Thị trường lao động sau Tết khởi sắc

Thị trường lao động khởi động năm 2026 với gam màu sáng khi các chỉ số việc làm tăng trưởng ngay từ những tháng đầu năm. Theo dự báo của Bộ Nội vụ, trong quý I/2026, số người có việc làm có thể tăng thêm khoảng 300.000 người so với quý IV/2025, đưa tổng số lao động có việc làm trên cả nước lên xấp xỉ 53 triệu người. Đây được xem là bước chạy đà thuận lợi trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục duy trì đà phục hồi, doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn thành đơn hàng từ sớm.

Ảnh minh họa

Động lực chính của tăng trưởng việc làm vẫn đến từ khu vực sản xuất - chế biến, đặc biệt là các ngành gắn với xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngành sản xuất, chế biến thực phẩm được dự báo tăng nhu cầu lao động khoảng 3,1%; sản xuất phương tiện vận tải và phương tiện vận tải khác cùng tăng 2,6%; sản xuất xe có động cơ tăng 1,6%. Những con số này phản ánh sự cải thiện về đơn hàng và chiến lược mở rộng công suất tại nhiều doanh nghiệp ngay sau Tết.

Ở chiều ngược lại, một số lĩnh vực có xu hướng thu hẹp quy mô lao động như sản xuất thuốc lá; sản xuất hóa chất và sản phẩm hóa chất; sửa chữa, bảo dưỡng, lắp đặt máy móc và thiết bị. Tuy nhiên, mức giảm không lớn và mang tính cơ cấu nhiều hơn là dấu hiệu suy giảm tổng thể. Điều này cho thấy thị trường lao động đang tái phân bổ theo hướng ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao, phù hợp với xu thế tiêu dùng mới và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một điểm đáng chú ý là tình trạng thiếu hụt lao động sau Tết, vốn mang tính chu kỳ nhiều năm, năm nay được dự báo không quá căng thẳng. Tại các khu công nghiệp, khu chế xuất ở Hà Nội, Bắc Ninh, Thái Nguyên, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai…, tỷ lệ lao động trở lại làm việc đạt khoảng 85% trong các ngày 23-25/2 và tăng lên khoảng 95% ngay trong tuần cuối tháng 2/2026. Con số này cho thấy tâm lý gắn bó và nhu cầu ổn định việc làm của người lao động tiếp tục được duy trì.

Để đạt được kết quả trên, cơ quan quản lý đã chủ động theo dõi sát tình hình trước, trong và sau Tết; chỉ đạo các địa phương tăng cường kết nối cung - cầu lao động; hỗ trợ sắp xếp, tổ chức lại hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm; đồng thời đôn đốc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chính sách tiền lương, thưởng.

Theo báo cáo nhanh từ nhiều địa phương, hàng trăm doanh nghiệp đã bố trí lao động làm việc xuyên Tết trong các lĩnh vực thiết yếu như lưu trú, vận tải, năng lượng, y tế, vệ sinh môi trường, sản xuất công nghiệp nặng… Việc duy trì nhịp sản xuất liên tục không chỉ giúp hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng mà còn tạo thêm thu nhập cho người lao động.

Chính sách tiền thưởng tiếp tục là yếu tố quan trọng góp phần ổn định quan hệ lao động. Dịp Tết Bính Ngọ, mức thưởng bình quân đạt khoảng 8,69 triệu đồng/người, tăng 13% so với năm trước. Nhiều doanh nghiệp còn tổ chức xe đưa đón công nhân về quê và trở lại làm việc; thưởng chuyên cần, lì xì đầu năm; hỗ trợ tiền thuê trọ; cải thiện bữa ăn ca; công bố lộ trình đào tạo, thăng tiến ngay từ quý I. Cùng với đó, cơ quan bảo hiểm xã hội đã chi trả gộp hai tháng lương hưu và trợ cấp trong kỳ tháng 2, tạo điều kiện cho hơn 3,5 triệu người hưởng vui xuân trọn vẹn, đồng thời góp phần kích cầu tiêu dùng đầu năm.

Khi môi trường làm việc trở thành “thỏi nam châm” mới

Bên cạnh những số liệu từ cơ quan quản lý, khảo sát do Cốc Cốc Research phối hợp với Việc Làm 24h thực hiện với hơn 1.000 người lao động và nhà tuyển dụng trên toàn quốc cho thấy bức tranh nhiều chiều về tâm lý việc làm sau Tết.

Hơn một nửa người lao động (53,8%) cho biết họ vẫn giữ nguyên vị trí trong 12 tháng qua, phản ánh mức độ ổn định tương đối của thị trường. Tuy nhiên, gần một nửa (48,7%) đang ở trạng thái “xem xét cơ hội”, và 28,1% sẵn sàng chuyển việc ngay nếu có đề nghị đủ hấp dẫn. Điều này cho thấy dù chưa có làn sóng nghỉ việc ồ ạt, dòng chảy dịch chuyển vẫn tiềm ẩn và có thể gia tăng khi cơ hội phù hợp xuất hiện.

Ở phía doanh nghiệp, 77% cho biết có kế hoạch tuyển thêm nhân sự trong 12 tháng tới. Nhu cầu tuyển dụng cao đồng nghĩa với cạnh tranh thu hút nhân tài ngày càng gay gắt. Thách thức không chỉ dừng ở việc “tuyển đủ người”, mà là “tuyển đúng người” và quan trọng hơn là “giữ được người”.

Tiền lương và phúc lợi vẫn là nền tảng tạo cảm giác ổn định cho khoảng 40% người lao động. Tuy nhiên, các yếu tố phi tài chính đang ngày càng có trọng lượng. Có 23,1% người lao động mong muốn doanh nghiệp có định hướng phát triển rõ ràng; 20,8% coi trọng môi trường làm việc lành mạnh, quản lý thấu cảm; 16,1% ưu tiên cơ hội đào tạo, nâng cao kỹ năng.

Đáng chú ý, 76,9% người được hỏi sẵn sàng chấp nhận giảm lương để đổi lấy môi trường làm việc tích cực hơn. Con số này cho thấy hệ giá trị của người lao động đang thay đổi rõ rệt: văn hóa doanh nghiệp, phong cách lãnh đạo, cơ hội phát triển cá nhân không còn là yếu tố phụ trợ mà trở thành điều kiện cốt lõi trong quyết định gắn bó lâu dài.

Câu chuyện thế hệ Z tiếp tục là tâm điểm trong quản trị nhân sự. Nhiều nhà tuyển dụng thừa nhận gặp khó khăn khi quản lý và giữ chân lao động trẻ. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy vấn đề không nằm ở thái độ, mà ở sự khác biệt về kỳ vọng.

Gen Z là nhóm sẵn sàng đánh đổi thu nhập nhiều nhất để có môi trường làm việc lành mạnh, với 60,8% chấp nhận giảm từ 1% đến 10% lương. Họ ưu tiên cơ hội học hỏi, phát triển kỹ năng và trải nghiệm đa dạng. Đồng thời, đây cũng là nhóm dẫn đầu xu hướng dịch chuyển, với 32,8% đang tích cực tìm việc và sẵn sàng chuyển ngay khi có cơ hội phù hợp.

Trong bối cảnh đó, sự phổ cập của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình yêu cầu kỹ năng trên thị trường lao động. Hơn 80% người lao động cho biết đã sử dụng AI trong công việc nhằm nâng cao hiệu suất. Tuy nhiên, nhiều nhà tuyển dụng nhìn nhận AI chủ yếu là công cụ hỗ trợ xử lý tác vụ lặp lại, tăng tốc quy trình, chứ không thay thế hoàn toàn vai trò con người.

Khi AI trở nên phổ biến, các “kỹ năng con người” như tư duy phản biện, sáng tạo nguyên bản, khả năng thích nghi, thấu cảm và quản trị cảm xúc lại trở nên đắt giá hơn bao giờ hết. Doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương cao hơn cho những ứng viên có thể biến đầu ra “trung bình” của AI thành sản phẩm có chiều sâu, mang dấu ấn cá nhân và giá trị gia tăng thực sự.

Nhìn tổng thể, thị trường lao động sau Tết 2026 đang bước vào một chu kỳ mới với nhiều kỳ vọng. Nhu cầu tuyển dụng tăng, tỷ lệ lao động quay trở lại làm việc cao, chính sách tiền lương, thưởng được cải thiện tạo nền tảng ổn định cho sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, thách thức không chỉ nằm ở số lượng việc làm, mà ở chất lượng việc làm và chất lượng nguồn nhân lực.

Trong một thị trường ngày càng cạnh tranh, nơi người lao động có nhiều lựa chọn và sẵn sàng dịch chuyển, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững buộc phải đầu tư vào môi trường làm việc, văn hóa tổ chức và chiến lược phát triển con người. Sau những ngày sum vầy đầu năm, dòng chảy lao động đang trở lại mạnh mẽ, mang theo kỳ vọng về một năm mới khởi sắc, không chỉ ở những con số tăng trưởng, mà còn ở sự chuyển mình trong tư duy quản trị và giá trị của việc làm.