Sớm thông qua Nghị quyết để TP.Hồ Chí Minh phát triển nhanh hơn

	Cần thiết để tạo đầu tàu kéo các khu vực khác phát triển
	TP.Hồ Chí Minh được áp dụng cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách đặc thù

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng đề nghị Quốc hội ủng hộ thông qua Nghị quyết, tạo điều kiện cho Thành phố phát triển nhanh hơn, hiện đại, đóng góp nhiều hơn vào GDP cho cả nước.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng

Khó khăn của Thành phố ảnh hưởng nhiều đến ngân sách Trung ương

Tại phiên thảo luận, đa số đại biểu tán thành cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết này. Báo cáo thêm về tính cần thiết dưới góc độ yêu cầu thực tiễn của cả nước, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết TP.Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất, là đầu tàu của cả nước. GDP của Thành phố chiếm 1/5 GDP cả nước, tốc độ tăng trưởng cao gấp 1,6 lần, số doanh nghiệp (DN) chiếm 1/3 cả nước. Thành phố có cơ cấu kinh tế hiện đại với 99% là khu vực công nghiệp và dịch vụ. Như vậy, Thành phố phát triển nhanh hơn sẽ đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của cả nước.

Về khía cạnh ngân sách, Thành phố đóng góp gần 30% tổng thu ngân sách hàng năm. Quan trọng hơn, Thành phố là địa bàn đóng góp lớn nhất cho thu của ngân sách Trung ương (NSTW) và mức đóng góp ngày càng tăng thể hiện rõ tinh thần Thành phố vì cả nước. Cụ thể, giai đoạn 2004 – 2006, tỷ lệ điều tiết của NSTW từ các khoản thu phân chia của Thành phố là 71%, đến 2007 – 2010 tăng lên 74%, 2011 – 2016 tăng lên 77% và giai đoạn 2017 – 2020 là 82%. Như vậy, “Thành phố thu 100 đồng thì giữ lại 18 đồng”. Ngoài ra, Thành phố đóng góp trên 1/3 thu từ xuất nhập khẩu và thu từ dầu thô cả nước, và đây là khoản NSTW hưởng 100%.

Theo dự toán 2018, Quốc hội giao cho Thành phố là 376.000 tỷ đồng. Như vậy, để hoàn thành dự toán 2018, Thành phố phải thu trên 1.000 tỷ/ngày. “Khi làm dự toán, Thành phố chỉ nhận phấn đấu tăng thêm 1% thì gánh nặng giao thu sẽ giảm cho rất nhiều địa phương khác”, Bộ trưởng cho biết.

Tuy nhiên, vấn đề hiện nay là động lực tăng trưởng của Thành phố đang chậm lại. Tăng trưởng bình quân từ mức 2 con số giai đoạn 1986 – 2010 (10,2%) đã giảm còn 1 con số trong giai đoạn sau (9,6%), tác động trực tiếp làm chậm lại mức tăng trưởng chung của cả nước. Cho dù thời gian này, nhiều địa phương khác có mức tăng trưởng vượt bậc nhưng do mức đóng góp không lớn nên không bù lại được. Từ tăng trưởng kinh tế, tốc độ tăng thu ngân sách của Thành phố cũng chậm lại.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cũng cho biết, nếu như trước đây, tốc độ tăng thu của Thành phố khoảng trên dưới 20%/năm thì nay chỉ còn 14 – 16%, tác động trực tiếp đến cân đối của NSTW do trên 80% các khoản thu phân chia nội địa và 100% khoản thu xuất nhập khẩu và dầu thô trên địa bàn thuộc NSTW. Do đó, rủi ro thu trên địa bàn Thành phố chủ yếu thuộc về NSTW, khó khăn thu của Thành phố sẽ làm NSTW khó khăn thêm rất nhiều.

Thuế tài sản cần được thí điểm trước khi nhân rộng

Đề cập tới nội dung các cơ chế, chính sách thí điểm cho Thành phố, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, các cơ chế chính sách được đề xuất chủ yếu là phân cấp, phân quyền đối với quản lý đất đai, quản lý đầu tư, quản lý tài chính ngân sách, cơ chế uỷ quyền giữa các cấp, thu nhập của cán bộ công chức viên chức do Thành phố quản lý. Theo quy định hiện hành, đây là thẩm quyền của cấp trên nay phân cho Thành phố thực hiện. Đối với một số nội dung pháp luật hiện hành chưa quy định, trình Quốc hội cho phép Thành phố nghiên cứu xây dựng để báo cáo Chính phủ, báo cáo Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) hoặc Quốc hội cho phép thí điểm.

Qua thảo luận, một số đại biểu băn khoăn về việc phân cấp phân quyền trong cơ chế chính sách tài chính, đặc biệt là về thuế tài sản, điều chỉnh chính sách thu hiện hành. Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng khẳng định, “các băn khoăn này là xác đáng, khi đề xuất chính sách, Chính phủ và Thành phố đã lường trước những vấn đề nảy sinh”. Do vậy, trong dự thảo Nghị quyết đã quy định các nguyên tắc để không ảnh hưởng lớn đến DN, nhất là DNNVV, hạn chế tối đa việc ảnh hưởng tới sản xuất, lưu thông hàng hoá trên cả nước, tập trung vào hàng hoá phát sinh trên địa bàn Thành phố.

Mặt khác, việc ban hành Nghị quyết không có nghĩa Thành phố thực hiện tăng thuế ngay mà Thành phố phải xây dựng đề án cụ thể như là tăng ở thuế suất nào, đối tượng chịu thuế nào, đánh giá tác động đầy đủ đến môi trường kinh doanh, đời sống người dân, các tác động xã hội khác để báo cáo HĐND Thành phố, báo cáo Chính phủ để trình UBTVQH hoặc Quốc hội xem xét, quyết định.

Về thuế tài sản, Bộ trưởng thừa nhận đây là sắc thuế mới, khó, cần sự đồng bộ của các lĩnh vực quản lý khác, cần đồng thuận để triển khai, nên rất cần thí điểm để tổng kết nhân rộng.

“Chúng tôi đồng tình với ý kiến của nhiều đại biểu là nên mở rộng đối tượng thu thuế ở những chính sách thuế hiện có, tập trung vào điều tiết tiêu dùng trên địa bàn Thành phố của các mặt hàng ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân, sản xuất kinh doanh, mặt hàng nguy cơ cao về ô nhiễm môi trường. Đồng thời, tăng cường các biện pháp chống thất thu, quản lý nợ đọng thuế, chống chuyển giá, gian lận thương mại. Chúng tôi sẽ phối hợp với các cơ quan của Quốc hội và Thành phố để hoàn chỉnh dự thảo Nghị quyết”, Bộ trưởng cam kết.

Tăng dư nợ vay của Thành phố vẫn trong trần nợ công cho phép

Đối với một cơ chế khác cũng được đại biểu quan tâm là nguồn thu từ tiền sử dụng đất, bán tài sản Nhà nước trên đất, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, theo quy định trước đây Thành phố được hưởng 50%. Từ năm 2017, theo Luật Ngân sách Nhà nước mới, khoản thu từ đất, tài sản trên đất của các tổ chức, đơn vị thuộc trung ương quản lý là khoản thu NSTW hưởng 100%. Tuy nhiên dự thảo Nghị quyết đề xuất cho Thành phố được hưởng 50% khoản thu như trước, sau khi đã trừ chi phí di dời, xây dựng cơ sở tại địa điểm mới, trừ các cơ quan đơn vị thuộc lĩnh vực quốc phòng an ninh. Dự kiến giai đoạn 2017 – 2020, Thành phố sẽ chuyển nhượng di dời 81 cơ sở của Trung ương với 550.949 m² đất, thu về 17.800 tỷ đồng. Tuy vậy, khoản thu này sau khi đền bù giải phóng mặt bằng, xây dựng trụ sở mới thì phần còn lại khá nhỏ.

Về việc nâng mức dư nợ vay của Thành phố, theo Bộ trưởng, ước dư nợ vay của Thành phố đến 31/12/2017 là 22.000 tỷ đồng, bằng 40% mức dư nợ cho phép hiện hành (không quá 70% vốn được hưởng theo phân cấp). Nếu nâng mức dư nợ vay lên 90% như đề xuất thì mức vay của Thành phố theo dự toán 2018 khoảng 70.000 tỷ đồng, tăng 15.700 tỷ đồng. Việc tăng dư nợ vay đảm bảo cho Thành phố có thêm dư địa vay và phù hợp chủ trương đẩy mạnh cơ chế cho vay lại từ nguồn Chính phủ vay nước ngoài thay vì cấp phát như hiện nay.

Dự kiến, theo các Hiệp định đã ký, Thành phố sẽ vay lại từ nguồn này khoảng 1 tỷ USD để đầu tư cho cơ sở hạ tầng trọng điểm. Hàng năm, căn cứ trần nợ công được Quốc hội quyết định, Chính phủ sẽ tổng hợp nhu cầu vay của địa phương, trong đó có Thành phố để trình Quốc hội quyết định, bảo đảm việc tăng mức vay của Thành phố được đặt trong quan hệ nhu cầu vay, bội chi của địa phương khác và đảm bảo an toàn nợ công trong giới hạn.