Doanh nghiệp Việt chủ động nâng chuẩn để “mở cánh cửa” vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Nguyễn Ngọc Đăng Khoa, Phó Giám đốc Phát triển kinh doanh, Công ty SMC Precision cho biết tại Diễn đàn Thúc đẩy Phát triển Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, hiện nay chuỗi cung ứng toàn cầu đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ “Toàn cầu hóa” sang “Khu vực hóa” với chiến lược “Trung Quốc +1”, dẫn đến sự gia tăng nhu cầu dịch chuyển sản xuất từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc sang Việt Nam, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp trong nước trở thành nhà cung ứng cấp 2, cấp 3 cho các tập đoàn đa quốc gia.

Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội này, các nhà cung cấp phải đối mặt với những yêu cầu khắt khe về tự động hóa và chuyển đổi số, trong đó mô hình Smart Factory 4.0 đang trở thành tiêu chuẩn với các yêu cầu truy xuất nguồn gốc 100% qua mã QR và hệ thống MES, kiểm soát chất lượng tự động bằng Vision System và quản lý dữ liệu thời gian thực.

Bên cạnh đó, các yếu tố ESG đã trở thành tiêu chí bắt buộc, đòi hỏi doanh nghiệp phải giảm phát thải CO2, sử dụng năng lượng tái tạo và trải qua các cuộc kiểm toán nghiêm ngặt về ESG. Đồng thời, tính linh hoạt và tốc độ cũng được đề cao khi khách hàng yêu cầu thời gian giao hàng ngắn hơn từ 30-50% so với trước, buộc nhà cung cấp phải có năng lực lập kế hoạch sản xuất linh hoạt và minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng từ dữ liệu vận hành đến quản lý rủi ro.

Các nhà cung cấp phải đối mặt với những yêu cầu khắt khe về tự động hóa và chuyển đổi số

“Đối với nhà cung cấp Việt Nam, có sáu trụ cột năng lực chính để có thể tham gia vào cuỗi cung ứng toàn cầu. Trước tiên là năng lực sản xuất và công nghệ thông qua việc đầu tư thiết bị gia công chính xác và hệ thống kiểm tra chất lượng tự động. Tiếp theo là hệ thống quản lý chất lượng đạt chuẩn quốc tế như IATF 16949 cho ngành ô tô hay các tiêu chuẩn ISO và thực hành sản xuất tinh gọn (lean manufacturing). Khả năng quản lý dữ liệu và số hóa, thông qua việc kết nối các hệ thống quản lý cốt lõi như ERP (hoạch định nguồn lực doanh nghiệp), MES (điều hành sản xuất) và WMS (quản lý kho hàng); tạo ra luồng dữ liệu liền mạch từ văn phòng đến sàn nhà máy và kho hàng. Ba trụ cột còn lại bao gồm tính ổn định giá và năng lực tài chính minh bạch, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) để hỗ trợ thiết kế và cải tiến giá thành, cùng với năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội và an toàn môi trường như BSCI hay SMETA” - ông Khoa chia sẻ.

Thực tế thời gian qua để trở thành nhà cung ứng cấp 1 của Samsung tại Việt Nam trong chuỗi cung ứng hiện tại của SMC Precision, nhờ vào chiến lược đầu tư đúng hướng. Năm 2021, công ty đã xây dựng nhà máy và lắp đặt máy dập mới trước khi có đơn hàng. Quyết định chủ động nâng cấp tiêu chuẩn này đã giúp SMC nhận được đơn hàng đầu tiên vào năm 2022 từ Samsung, khẳng định bài học rằng việc chủ động nâng cao tiêu chuẩn nhà máy là chìa khóa mở cánh cửa vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chính vì vậy, các doanh nghiệp Việt rất cần được hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn thuận lợi và đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường quốc tế.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Huỳnh Quang Nhung - Phó Tổng Giám đốc Kinh doanh Thaco Industries, công bố chiến lược phát triển sản xuất công nghiệp thế hệ mới, trong đó trọng tâm là dự án Khu công nghiệp (KCN) chuyên ngành cơ khí tại TP.HCM, với tổng diện tích quy hoạch lên đến 786 hecta và tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 75.000 tỷ đồng. Đây là bước đi chiến lược của tập đoàn thành viên Thaco nhằm đáp ứng xu thế tự động hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

KCN được định hướng sản xuất các sản phẩm công nghiệp có hàm lượng kỹ thuật cao như kết cấu công nghiệp nặng, sản phẩm công nghiệp đường sắt, siêu trường, siêu trọng, cùng các sản phẩm cơ khí và công nghiệp hỗ trợ (CNHT) hoàn thiện. Hệ thống sản xuất tại KCN được thiết kế theo chuỗi giá trị khép kín, từ gia công tạo phôi, gia công cơ khí chính xác đến lắp ráp hoàn thiện, với mục tiêu chiến lược là đẩy mạnh xuất khẩu.

Đặc biệt, nhằm phát triển ngành cơ khí chế tạo và CNHT theo hướng chuyên sâu, Tập đoàn quy hoạch một Trung tâm hợp tác liên doanh, liên kết ngay trong KCN, khuyến khích các doanh nghiệp phía Nam tham gia vào chuỗi sản xuất cơ khí thông qua nhiều hình thức hợp tác đa dạng. Hiện tại, Thaco Industries đã vận hành mô hình sản xuất tập trung tại ba khu công nghiệp chính; trong khi sản phẩm đã đạt tiêu chuẩn quốc tế, xuất khẩu sang gần 30 thị trường, bao gồm các thị trường đòi hỏi kỹ thuật cao như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

Bà Trương Thị Chí Bình, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI), cho biết cơ cấu ngành nghề công nghiệp hỗ trợ phản ánh năng lực sản xuất đa dạng, trong đó lĩnh vực chế biến kim loại chiếm tỷ trọng lớn nhất với 55%, tiếp theo là nhựa và cao su chiếm 25%, điện và điện tử chiếm 10%, cùng các giải pháp tự động hóa và các ngành khác. Các doanh nghiệp hiện đang hoạt động theo các mô hình OEM (nhà sản xuất thiết bị gốc), ODM (nhà sản xuất thiết kế gốc) và OBM (nhà sản xuất thương hiệu gốc), cung ứng sản phẩm cho nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn như ô tô, xe máy, đóng tàu, điện tử, bán dẫn, năng lượng tái tạo, thiết bị y tế và hàng không vũ trụ.

Đáng lưu ý, ngành đang ghi nhận các dấu hiệu tích cực về khả năng mở rộng xuất khẩu tại một số thị trường khó tính, với mức tăng trưởng đáng kể tại thị trường Bắc Mỹ và Nhật Bản (50-60%), Trung Quốc (40-50%) và khu vực ASEAN (35-40%). Để đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp đã chuẩn hóa hệ thống quản lý chất lượng với hàng loạt chứng nhận quốc tế như ISO 9001, IATF 16949 cho ngành ô tô, AS 9100D cho hàng không, cùng các tiêu chuẩn về môi trường và trách nhiệm xã hội như ISO 14001, SA 8000 hay ISO 50001. ..

“Chuẩn bị bước qua giai đoạn “bản lề” năm 2026, ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang xây dựng một kế hoạch tập trung vào việc tối ưu hóa chất lượng, chi phí và giao hàng (QCD), đồng thời tích hợp các yếu tố ESG và số hóa vào hoạt động sản xuất. Vì vậy, các doanh nghiệp cần tập trung quản trị chi phí, lựa chọn phân khúc khách hàng phù hợp theo quy mô và lĩnh vực, đa dạng hóa đối tác và mở rộng công đoạn sản xuất từ cung cấp linh kiện đơn lẻ sang cụm linh kiện, ứng dụng gia công hiện đại” – bà Bình nhấn mạnh .