Nghiên cứu của Fed: Thuế quan thực tế làm giảm lạm phát

Các nhà nghiên cứu của Fed cho biết thuế quan thực sự làm giảm lạm phát

Kết luận này đi ngược lại quan điểm phổ biến lâu nay rằng thuế nhập khẩu khiến giá cả tăng, và xuất hiện đúng thời điểm các mức thuế của Tổng thống Donald Trump đang vấp phải làn sóng phản đối ngày càng mạnh từ người dân Mỹ do chi phí thực phẩm, điện, nước, bảo hiểm… tiếp tục leo thang.

Tuy nhiên, nếu kết luận nghiên cứu là chính xác, ông Trump có thể sẽ đạt được những con số lạm phát đẹp hơn, miễn là ông chấp nhận đánh đổi bằng tăng trưởng kinh tế và thị trường lao động yếu đi.

Trong báo cáo công bố hôm thứ Năm, các chuyên gia nghiên cứu Régis Barnichon và Aayush Singh của Fed San Francisco cho biết tăng thuế nhập khẩu sẽ làm giảm hoạt động kinh tế, tăng thất nghiệp và kéo lạm phát giảm trong ngắn hạn.

“Hướng đi của lạm phát trái ngược với dự báo của các mô hình chuẩn, vốn cho rằng CPI sẽ tăng khi thuế nhập khẩu cao hơn. Thực tế, cú sốc thuế quan dường như hoạt động như cú sốc cầu, khiến lạm phát và thất nghiệp cùng đi theo một hướng”, các chuyên gia viết.

Một khả năng được nêu ra là thuế quan tạo ra sự bất định, làm suy yếu niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư, kéo giảm nhu cầu và tạo áp lực giảm lạm phát.

Hoặc, thuế quan có thể gây giảm giá tài sản, từ đó khiến nhu cầu yếu đi, làm thất nghiệp tăng và lạm phát giảm.

“Chúng tôi tìm thấy bằng chứng cho cả hai kênh tác động: khi thuế quan tăng, giá cổ phiếu giảm và biến động thị trường tăng”, Barnichon và Singh cho biết.

Trước Thế chiến II, họ phát hiện mỗi mức tăng vĩnh viễn 4 điểm phần trăm trong thuế suất sẽ khiến lạm phát giảm 2 điểm phần trăm và thất nghiệp tăng khoảng 1 điểm phần trăm. Sau chiến tranh, ước lượng kém chắc chắn hơn nhưng vẫn cho thấy thuế quan làm giảm lạm phát và làm xấu đi tình trạng thất nghiệp.

Thuế quan thời Trump

Các quan chức chính quyền Trump lâu nay khẳng định thuế quan của ông không khiến lạm phát tăng, dù CPI đã nhích lên kể từ khi ông phát động thuế quan mới hồi tháng Tư.

Tuy nhiên, hôm thứ Sáu, ông Trump tuyên bố hủy thuế đối với thịt bò, cà phê và một loạt hàng hóa khác, sau khi cử tri bức xúc vì chi phí sinh hoạt tăng cao khiến đảng Cộng hòa chịu nhiều thất bại bất ngờ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng này.

Trong khi đó, Chủ tịch Fed Jerome Powell và nhiều quan chức Fed tin rằng thuế quan có thể tạo ra một cú sốc lạm phát nhất thời, sau đó lạm phát sẽ trở lại xu hướng giảm.

Bất chấp lo ngại suy thoái, nền kinh tế Mỹ vẫn tỏ ra vững vàng dưới thời ông Trump, dù đợt đóng cửa chính phủ gần đây khiến nhiều chỉ báo bị ngưng trệ.

Sau khi giảm tốc đầu năm, GDP đã phục hồi mạnh, và chi tiêu tiêu dùng tiếp tục mở rộng, chủ yếu nhờ tầng lớp giàu có. Thị trường chứng khoán từng sụt mạnh khi ông Trump công bố thuế trả đũa, nhưng lại tăng trở lại khi ông rút bớt các mức thuế mạnh tay, trong khi làn sóng AI đẩy nhóm công nghệ đi lên.

Tuy nhiên, tăng trưởng việc làm đã chậm rõ rệt, với số việc làm mới chỉ tăng 22.000 trong tháng 9. Cuộc trấn áp nhập cư của Trump cũng là một nguyên nhân khiến thị trường lao động rơi vào trạng thái “ít tuyển - ít sa thải”.

Ngay cả khi lạm phát hạ nhiệt trở lại, điều này cũng có thể không đủ làm cử tri hài lòng, bởi họ muốn chi phí sinh hoạt cải thiện thực sự và muốn giá cả giảm xuống, không chỉ tăng chậm lại.

“Người dân đang giận dữ vì khả năng chi trả suy giảm và có xu hướng đổ lỗi cho chính phủ đương nhiệm”, Paul Donovan, chuyên gia kinh tế trưởng UBS Wealth Management, nhận định và thêm rằng: “Nhiều người nhầm lẫn giữa khả năng chi trả và "khủng hoảng chi phí sinh hoạt", nhưng thực ra hai khái niệm này có sự khác biệt tinh tế và vấn đề khả năng chi trả có thể kéo dài”.