưng đồng thời với nợ trong nước gia tăng thì lãi suất khoản vay cũng tăng theo và kỳ hạn trả nợ ngắn lại.

Bởi nếu như trước đây, nợ công hầu hết là nợ nước ngoài, với vốn vay ODA lãi suất khá ưu đãi. Nhưng từ năm 2010, khi Việt Nam bắt đầu gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình, nợ nước ngoài có mức độ ưu đãi giảm dần.

Trong khi đó, nợ trong nước tăng nhanh nhưng đa phần là nợ ngắn hạn từ 3-5 năm với lãi suất khá cao, chỉ trong mấy tháng gần đây mới đẩy được kỳ hạn trung bình của trái phiếu Chính phủ lên 6-8 năm.

Đồng thời với đó, các khoản lãi và một phần nợ gốc phải trả trong ngắn hạn đang ngày càng tăng cao. Chính vì thế, nợ công tiếp tục nằm trong thế lưỡng nan: phải tăng vay để bù đắp thâm hụt, nhưng vay thêm thì tiếp tục đẩy nợ lên cao và tăng áp lực trả nợ.

“Vấn đề không phải là hướng nợ vào trong nước, mà phải kiểm soát được nợ bằng cách cấu trúc lại chi tiêu ngân sách, tái cấu trúc đầu tư công”, ông Thiên nói. Quan điểm này cũng đã được Ngân hàng Thế giới chia sẻ. Theo tổ chức này, ICOR của Việt Nam trong giai đoạn 2001-2005 mới ở mức 4,88 thì giai đoạn 2006-2010 lên đến 6,96 và giai đoạn 2011 - 2014 ở mức 6,92.

Từ góc độ đó, các chuyên gia kinh tế cho rằng, vấn đề chính đối với việc giảm áp lực nợ công hiện nay còn nằm ở bất cập chi tiêu công. Bởi nếu sử dụng hiệu quả nợ vay sẽ có khả năng trả được nợ, khi đó vay nhiều cũng không đáng ngại. Ngược lại, sử dụng không hiệu quả, lãng phí khiến nợ chồng lên nợ, trở thành một “mối nguy” ngày càng lớn.

“Không thể để lặp lại mãi tình trạng tỷ lệ giải ngân vốn thấp thế này”, ông Trần Đình Thiên khuyến nghị thêm khi đề cập đến một góc độ khác của vấn đề. Bởi hiện còn có chuyện nợ đã vay và phải tính lãi trả, nhưng vẫn thường “đủng đỉnh” trong ngân khố quốc gia mà không thể giải ngân vào các dự án đầu tư hỗ trợ cho tăng trưởng và phát triển.

Tri Nhân

Tin liên quan

Tin khác

Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu trong bối cảnh giá năng lượng, nguyên vật liệu và nhu cầu tiêu dùng cuối năm tiềm ẩn nhiều biến động. Yêu cầu đặt ra là phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ, đồng thời chủ động ứng phó với những rủi ro lạm phát trong và ngoài nước.
Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Thị trường chứng khoán Mỹ khép lại phiên giao dịch đầu tuần (16/11) trong sắc đỏ áp đảo, khi nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục chịu sức ép bán tháo. Những lo ngại liên quan đến biến động nhân sự cấp cao tại Nvidia, triển vọng ngành AI và khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ đã khiến nhà đầu tư gia tăng tâm lý phòng thủ.
Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 102/2017/TT-BTC hướng dẫn một số điều về kinh doanh casino.
Điện gió ngoài khơi: Động lực

Điện gió ngoài khơi: Động lực 'kép' cho năng lượng và các ngành công nghiệp mới

Với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW, phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ tạo thêm nguồn điện sạch, còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp mới.
Việt Nam -  Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Việt Nam - Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Xuất khẩu của Việt Nam sang Chile tăng 23% trong 10 tháng năm 2026, cho thấy những chuyển động đáng chú ý tại thị trường Nam Mỹ này. Từ các cuộc kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu đến lợi thế của những hiệp định thương mại tự do, cơ hội đang mở thêm cho hàng Việt. Tuy nhiên, để tiếp cận hệ thống phân phối, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, chi phí và năng lực cung ứng.
Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Trước yêu cầu phát triển hạ tầng, ngành Xây dựng đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả.
Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 gian hàng, tạo cơ hội để các chủ thể OCOP quảng bá sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.
Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Doanh thu bất động sản TP.HCM tiếp tục tăng, nhưng sức mua suy yếu, đặt ra yêu cầu tái phân bổ dòng vốn vào những sản phẩm tạo giá trị thực.
Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển, lấy hiệu quả khai thác, chất lượng vận hành và sức hấp dẫn điểm đến làm nền tảng tăng trưởng bền vững.
ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố sáng kiến Nền tảng khu vực ASEAN về AI và Kinh tế số với mục tiêu huy động tối đa 5 tỷ USD vốn công và tư nhân đến năm 2030 để thúc đẩy ứng dụng AI và tăng cường kết nối kinh tế số giữa các quốc gia ASEAN.