“Chìa khóa” là ở đội ngũ thiết kế, nghệ nhân

	DN thủ công mỹ nghệ: Đổi mới để hội nhập
	Nhất thiết cần có đặc trưng

Ảnh minh họa

Mẫu mã thiếu sáng tạo, đổi mới

Theo thông tin từ Hiệp hội Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam, có đến 90% sản phẩm của Việt Nam dựa trên thiết kế của khách hàng nước ngoài cung cấp và sử dụng nhãn mác của nước ngoài. So với các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia… hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam kém cạnh tranh về thiết kế.

Nguyên nhân là do các cơ sở làng nghề tham gia sản xuất hàng xuất khẩu chưa chú trọng đến vấn đề này. Bà Nguyễn Thị Hương, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Công nghệ phát triển làng nghề cho biết, thực tế tại những làng nghề cổ xưa nhất của Việt Nam như gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, cũng khó có thể tìm được mặt hàng sáng tạo, mẫu mã mới.

Ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho rằng, dù đã bị mai một nhiều, nhưng cả nước vẫn còn khoảng 5.092 làng nghề và làng có nghề đang hoạt động. Tuy nhiên, hầu hết trong số này đang hoạt động tự phát, manh mún, và có cùng thực trạng như trên. Cùng với đó, là việc thiếu tính định hướng, liên kết, thiếu ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nên không tạo được sự đa dạng trong mẫu mã sản phẩm. Từ đó không tiếp cận được những đơn hàng lớn.

Qua khảo sát thị trường châu Âu và Hoa Kỳ cho thấy, chất lượng hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam có thể sánh ngang, thậm chí tốt hơn rất nhiều nước, nhưng mẫu mã luôn bị “thất thế”.

Ông Bùi Văn Vượng, Giám đốc Trung tâm tạo mẫu và hỗ trợ làng nghề Việt Nam cho hay, khi tham dự các hội chợ triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ ở Hà Nội, Huế, Quảng Bình, Quảng Ninh, TP. Hồ Chí Minh, thì không khó nhận ra thực tế là sản phẩm các gian hàng cùng loại hao hao giống nhau, nhiều mẫu mã giống hệt nhau, hiếm thấy sự khác biệt kiểu dáng, mẫu mã, màu sắc.

Nhà giáo ưu tú Trịnh Quốc Đạt, Phó chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam nhận xét, điều này khiến sản phẩm của các làng nghề bị hàng hóa nước ngoài cạnh tranh ngay tại chính “sân nhà”. Hàng gốm và hàng lụa của Trung Quốc tràn vào làng gốm Bát Tràng và làng lụa Vạn Phúc là một ví dụ điển hình.

Cần đào tạo đội ngũ thiết kế chuyên nghiệp

Với bối cảnh cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường hiện nay, thì mẫu mã sản phẩm là một yếu tố quyết định thành công. Trong những yêu cầu đặt ra cho hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, thì việc thể hiện được tính truyền thống là quan trọng nhất.

Đề cập đến những giải pháp sống còn, tạo bước đột phá trong thiết kế mẫu mã sản phẩm làng nghề, ông Phạm Văn Tuấn, Phó giám đốc Sở Công Thương tỉnh Hải Dương cho biết, nhìn chung chúng ta chưa có đội ngũ tạo mẫu có trình độ cao trong lĩnh vực hàng thủ công mỹ nghệ. Do vậy, đầu tư cho việc đào tạo các họa sỹ mẫu có trình độ chuyên nghiệp là sự đầu tư khôn ngoan để giúp ngành thủ công mỹ nghệ phát triển. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu và làm được như thế.

Ông Trịnh Quốc Đạt cũng kiến nghị, Nhà nước, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cần thường xuyên tổ chức các cuộc thi thiết kế mẫu mã sản phẩm các nghề thủ công mỹ nghệ, nhằm thu hút các nhà thiết kế chuyên nghiệp tham gia thiết kế, cải tiến mẫu mã cho các làng nghề truyền thống. Các hộ sản xuất, các DN tại các làng nghề cần chủ động nghiên cứu sáng tạo, áp dụng các mẫu mã sản phẩm mới phù hợp, tăng cường xúc tiến thương mại tiêu thụ sản phẩm.

Và một trong các yếu tố mang tính quyết định đến sự sáng tạo mẫu mã sản phẩm làng nghề chính là đội ngũ các nghệ nhân, thợ giỏi.