Rút kinh nghiệm, tăng cường quản lý chặt chẽ nợ công

Chiều nay (17/5), sau khi xem xét, thảo luận báo cáo về quyết toán ngân sách Nhà nước (NSNN) năm 2015, với đa số ý kiến tán thành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất trình Quốc hội phê chuẩn quyết toán NSNN 2015 với các chỉ tiêu: Tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước là 1.291.342 tỷ đồng; tổng số chi cân đối NSNN là 1.502.189 tỷ đồng; bội chi NSNN là 263.135 tỷ đồng, bằng 6,28% GDP. Tuy nhiên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo các cơ quan liên quan rút kinh nghiệm, tăng cường quản lý chặt chẽ nợ công, ứng trước dự toán và tồn ngân kho bạc bảo đảm minh bạch, hiệu quả, an toàn tài chính quốc gia.

Chủ nhiệm UBTCNS Nguyễn Đức Hải

Các quan điểm khác nhau đã được thống nhất?

Trước đó, Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách (UBTCNS) đã chủ trì làm việc với Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Kiểm toán Nhà nước để xem xét, thống nhất một số nội dung còn ý kiến khác nhau. Tiếp đó, ngày 3/5/2017, UBTCNS đã tổ chức phiên họp toàn thể để thẩm tra chính thức về nội dung này. Cụ thể về khoản hoàn thuế giá trị gia tăng chưa kịp thời, dẫn đến quyết toán chưa phản ánh chính xác số thu và bội chi NSNN.

Tại phiên họp thứ 9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chưa thống nhất được phương án quyết toán số tiền 7.452 tỷ đồng đã hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) trong năm 2015. Sau cuộc họp ngày 21/4/2017, Thường trực UBTCNS, Kiểm toán Nhà nước và Bộ Tài chính đã thống nhất phương án: Số tiền thực hoàn thuế 7.452 tỷ đồng trong năm 2015 cần được giảm trừ vào số thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tăng bội chi NSNN theo đúng quy định, bảo đảm phản ánh đúng, đầy đủ số đã hoàn thuế GTGT như các năm trước đã xử lý.

Ngoài số đã hoàn thuế, còn phải chuyển sang năm 2016 tiếp tục hoàn thuế đối với các quyết định hoàn thuế năm 2015 do thiếu nguồn 5.847 tỷ đồng. UBTCNS cho rằng, việc chưa chi trả số tiền 5.847 tỷ đồng cho người nộp thuế theo các quyết định hoàn thuế năm 2015 là không bảo đảm tính kịp thời theo quy định, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người nộp thuế.

Do đây là số tiền thực tế chưa hoàn năm 2015 nên UBTCNS, Kiểm toán Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã thống nhất phải tính giảm vào số thu NSNN năm 2016 và đề nghị Chính phủ cần rút kinh nghiệm để không xảy ra tình trạng chuyển số hoàn thuế GTGT đã có quyết định hoàn thuế sang năm sau thực hiện, bảo đảm phản ánh đúng thực chất số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu và thu cân đối NSNN.

Đối với khoản 30.000 tỷ đồng vốn ODA phân bổ chưa kịp thời theo quy định của Luật NSNN.

Chủ nhiệm UBTCNS Nguyễn Đức Hải cho biết, ngay sau phiên họp thứ 9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 19/4/2017 về quyết toán NSNN năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 551/QĐ-TTg ngày 21/4/2017 về việc điều chỉnh, bổ sung kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài (vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài) nguồn ngân sách trung ương năm 2015 để phân bổ kế hoạch vốn ODA tăng thêm cho các đối tượng thụ hưởng, bảo đảm đầy đủ số tiền 30.000 tỷ đồng theo dự toán đã được Quốc hội cho phép bổ sung dự toán chi năm 2015. Như vậy, đã đủ căn cứ pháp lý để quyết toán khoản 30.000 tỷ đồng nêu trên.

Tuy nhiên, một số dự án ODA vẫn phải chuyển nguồn sang năm 2016 (số tiền 897,085 tỷ đồng) và chuyển nguồn sang năm 2017 (số tiền 97,242 tỷ đồng). Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị Chính phủ nghiêm túc rút kinh nghiệm, kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân để xảy ra tình trạng này, bảo đảm thi hành các Nghị quyết của Quốc hội cũng như các quy định của Luật NSNN.

Thứ ba là về khoản thu sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước số tiền 3.555,2 tỷ đồng. Tại phiên họp thứ 9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 19/4/2017, Kiểm toán Nhà nước với Chính phủ và UBTCNS vẫn chưa thống nhất phương án quyết toán khoản thu sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước số tiền 3.555,2 tỷ đồng. Tại cuộc họp ngày 21/4/2017, Thường trực UBTCNS, Kiểm toán Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch Đầu tư đã thống nhất theo hướng: Việc tăng thu từ sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước đã được Chính phủ báo cáo Quốc hội khóa XIII tại kỳ họp thứ 11 khi đánh giá bổ sung kết quả thực hiện NSNN năm 2015. Song Chính phủ chưa đề nghị để bổ sung vào dự toán chi NSNN năm 2015 là chưa bảo đảm thủ tục quy định. Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn thu từ sắp xếp nhà đất thực hiện theo Quyết định 09/2007/QĐ-TTg nêu trên không ảnh hưởng đến bội chi NSNN do chỉ làm thủ tục ghi thu - ghi chi, Chính phủ đã thực chi cho các dự án đầu tư trụ sở mới của các cơ sở nhà nước phải di chuyển, đã kiểm soát chi theo quy định.

Do đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã nhất trí để quyết toán thu, chi số tiền 3.555,2 tỷ đồng nêu trên và đề nghị Chính phủ cần rút kinh nghiệm, bảo đảm đầy đủ thủ tục trong quản lý, sử dụng NSNN. ”Để bảo đảm thực hiện đúng tinh thần của Hiến pháp năm 2013 và Luật NSNN, UBTCNS đề nghị Chính phủ rà soát lại việc thu, chi từ sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước năm 2016 và các năm tiếp theo, kịp thời báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình Quốc hội điều chỉnh dự toán chi NSNN cho phù hợp, làm căn cứ để thực hiện và quyết toán NSNN theo đúng quy định”, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh.

Rút kinh nghiệm quản lý nợ công

Trên cơ sở tính toán lại các số liệu sau khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã thống nhất trình Quốc hội về số bội chi ngân sách và nợ công. Theo đó, bội chi NSNN năm 2015 là 263.135 tỷ đồng, bằng 6,28% GDP thực hiện (bội chi NSNN năm 2015 được Quốc hội thông qua là 256.000 tỷ đồng, bằng 5,71% GDP kế hoạch và bằng 6,10% GDP thực hiện).

Về nợ công, Chủ nhiệm UBTCNS Nguyễn Đức Hải cho biết, các chỉ số dư nợ công, dư nợ nước ngoài của quốc gia vẫn trong giới hạn cho phép, nhưng dư nợ Chính phủ đã chạm trần là 50% GDP, nợ công là 61,8% GDP trong khi công tác quản lý nợ công còn những hạn chế như: Không lập báo cáo giám sát nợ và bản tin nợ công năm 2015; theo dõi, thống kê, tổng hợp số liệu nợ công chưa kịp thời, đầy đủ, chính xác; 14/46 địa phương được kiểm toán có mức dư nợ vượt 30% vốn đầu tư xây dựng ngân sách cấp tỉnh; đã lập chứng từ ghi thu - ghi chi nhưng chưa thực hiện ghi thu - ghi chi và phản ánh vào quyết toán NSNN số tiền 18.123 tỷ đồng khoản vay nước ngoài về cho vay lại của 05 dự án đường bộ cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư. Nếu thực hiện ghi thu - ghi chi, thì khoản vay về cho vay lại sẽ chuyển thành khoản cấp phát từ NSNN. Vì vậy, ông đề nghị Chính phủ sớm có phương án xử lý đối với 18.123 tỷ đồng nêu trên theo quy định.

Ngoài các khoản nợ công đã tính toán theo quy định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, số ứng trước kế hoạch vốn từ ngân sách trung ương phải thu hồi đến hết năm 2015 còn lớn (79.499 tỷ đồng, bằng 40,8% kế hoạch đầu năm) nhưng chưa được thu hồi, đồng thời vẫn xảy ra tình trạng một số địa phương ứng trước dự toán chưa đảm bảo tuân thủ đúng với Nghị quyết của Quốc hội. Vì vậy, đề nghị Chính phủ có lộ trình thu hồi tiền ứng và báo cáo kết quả thực hiện với Quốc hội.

Bên cạnh đó, hiện nay vẫn xảy ra tình trạng vay tồn ngân Kho bạc nhưng không quy định thời hạn trả nợ, hoặc quy định thời hạn tạm ứng 12 tháng nhưng phải gia hạn nhiều lần. Việc vay tồn ngân Kho bạc Nhà nước để bù đắp bội chi NSNN đã thực hiện từ nhiều năm nhưng chưa được thể chế hóa, cần sớm nghiên cứu, hoàn thiện bảo đảm quản lý, sử dụng tồn ngân Kho bạc hiệu quả, an toàn.

“Chính phủ cần chỉ đạo các cơ quan liên quan rút kinh nghiệm, tăng cường quản lý chặt chẽ nợ công, ứng trước dự toán và tồn ngân kho bạc bảo đảm minh bạch, hiệu quả, an toàn tài chính quốc gia”, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển kết luận.