Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Cẩn trọng tăng thuế gián thu

Thạch Bình
Thạch Bình  - 
Việc tăng thuế sẽ khiến hàng triệu người dân bị ảnh hưởng, có thể làm suy giảm sức cầu hàng hóa.
aa
Cẩn trọng tăng thuế gián thu Đề xuất ban hành Luật Thuế tài sản
Cẩn trọng tăng thuế gián thu Tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập
Cẩn trọng tăng thuế gián thu Đánh thuế tài sản tạo công bằng?

Trước bối cảnh nợ công tăng cao, Bộ Tài chính mới đây đã đề xuất tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) với hàng hóa tiêu dùng từ mức 10% hiện nay lên 12% hoặc 14%.

Cẩn trọng tăng thuế gián thu

Theo quan điểm của Bộ Tài chính, việc đề xuất tăng thuế như trên nhằm áp dụng theo thông lệ quốc tế trong trường hợp cần cơ cấu lại nguồn thu ngân sách. Bởi hiện nay để cân đối nguồn thu ngân sách, nhiều quốc gia chọn giải pháp tăng thuế gián thu (thuế VAT, tiêu thụ đặc biệt), để bù hụt thu từ giảm thuế thu nhập (thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân)…

Chẳng hạn, tại các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) thuế VAT trung bình đã tăng từ 19% năm 2000 lên mức 21,5% từ năm 2014; mức thuế VAT của các nước thuộc khối OECD cũng có xu hướng tăng từ trung bình 18% năm 2000 lên khoảng 19% năm 2014 và hơn 19% vào năm 2016. Tại Trung Quốc mức thuế VAT trung bình đang áp dụng cũng khoảng 17%, cao hơn nhiều so với mức thuế 10% đang áp dụng tại Việt Nam.

Đề xuất của Bộ Tài chính ngay lập tức khiến dư luận xã hội đặc biệt quan tâm. Bởi VAT là thuế gián thu, thực chất tiền thuế “đánh” vào người tiêu dùng cuối cùng. Do vậy việc tăng thuế sẽ khiến hàng triệu người dân bị ảnh hưởng, có thể làm suy giảm sức cầu hàng hóa.

Theo TS. Vũ Thành Tự Anh, thành viên Nhóm tư vấn của Thủ tướng Chính phủ, việc tăng thuế phải cân nhắc ít nhất đến 3 hệ quả. Thứ nhất, nguồn gốc của nợ công và thâm hụt ngân sách nặng nề ở Việt Nam không phải do thiếu khả năng huy động ngân sách mà chính là do hiệu quả chi ngân sách thấp, trong khi tỷ lệ chi ngân sách hiện đã rất cao, lên tới 28-29% GDP. Việc tăng thuế VAT để tăng thu ngân sách không những không giải quyết được gốc rễ của vấn đề mà còn tạo điều kiện và dung dưỡng cho việc chi ngân sách “vung tay quá trán” hay các dự án nghìn tỷ đắp chiếu và kém hiệu quả.

Thứ hai, tỷ trọng đóng góp của VAT trong tổng thu ngân sách của Việt Nam hiện đã khá cao, cao hơn hẳn so với các nước EU - là những nước có thuế suất VAT thuộc nhóm cao nhất thế giới. Với thuế suất VAT phổ thông hiện nay là 10%, VAT đã chiếm tới 27,5% tổng thu ngân sách của Việt Nam. Trong khi đó, với mức thuế suất trung bình cao hơn hẳn (21,3%), VAT cũng chỉ chiếm trung bình 21,4% tổng thu ngân sách của các nước EU. Điều này cũng ngụ ý rằng, việc tăng thuế suất VAT không hiển nhiên cải thiện vai trò của sắc thuế này trong tổng ngân sách.

Thứ ba, thuế VAT nhìn chung có tính “lũy thoái”, do vậy sẽ đánh vào người thu nhập thấp nặng nề hơn. Người tiêu dùng, bất kể thu nhập cao hay thấp, đều phải đóng cùng một mức thuế VAT cho cùng một sản phẩm chịu thuế. Song do người thu nhập thấp phải dành một tỷ trọng thu nhập lớn hơn cho tiêu dùng nên gánh nặng thuế họ phải chịu sẽ chiếm một tỷ trọng cao hơn so với thu nhập. Tăng thuế VAT vì vậy sẽ làm người thu nhập thấp bị tổn thương nhiều hơn - do vậy khó được chấp nhận dưới góc độ công bằng.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Thành cho rằng việc tăng thuế chứng tỏ Chính phủ không có khả năng kiểm soát chi tiêu. Thực tế, mức thu thuế của Việt Nam đã cao so với nhiều nước trong khu vực, nếu tiếp tục tăng thu VAT sẽ gây khó khăn cho nền kinh tế. Cái gốc của vấn đề là tiết giảm chi chứ không phải nới rộng thu như đề xuất của Bộ Tài chính.

Ngoài ra, nhiều phân tích cũng cho rằng một hệ quả không kém phần quan trọng là nếu theo đúng đề xuất của Bộ Tài chính thì từ năm 2019, mức thuế VAT thông thường sẽ tăng lên mức 12%. Do vậy các nhóm hàng hóa được ưu đãi giảm 50% thuế VAT cũng sẽ bị tăng thuế lên mức 6% vào năm 2019 và tăng lên 7% vào năm 2021. Nhóm này bao gồm các sản phẩm phục vụ lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp, sản xuất và chế biến nông sản…

Vì vậy nếu những đề xuất tăng thuế của Bộ Tài chính được thông qua thì từ năm 2019, hàng loạt dịch vụ, hàng hóa thuộc lĩnh vực giáo dục, y tế và các lĩnh vực thuộc 5 nhóm ưu tiên sẽ đồng loạt tăng giá theo. Trong đó, hàng triệu bệnh nhân, học sinh, sinh viên và người nông dân sẽ bị ảnh hưởng.

Thạch Bình

Tin liên quan

Tin khác

Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu trong bối cảnh giá năng lượng, nguyên vật liệu và nhu cầu tiêu dùng cuối năm tiềm ẩn nhiều biến động. Yêu cầu đặt ra là phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ, đồng thời chủ động ứng phó với những rủi ro lạm phát trong và ngoài nước.
Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Thị trường chứng khoán Mỹ khép lại phiên giao dịch đầu tuần (16/11) trong sắc đỏ áp đảo, khi nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục chịu sức ép bán tháo. Những lo ngại liên quan đến biến động nhân sự cấp cao tại Nvidia, triển vọng ngành AI và khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ đã khiến nhà đầu tư gia tăng tâm lý phòng thủ.
Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 102/2017/TT-BTC hướng dẫn một số điều về kinh doanh casino.
Điện gió ngoài khơi: Động lực

Điện gió ngoài khơi: Động lực 'kép' cho năng lượng và các ngành công nghiệp mới

Với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW, phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ tạo thêm nguồn điện sạch, còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp mới.
Việt Nam -  Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Việt Nam - Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Xuất khẩu của Việt Nam sang Chile tăng 23% trong 10 tháng năm 2026, cho thấy những chuyển động đáng chú ý tại thị trường Nam Mỹ này. Từ các cuộc kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu đến lợi thế của những hiệp định thương mại tự do, cơ hội đang mở thêm cho hàng Việt. Tuy nhiên, để tiếp cận hệ thống phân phối, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, chi phí và năng lực cung ứng.
Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Trước yêu cầu phát triển hạ tầng, ngành Xây dựng đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả.
Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 gian hàng, tạo cơ hội để các chủ thể OCOP quảng bá sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.
Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Doanh thu bất động sản TP.HCM tiếp tục tăng, nhưng sức mua suy yếu, đặt ra yêu cầu tái phân bổ dòng vốn vào những sản phẩm tạo giá trị thực.
Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển, lấy hiệu quả khai thác, chất lượng vận hành và sức hấp dẫn điểm đến làm nền tảng tăng trưởng bền vững.
ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố sáng kiến Nền tảng khu vực ASEAN về AI và Kinh tế số với mục tiêu huy động tối đa 5 tỷ USD vốn công và tư nhân đến năm 2030 để thúc đẩy ứng dụng AI và tăng cường kết nối kinh tế số giữa các quốc gia ASEAN.